Michiel Hekkens Human Interest 27 aug 2025, 16:39

Leestijd: 2 minuten

Zóveel PFAS hebben Nederlanders in hun lijf, stuk meer dan norm

Een gemiddelde Nederlander heeft anderhalf tot twee keer zoveel PFAS in zijn lichaam als de veilig geachte norm. Klinkt allerminst geruststellend, maar wat kunnen we eraan doen?

PFAS is een verzamelnaam voor chemicaliën die heel handig (want: waterafstotend) zijn, maar helaas ook kankerverwekkend. Zoals altijd komen we hier rijkelijk laat achter, waardoor er inmiddels geen Nederlander bestaat die géén PFAS in zijn bloed heeft. Sterker nog, elke Nederlander zit ver of heel ver boven de Europese norm.

Hoeveel PFAS zit er in ons lijf?

In een recente steekproef van het RIVM werd getest hoeveel PFAS er in het bloed van Nederlanders zit. Van de 1.500 onderzochte bloedmonsters bleef er geen enkele onder de veilig geachte grenswaarde. Deze is door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) vastgesteld op 6,9 nanogram PFAS per milliliter bloed. De gemiddelde Nederlander heeft ongeveer 1,5 tot 2 keer meer in zijn bloed. Bij de helft van de volwassenen lag deze waarde zelfs een factor vijf of meer hoger. Alle relevante cijfers zie je in onderstaande tabel.

Bij een hoge blootstelling aan PFAS zien onderzoekers een verband met verminderde vruchtbaarheid, verslechterd immuunsysteem, verhoogd cholesterol-gehalte en een verhoogde kans op nier- en teelbalkanker. Allemaal niet best. Om ook nog iets positiefs te noemen: PFAS worden forever chemicals genoemd omdat ze nooit weg zouden gaan, maar uit een onderzoek in Frankrijk blijkt dat onze bloedwaarden zich langzaam herstellen zodra we er niet meer aan blootgesteld worden. PFOS, de gevaarlijkste vorm van PFAS, is daar sinds 2008 verboden. Inmiddels wordt dit minder in het bloed van de Fransen aangetroffen. In Nederland is PFOS pas sinds 2020 verboden. Voor het meest recente onderzoek van het RIVM werd bloed uit 2017 gebruikt. Momenteel wordt er een nieuw onderzoek voorbereid: het wordt interessant om te zien wat de huidige PFOS-waarde in ons bloed is.

Wat kun je doen tegen PFAS?

Het beste om iets tegen PFAS te doen, is door je politieke invloed aan te wenden om op een algeheel verbod aan te sturen. In Nederland zetten vooral D66, GroenLinks-PvdA, SP, PvdD, Volt en SGP zich hiervoor in. Verder kun je je inname van PFAS maar in beperkte mate verminderen. De hoogste concentratie krijg je binnen via voedsel, zo’n 83 tot 98 procent. De overige 2 tot 17 procent komt uit ons drinkwater. Hierdoor heb je eigenlijk alleen een keuze tussen veel PFAS of héél veel PFAS in je lijf.

Als je veel PFAS (de minder slechte optie dus) binnen wil krijgen, moet je het volgende doen:

• Niet in een straal van 15 kilometer rond Dordrecht, Helmond en de Westerschelde gaan wonen. In Dordrecht zit de Chemours-fabriek en in Helmond de Custom Powders-fabriek, die allebei veel PFAS in de omgeving hebben geloosd. De Westerschelde zit dan weer vol met PFAS van het Belgische bedrijf 3M.
• Geen vis uit de Westerschelde eten.
• Geen zelf gevangen zoetwatervis, schaaldieren of eieren van hobbykippen eten.
• De vijf belangrijkste bronnen van PFAS uit je huishouden verwijderen.