Noah Korevaar Human Interest vandaag, 10:09

Leestijd: 5 minuten

Niet klassiek maar dit muziekgenre verlaagt stress, aldus onderzoek

Wie na een lange werkdag een Spotify-playlist aanzet, kan volgens nieuw onderzoek het beste een specifiek genre kiezen: je hersengolven, hartslag en zweetklieren schakelen dan zichtbaar een tandje terug. Oftewel, even ontstressen.

Je komt thuis na een stressy werkdag, je gooit je tas in de hoek; tijd voor muziek! Je hebt even geen zin om na te denken of zelf iets uit te kiezen. Dus druk je op een van de playlists die Spotify je aanraadt en laat je de app het werk doen. Even tot rust komen. Wetenschappers hebben nu in kaart gebracht wat dat ogenschijnlijk onschuldige ritueel met je stress doet. Zet voordat je verder leest eerst even een van deze 17 legendarische artiesten op.

300 luisteraars, 50 hoofden vol elektroden

Want wat betekent die algoritmegedreven keuze eigenlijk voor jouw ontstressen? En maakt het nog uit welk muziekgenre je aanklikt? (Spoiler: zeker!)

Yuhao Tian (Shenyang Normal University) en Xiaochen Zhang (Shanghai Institute of Visual Arts) onderzochten 300 volwassenen uit de Chinese provincie Guangdong, een regio waar het werktempo hoog ligt. De deelnemers gebruikten regelmatig streamingdiensten en luisterden onder meer naar muziek om te ontspannen of hun emoties te reguleren. De studie verscheen in oktober 2026 in het vakblad Acta Psychologica, en is online gratis leesbaar. In het Engels, gelukkig.

Eerst vulden de deelnemers vragenlijsten in over hun luistergedrag en hoe ze met emoties omgaan. Daarna gingen 50 van hen het lab in. De deelnemers hoorden instrumentale fragmenten zonder zang: zes jazzstukken en zes stukken ambient- en klassieke muziek. De onderzoekers hielden ook rekening met het tempo, zodat verschillen daarin de vergelijking zo min mogelijk zouden beïnvloeden.

Wat er in je lijf gebeurt

Tijdens de jazz zagen de onderzoekers meer alfa- en thètagolven in het brein. Die horen bij een staat van ontspannen alertheid: je bent wakker, maar opgaan in iets kost je geen moeite. Tegelijk ging de hartslagvariabiliteit omhoog en daalde de huidgeleiding, een maat voor hoeveel je zweetklieren aan het werk zijn.

Oké, dat was geheimtaal, vertaald naar gewone taal: het stressgaspedaal van je zenuwstelsel komt los. Bij de ambient en klassieke controlemuziek was dat effect minder uitgesproken. Andere genres, zoals pop of rock, zijn niet getest, helaas.

Leuke bonusbevinding: mensen die meer naar digitale jazz luisterden, scoorden ook hoger op bepaalde vormen van emotionele regulatie, zoals cognitieve herwaardering. Daarbij probeer je een probleem vanuit een ander perspectief te bekijken. Of jazz daarbij helpt, of dat mensen die al op die manier met emoties omgaan juist vaker jazz luisteren, kan deze studie niet vaststellen.

Even weg, maar niet helemaal

De magie van jazz, dus. De onderzoekers noemen het effect van dat muziekgenre na een lange dag psychologisch escapisme. Geen Netflix-binges tot 3 uur ’s nachts, maar een korte, gezonde pauze van je zorgen. Naast de testuitslagen kwam dat ritueel ook telkens terug in interviews met 22 deelnemers. Eén van hen zei het zo: jazz zet “een beetje afstand tussen mij en wat mijn stress veroorzaakt”.

Het Spotify-probleem

Het lab in Guangdong gebruikte gestandaardiseerde fragmenten, dus wat er in jouw persoonlijke jazzplaylist staat is ongetwijfeld niet getest. Wel maakt het onderzoek duidelijk dat het rustgevende effect vooral aan de sfeer van de muziek te danken is. Wie de muzikant is, doet er voor je zenuwstelsel weinig toe. Voor streamingdiensten is dat een gunstige uitkomst: sfeer laat zich namelijk goedkoop produceren.

Daar wringt iets. Muziekjournalist Liz Pelly beschrijft in haar boek Mood Machine (2025) hoe Spotify sfeerplaylists deels vult met zogeheten Perfect Fit Content: goedkoop ingekochte achtergrondmuziek, uitgebracht onder verzonnen artiestennamen.

In een steekproef van 100 nummers uit één ontspanningsplaylist waren er 85 van ‘artiesten’ zonder bio, website of enig spoor buiten de app. De Zweedse producer Johan Röhr publiceert volgens Dagens Nyheter onder zo’n 650 aliassen en haalde ruim 15 miljard streams.

Zoek maar eens op generiekere termen als ‘café jazz’ of ‘dinner jazz’, en bekijk eens goed de artiesten die in Spotify’s eigen lijsten te vinden zijn. Generieke namen als ‘Brooklyn Jazz Trio’ domineren dergelijke officiële lijstjes. Precies: commerciële opvulling.

Als je toch echte artiesten wil, zonder te veel moeite te doen na je lange werkdag, dan hebben we een gouden tip voor je: FIP Jazz, een Franse digitale radiozender zonder gepraat en zonder reclame. Gewoon. Non-stop jazz, geen opvultroep. Heerlijk. En gezond, zo blijkt nu dus uit onderzoek.

Wat zegt dit onderzoek echt?

Voordat je je therapeut inruilt voor een saxofoon, zijn er wel wat kanttekeningen. De onderzoekers benadrukken zelf dat hun studie niet bewijst dat jazz je rustiger máákt. Mensen die al goed met stress omgaan, kunnen bijvoorbeeld vaker voor jazz kiezen. Het verband kan net zo goed die kant op werken.

Daarnaast selecteerden de onderzoekers bewust mensen die muziek al gebruikten om te ontspannen of hun emoties te reguleren. Dat kan de gevonden verbanden sterker laten lijken. Ook persoonlijkheid, de stemming vóór het luisteren en het bestaande stressniveau zijn niet volledig meegenomen.

En dan is er nog het verschil tussen een laboratorium en je eigen woonkamer. De resultaten laten hoofdzakelijk zien dat bepaalde lichamelijke reacties tijdens het luisteren naar jazz verschillen van die bij de gebruikte controlemuziek. Of dat bij jou thuis ook zo werkt, op de lange termijn effect heeft of voor andere genres geldt, kan helaas enkel vervolgonderzoek uitwijzen.

Andere trucs tegen stress

Afijn, zet de volgende keer dat je doodmoe van werk thuiskomt een keer een authentieke jazzplaylist aan. Kan sowieso geen kwaad! Toch nog last van stress? Ontdek dan de militaire ademhack die enorm helpt bij acute stress. Of lees hoeveel minuten je moet hardlopen om stress te killen, aldus onderzoek.

Geschreven door Noah Korevaar

Noah kwam al jong de online media opschudden als SEO-pionier bij Wayne Parker Kent en later het Mediahuis. Inmiddels is hij actief binnen de agencywereld. Hij werkt voor klanten als Samsung, Politie Nederland, 988, McDonald's, Kia en Red Bull. Voor Manners schrijft hij al jaren over zijn liefhebberij als films, tech, LEGO en gaming.