Michiel Hekkens Gezondheid vandaag, 15:05

Leestijd: 3 minuten

Zoveel PFAS zit er nu in Nederlanders: forse wijziging sinds 2016

Er zit PFAS in ons eten, PFAS in ons drinken en PFAS in ons bloed. Dit is niet alleen geen prettig idee, maar het kan ook kanker en schade aan ons immuunsysteem veroorzaken. Maar er is goed nieuws. Het anti-aanbaklaagje in ons allemaal is de afgelopen tien jaar significant dunner geworden, blijkt uit onderzoek van het RIVM.

Het is lastig om te reflecteren op het tijdsgewricht waar je zelf in zit, maar er liggen anno 2026 duidelijk meer akelige zaken op ons bordje dan in de jaren 90, 0 of 10. De Ellende Top 5 is naar gevoel van Manners: 1. klimaatverandering, 2. de Russen, 3. biodiversiteitsverlies, 4. (micro)plastic en 5. PFAS. Zeer welkom nieuws is dan ook dat één van deze dossiers, zij het de minst zorgwekkende, de goede kant op gaat.

Minder PFAS in ons bloed, aldus RIVM

De hoeveelheid PFAS in ons bloed is in een decennium tijd afgenomen, aldus het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Vorig jaar meldde het RIVM nog dat vrijwel elke Nederlander méér PFAS in zijn bloed had dan de gezondheidskundige grenswaarde. Hierbij werkte men echter met bloedmonsters uit 2016 en 2017, waarmee we dus een blik kregen in ons lijf van bijna tien jaar geleden.

Uit de nieuwe metingen, met bloed uit 2025, blijkt dat nog 71 procent van de Nederlanders boven die grenswaarde zit. Dat betekent dat bijna drie op de tien Nederlanders er inmiddels onder zitten. Dit komt doordat de twee belangrijkste soorten PFAS, PFOS en PFOA, sinds 2006 en 2020 zijn verboden. PFAS zijn berucht omdat ze gelden als forever chemicals, stoffen die niet of nauwelijks afbreekbaar zijn. Gelukkig geldt dat niet helemaal voor ons lichaam. Sommige PFAS worden langzaam uitgescheiden. Als we er minder van binnenkrijgen, kan de hoeveelheid in ons bloed dus dalen.

29 procent onder de grenswaarde, Zeeuwen niet te benijden

Het is nog te vroeg om de overwinning te kraaien, want ook in 2025 had nog 71 procent van de Nederlanders te veel PFAS in zijn bloed. Beter dan vrijwel 100 procent, maar alsnog veel te veel. Bovendien zijn er grote regionale verschillen.

Vooral Zeeuws-Vlaanderen springt eruit. Daar werd in 2025 voor het eerst gericht naar PFAS in bloed gekeken. Bij deelnemers werden zeven verschillende PFAS in verhoogde hoeveelheden aangetroffen. Voor PFOS en PFHpS waren de waarden zelfs tot zeven keer zo hoog als in de rest van Nederland. Ook ten noorden van de Westerschelde liggen sommige PFAS-waarden hoger dan gemiddeld, maar daar zijn de concentraties inmiddels wel lager dan in het vorige onderzoek uit 2016 en 2017. Rond Chemours in Dordrecht is PFOA nog steeds licht verhoogd, maar ook daar zijn de waarden gedaald.

Europees PFAS-verbod in de steigers

Ondertussen werken Nederland, Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen aan een veel bredere oplossing. De vijf landen hebben voorgesteld om het gebruik van PFAS in de Europese Unie verregaand aan banden te leggen. In plaats van telkens één schadelijke PFAS te verbieden en die vervolgens door een net iets andere variant te vervangen, moet een groot deel van de hele stofgroep worden aangepakt.

Deze zogeheten REACH-wetgeving wordt op dit moment beoordeeld door het Europees Chemicaliënagentschap. Daarna wordt het in stemming gebracht bij de EU-lidstaten. Dit voorstel moet het gebruik van PFAS in zeer veel toepassingen terugdringen, met uitzonderingen waar alternatieven nog ontbreken.

Geschreven door Michiel Hekkens

Michiel studeerde filosofie, woonde enige tijd in China en gaf les op een middelbare school voordat hij bij Manners terechtkwam. Als journalistieke veelvraat dompelt hij zich net zo graag onder in de longreads van The Economist als in de onderbuik van Johan Derksen. Die brede interesse is terug te zien in zijn werk als redacteur. En of hij nu schrijft over de baas van de ECB of het goedkoopste Funda-krot van Oude Pekela, altijd dient zich wel een filosofisch zijpad aan. Dit laat hij nimmer onbewandeld.