Noah Korevaar Films & Series vandaag, 15:56

Leestijd: 5 minuten

4 jaar oorlog in Oekraïne gevat in 10 (gratis) topdocumentaires

De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels langer dan de gemiddelde Netflix-serie standhoudt. Vier jaar, om precies te zijn. Genoeg tijd voor minstens tien topdocumentaires, één Oscar, een Sundance Grand Jury Prize, een BAFTA en een Pulitzer Prize.

Films die de oorlog op compleet verschillende manieren dichterbij brengen, van een confronterend bezoek aan een weeshuis vol slachtoffers tot het verslag van dagenlang door tunnels vlakbij het front kruipen. We maken de balans op, inclusief waar je de documentaires in kwestie kunt streamen. Drie van de tien zijn gratis te zien op NPO Start.

20 Days in Mariupol (2023)

Waar te zien: gratis op NPO Start

AP-journalist Mstyslav Chernov filmde twintig dagen lang het beleg van Marioepol, van de eerste explosies tot de ontdekte massagraven. De beelden gingen de wereld over en leverden Chernov in 2024 de Oscar voor Beste Documentaire op, plus een BAFTA en een Pulitzer Prize. Geen film die je eventjes aanzet op een doordeweekse avond, maar een oh zo belangrijk en confronterend journalistiek hoogstandje.

2000 Meters to Andriivka (2025)

Waar te zien: Pathé Thuis

Het vervolg van Chernov, ditmaal vanuit het perspectief van de soldaten zelf. Een peloton heeft drie maanden nodig om twee kilometer mijnenveld en verbrand bos te veroveren en zo de Russen terug te dringen. Bodycam-beelden, geen reconstructie, geen voice-over die de boel mooier maakt dan het is: de rauwe realiteit in Oekraïne.

Real (2024)

Waar te zien: Apple TV

Regisseur en soldaat Oleh Sentsov filmt zichzelf via de GoPro op zijn helm wanneer zijn gevechtsvoertuig bij Zaporizja wordt geraakt door Russische artillerie. Negentig minuten realtime (!) oorlog vanuit een loopgraaf, met radioverkeer over evacuatie en munitie als enige soundtrack. Sentsov zat eerder vijf jaar gevangen in Rusland wegens verzet tegen de annexatie van de Krim, en meldde zich erna alsnog meteen om mee te vechten. 1917 was fictieve realtime, dit is de real deal. Intens tot de max.

My Dear Théo (2025)

Waar te zien: MUBI

Filmmaker Alisa Kovalenko stuurde haar partner en hun vierjarige zoon naar Frankrijk en meldde zichzelf aan bij het Oekraïense vrijwilligersleger. Vier maanden aan het front leverden de basis voor poëtische brieven aan haar zoon Theo, ingesproken als dagboek tussen de gevechten door. Intiem, maar daarmee des te pijnlijker.

Our War (2025)

Waar te zien: te huren of kopen op Prime Video

De vierde Oekraïne-documentaire van filosoof Bernard-Henri Lévy (Slava Ukraini, Glory to the Heroes) is ook zijn meest politieke. Lévy en co-regisseur Marc Roussel volgden van februari tot april 2025 de Anne de Kyiv Brigade op de fronten rond Pokrovsk en Sumy, een brigade uitgerust door Frankrijk. De film is geen chronologisch verhaal, maar een logboek doorspekt met flashbacks naar eerdere reizen naar Oekraïne, inclusief een scène die het meeste indruk maakt zonder een enkel schot: Oekraïense soldaten in een bunker die op een smartphone de heruitgezonden confrontatie tussen Zelensky en Trump bekijken.

A House Made of Splinters (2022)

Waar te zien: helaas voor nu nergens

We vertrekken richting een tijdelijk weeshuis vlak bij het front in Oost-Oekraïne, gerund door een handvol vastberaden sociaal werkers. De kinderen wachten er op een uitspraak die hun toekomst bepaalt, terwijl de oorlog buiten gewoon doorgaat. Oscar-genomineerd in 2023, en de minst expliciete, meest invoelbare titel op deze lijst.

Porcelain War (2024)

Waar te zien: helaas voor nu enkel op filmfestivals

Drie kunstenaars in Charkov beschilderen overdag porseleinen beeldjes en geven ’s avonds wapeninstructies aan burgers. Een veelzeggend contrast, en daarmee ook een goed voorbeeld van hoe het ‘gewone volk’ in Oekraïne zich inzet voor het leger. Won de Grand Jury Prize op Sundance en kreeg werd vorig jaar genomineerd voor een Oscar.

Nice Ladies

Waar te zien: gratis op NPO Start

Een cheerleadteam van vijftigplussers (!) uit Charkov bereidt zich voor op het Europees kampioenschap, terwijl hun stad onder vuur ligt. De meest onverwachte invalshoek op deze lijst, en precies daarom een aanrader. Het gegeven van een cheerleadteam dat volledig uit vijftigplussers bestaat is al een docu waard, laat staan in de context van oorlog.

Putin and the West: At War

Waar te zien: NPO Plus

BBC-serie over het eerste jaar van de oorlog, met evenveel aandacht voor het Kremlin als voor de hoofdsteden van de westerse coalitie die Oekraïne moest steunen zonder zelf in oorlog te raken. Iets minder front, iets meer geopolitiek schaakspel.

82 dagen in de hel

Waar te zien: gratis op NPO Start

Wanneer de Russen Marioepol omsingelen, verschansen duizenden inwoners zich in de kelders van de Azovstal-staalfabriek. Meer dan tachtig dagen zonder daglicht, met de stad als verworden ruïne boven hun hoofd. Indringend.

Te confronterend en dichtbij? De beste oorlogsfilms om te streamen

Is de huidige oorlog toch te confronterend? Check dan de verrassende top 8 beste oorlogsfilms op Prime Video voor wat luchtiger fictief vermaak. Of ontdek hoeveel procent bbp naar Defensie per EU-land gaat, nu én in 2030.

Geschreven door Noah Korevaar

Noah is mede-oprichter van vantage.blue, waarmee hij bedrijven helpt met onder meer website-ontwikkeling, contentstrategie en SEO. Maar zijn passie voor films, series, boeken en technologie moet hij simpelweg ook ergens kwijt. Die laat hij de vrije loop bij Manners.