Thomas Aalderink Geld & Carrière vandaag, 15:49

Leestijd: 4 minuten

Prijsalgoritmes: zo voorkom je dat AI bepaalt wat jij online betaalt

Vijf keer naar dezelfde site gaan en vijf keer een andere prijs zien. Je kijkt er tegenwoordig nog amper van op. We zijn inmiddels dus wel gewend dat bedrijven algoritmes gebruiken om hun prijzen voortdurend aan te passen. En dat is maar goed ook, want minder wordt het voorlopig niet. Volgens de ACM gaan computergestuurde prijzen, mede door AI, alleen nog maar vaker voorkomen.

Computergestuurde prijzen kennen we allemaal. Vooral in de luchtvaart. Zoek hetzelfde ticket op verschillende momenten en je kunt behoorlijk andere prijzen tegenkomen. Hoe groot die verschillen zijn, blijkt uit onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt. Volgens de toezichthouder kost een op de drie tickets minstens 40 procent meer dan gemiddeld voor diezelfde vlucht. Kost een ticket gemiddeld bijvoorbeeld 250 euro, dan kun je dus ook 350 euro betalen. 100 euro extra, zonder dat je daarvoor meer beenruimte krijgt.

Bij het boeken van een ticket zijn we ons daar inmiddels wel van bewust, maar prijsalgoritmes worden tegenwoordig op veel meer plekken gebruikt. Van webwinkels en evenementen tot tankstations. Op steeds meer plekken vind je dynamische prijzen die constant veranderen afhankelijk van vraag, aanbod of prijzen van de concurrent. Daarnaast kan ook meespelen wie de koper is. Bij deze zogenaamde gepersonaliseerde prijzen kunnen klanten zelfs op hetzelfde moment verschillende bedragen zien op basis van hun kenmerken of gedrag.

Een voorbeeld van dat laatste is Tinder. Die app hield bij hoeveel interesse gebruikers hadden in een betaald abonnement. Wie weinig interesse toonde, kon 50 procent korting krijgen op de eerste maand. Je kreeg dan dus dezelfde dienst voor een lagere prijs, omdat je minder happig leek om ervoor te betalen. Europese toezichthouders spraken de datingapp daar in 2024 op aan. Echter niet vanwege die prijsverschillen zelf, maar omdat Tinder gebruikers onvoldoende vertelde dat de korting op hun gedrag was afgestemd.

AI bepaalt straks hoeveel jij betaalt

De ACM is ook een voorstander van meer transparantie. De toezichthouder ziet dat consumenten wantrouwend en onzeker worden van computergestuurde prijzen. Het zou volgens de waakhond flink schelen als bedrijven meer informatie geven over hun prijsbeleid. Duidelijkheid over wat wel en geen invloed heeft op prijzen, bespaart consumenten een hoop onnodig zoekwerk en kan het wantrouwen verminderen.

Dat wordt alleen nog maar belangrijker nu prijsalgoritmes dankzij AI een flinke boost krijgen. Deze technologie is geweldig in snel patronen ontdekken in grote hoeveelheden gegevens. Denk aan eerdere aankopen, de vraag naar een product en hoe klanten reageren op een aanbieding. Daarmee kunnen bedrijven nog beter en sneller proberen in te schatten bij welke prijs iemand nog toehapt. De ACM verwacht dan ook dat bedrijven door kunstmatige intelligentie en de groeiende hoeveelheid beschikbare data alleen nog maar vaker computergestuurde prijzen gaan gebruiken.

Een slim algoritme kan je ook geld besparen

De grote vraag is nu vooral hoe dit gaat uitpakken voor de consument. Dynamische prijzen betekenen tenslotte niet dat automatisch alles duurder wordt. Het kan ook positief uitpakken en je geld schelen. Zo kunnen prijsalgoritmes volgens de ACM tot gemiddeld lagere prijzen leiden, bijvoorbeeld doordat bedrijven hun voorraad beter verkopen of meer vliegtuigstoelen vullen. Dat neemt echter niet weg dat jij op een ongunstig moment alsnog flink duurder uit kunt zijn. Een lagere gemiddelde prijs is leuk, maar je moet er zelf wel van profiteren. Het kan daardoor steeds meer uitmaken wanneer je koopt en welke prijs je voorgeschoteld krijgt.

Zo voorkom je dat je onnodig veel betaalt

Om je kans op een gunstige prijs te vergroten, zijn er een paar dingen die je kunt doen:

• Vergelijk op meerdere momenten. Heeft je aankoop geen haast? Kijk later nog eens. De prijs kan veranderen, al is wachten geen garantie dat je goedkoper uit bent.
• Stel een prijsalert in. Zo krijg je een melding wanneer de prijs daalt tot het bedrag dat je wilt betalen.
• Vergelijk verschillende aanbieders. Check voordat je afrekent altijd nog even de prijs bij andere aanbieders.
• Check eerdere prijzen. Een prijshistorie laat zien of de prijs die je ziet echt zo scherp is.
• Vergelijk met en zonder inloggen. Bij persoonlijke aanbiedingen kan dat verschil maken.

Andere trucs die je vaak tegenkomt om een lagere prijs te krijgen, zijn cookies wissen of dezelfde aanbieding op een ander apparaat bekijken. Bij vliegtickets blijkt dat volgens de ACM in ieder geval geen voordeel op te leveren. Uit het onderzoek blijkt dat eerdere zoekopdrachten en het gebruikte apparaat geen invloed hadden op de onderzochte ticketprijzen. Je hoeft dus niet de laptop van je partner erbij te pakken om goedkoper te vliegen. Dat betekent overigens niet dat dit bij iedere webwinkel hetzelfde werkt. Even proberen kan, maar reken niet automatisch op een lagere prijs.

Ook beleggers voelen de invloed van AI

AI kan dus steeds meer invloed krijgen op wat je afrekent, maar ook op de beurs laat de technologie zich voelen. Daar is alleen al de angst voor de gevolgen genoeg om beleggers nerveus te maken. Zo verloren drie grote Nederlandse chipbedrijven onlangs miljarden aan beurswaarde door zorgen over AI.

Geschreven door Thomas Aalderink

Thomas komt uit Winterswijk, maar woont tegenwoordig in het keurige Voorhout. Bij mannenblad FHM leerde hij de klappen van de zweep. Hij schrijft het liefst over media, technologie en maatschappelijke ontwikkelingen, maar gaat net zo graag op pad voor een verslag van een event of sportwedstrijd.