Koen Lorijn Gezondheid vandaag, 15:01

Leestijd: 3 minuten

Dit doet Netflix écht met je brein: ‘Focus lag te veel op zitten’

Een avond op de bank neerploffen met een goede Netflix-serie klinkt onschuldig. Maar als je vrije tijd voornamelijk uit urenlang passief naar het tv-scherm staren bestaat, kan dat desastreuse gevolgen hebben voor de grootte van je brein.

Je hebt van die tv-programma’s waarbij je gewoon voelt dat je dommer wordt als je ernaar kijkt. Een van die talloze reality series als Ex On The Beach of Temptation Island bijvoorbeeld. Dat gevoel blijkt volgens onderzoek gegrond. Het veelvuldig kijken naar tv op middelbare leeftijd staat in verband met kleinere hersengebieden (krimp) en meer tekenen van schade decennia later. Stop dus met bingewatchen.

Hersengebieden van geheugen en besluitvorming krimpen

Onderzoekers volgden ongeveer 1.700 volwassenen en bekeek ruim 20 jaar later hun hersenen met MRI-scans. De mensen die aangaven heel vaak televisie te kijken, vertoonden vaker tekenen van minder gezonde hersenstructuren. Simpel gezegd: bepaalde delen van de hersenen werkten minder goed of waren zelfs fysiek gekrompen. Specifiek de hersengebieden betrokken bij besluitvorming en geheugen bleken slachtoffer.

Veel mensen denken dat deze gevolgen veroorzaakt worden door de inactiviteit: veel en langdurig op de bank voor de televisie zitten. Fysieke inactiviteit blijkt echter niet de oorzaak. Deelnemers die urenlang zaten tijdens werk waarbij concentratie en probleemoplossend vermogen nodig zijn, lieten geen vergelijkbaar patroon zien. Het is dus niet het langdurige zitten, maar de activiteit tijdens het zitten die het verschil maakt.

Je brein zoekt meer uitdaging dan hersenloos Netflix kijken

Het gaat om de mentale prikkeling die ontbreekt. Een uur zittend gamen, een boek lezen, een nieuwe skill leren of zelfs een geanimeerd gesprek: het vraagt om verwerking van (complexe) informatie. Die prikkeling is wat je hersenen nodig hebben. Een serie waarbij je alleen consumeert, prikkelt niet.

Betekent dit dat je vanaf nu geen serie op Netflix of andere streamingdiensten meer mag kijken? Nee. Maar het is misschien wel verstandig om na een uur mensen zien ruziën op een tropisch eiland iets cultureels te kiezen. Een Noord-Tibetaanse arthouse-film waarin een man zwijgend een berg beklimt, of zo. Puur voor de balans. De truc zit hem namelijk in de afwisseling.

Niet elke schermtijd is hetzelfde

Een goede filmavond of je favoriete Netflix-serie kan prima onderdeel zijn van een gezonde leefstijl. Het wordt pas een probleem als passief schermgebruik je standaard wordt. Net zoals dat sporadisch door social media scrollen geen kwaad kan. Urenlang doomscrollen is een minder goed idee en speelt een grote rol in een van de grootste crises van Nederland.

De onderzoekers benadrukken daarom ook dat de studie vooral een verband laat zien, geen bewijs dat tv een-op-een voor hersensschade zorgt. Kijkgewoontes werden door deelnemers zelf gerapporteerd en er werden geen voor- en achterafscans met elkaar vergeleken. Wil je toch geen risico lopen, wissel dan je passieve activiteiten waarbij je hersenen ‘uit’ kunnen af met bijvoorbeeld:

• Het lezen van een boek of longread (of Manners artikel).
• Een nieuwe taal of andere vaardigheid leren.
• Een strategisch spel spelen (dit mag ook op een spelcomputer zijn).
• Sporten. Beweging blijft de sterkste factor voor gezonde (hersen)veroudering en HIIT bevordert geheugen.
• Gesprekken of discussies waarbij je ideeën uitwisselt.

In deze landen word je het gezondst oud

Dat Nederland niet bij de blue zones hoort is jammer, maar bekend. Maar dat we niet eens in de top 15 staan van EU-landen waar je het gezondst oud wordt was ook voor Manners een shock.

Geschreven door Koen Lorijn

Koen maakt complexe onderwerpen rond fitness en gezondheid begrijpelijk, met praktische tips en verhelderende onderzoeken. Zijn vrije tijd bestaat uit trainings- en rustdagen, waarbij hij zwaar ijzer de lucht in smijt of op de bank neerploft voor de nieuwste films en series. Daar plukt de Manners-lezer de vruchten van.