Michiel Hekkens Geld & Carrière vandaag, 10:12

Leestijd: 2 minuten

Zoveel levert een roker op aan accijns, afgezet tegen zorgkosten

Is de roker een existentiële rebel, die flirt met de dood als een protest tegen de zinloosheid van het leven? Of is het gewoon een zielige verslaafde? Het antwoord hangt ervan af of Manners toevallig net aan Mads Mikkelsen of Rachel Hazes aan het denken is. Wat wel objectief in kaart te brengen is, is de economie van het roken. Leveren rokers de samenleving netto meer geld op dankzij onder meer accijns of kosten ze juist geld?

Als je van dikke mensen zou uitrekenen hoeveel geld ze de maatschappij kosten dan wel opleveren, zou er schande van worden gesproken. Bij rokers is dit minder controversieel. Meerdere geleerden waagden zich de afgelopen jaren aan een kille kostenbatenanalyse van het korte leven van de roker. Kosten ze de samenleving geld (door dure longkankerbehandelingen) of leveren ze netto juist geld op (door accijnzen en bespaarde zorgkosten)?

De economie van roken: alle opbrengsten min de kosten

De economie van het roken werd in 2019 al in kaart gebracht door onderzoeksjournaliste Anna Dijkman in het tv-programma Stand van Nederland. Zij liet zien dat rokers aan de ene kant geld kosten, omdat ze extra zorg nodig hebben, vaker ziek zijn en minder pensioenpremie bijdragen. Ze leveren echter ook geld op, doordat ze accijns betalen, op latere leeftijd juist minder zorgkosten maken (doordat ze eerder overlijden) en minder geld uit de AOW- en pensioenpot nodig hebben (idem).

Alle plussen en minnen bij elkaar opgeteld leveren rokers volgens deze berekening netto 800 miljoen euro per jaar op, al zijn deze cijfers inmiddels achterhaald. Ten opzichte van 2019 roken minder mensen en leverden ze in 2025 bijvoorbeeld nog maar 2,55 miljard euro aan accijnzen op. Als dit een evenredig effect heeft op de andere variabelen, blijft de totale som echter ongeveer gelijk.

View this post on Instagram

Om in kaart te brengen of de roker ook anno 2026 nog economisch rendabel is, legt Manners zijn oor eveneens te luister bij gezondheidseconoom Naomi van der Linden, werkzaam aan de TU Delft. Zij vergeleek recenter nog specifiek de zorgkosten van rokers en niet-rokers. Zij stelt dat de roker die voortijdig longkanker krijgt, gemiddeld 14.000 euro aan zorgkosten per jaar maakt. Iemand die met dementie wordt opgenomen in een verzorgingstehuis kost 60.000 euro per jaar. Aangezien je met dementie over het algemeen een stuk langer leeft dan met longkanker, loopt het verschil in zorgkosten flink op. Wel ziet zij dat dit verschil kleiner wordt, door bijvoorbeeld immunotherapie die mensen met longkanker meer kans op overleving biedt.

Waarde van mens boven kille kostenbatenanalyse op basis van accijns en zorg

Bovenal geldt echter natuurlijk dat de waarde van een mens, roker of niet-roker, veel meer is dan een kille kostenbatenanalyse op basis van accijns en zorgkosten. Als samenleving zullen we de roker altijd blijven steunen, door ze te helpen met stoppen of de beste zorg te bieden.