Michiel Hekkens Gezondheid 13 mrt 2026bijgewerkt: 15 mrt 2026, 08:29

Leestijd: 3 minuten

Deze hobby’s beperken breinrot, incluis een ironische TikTok-hype

De moderne mens scrolt, swipet en streamt zich in rap tempo de mentale afgrond in. Gelukkig is de oplossing betrekkelijk simpel. Kies een hobby die je brein weer tot rust brengt, zoals tuinieren, lezen of tekenen dan wel schilderen. Ironisch genoeg circuleert ook op sociale media een trend om breinrot tegen te gaan, bekend onder de term ‘friction-maxxing’.

Sociale media beloofden ons ooit een rijker sociaal leven en meer onderlinge verbondenheid. Al gauw werden ze ontmaskerd als pleziervampieren die ons levensgeluk opslurpten en ons dommer, eenzamer en afgestompter maakten. Een pijnlijk bewijs hiervan is de teloorgang van onze aandachtsspanne. Tussen 2004 en 2016 daalde deze volgens een Amerikaans onderzoek van gemiddeld 2 minuten en 30 seconden naar slechts 47 seconden. Deze drie hobby’s en één TikTok-hype bieden handvaten om jezelf te genezen van het mentale juk van sociale media.

Hobby’s die helpen tegen breinrot

Sociale media zoals Instagram, TikTok en Facebook voorzien je brein elke paar seconden van een nieuwe prikkel. Dit lijkt ontspannend, maar veroorzaakt in werkelijkheid stress, somberheid en concentratieproblemen. Het beste medicijn is een bezigheid die het tegenovergestelde doet: een prikkelarme hobby die je brein de kans geeft om in een meditatieve, meanderende staat te komen. Van de volgende drie bezigheden is bewezen dat ze dit vermogen hebben.

1. Tuinieren

Met tuinieren werk je met je handen en geef je je brein de kans om tot rust te komen. Volgens een meta-analyse gepubliceerd in Science Direct hangt tuinieren samen met minder stress, angst en depressie, en draagt het bij aan een hogere levenskwaliteit en een beter mentaal welzijn. Heb je een dystopische tegeltuin en wil je vergroenen? Dan kun je een van de groene subsidies in jouw gemeente aanvragen en zo de kosten van je nieuwe hobby vergoed krijgen.

2. Tekenen of schilderen

Creatieve activiteiten zoals tekenen, schilderen of breien helpen je brein te focussen op één taak en zorgen ervoor dat je gedachten tot rust komen. Een studie in Frontiers laat zien dat dit soort hobby’s stress, angst en depressie verminderen, doordat je tijdens het bezig zijn de tijd vergeet en mediteert zonder dat je het door hebt.

3. Lezen

Door recreatief te lezen dompel je jezelf onder in een verhaal en geef je je brein een pauze van constante prikkels. Onderzoek gepubliceerd in Taylor & Francis vond dat lezen samenhangt met lagere psychologische stress, angst en somberheid, en dat het effect het grootst is wanneer je iets leest dat je écht leuk vindt. Prettig toeval: we hebben net een artikel geschreven met boekentips voor de Manners-lezer, waaronder een van de beste true crime-boeken en een recente topper over de Tweede Wereldoorlog.

Tiktoktrend tegen afstomping: Friction-maxxing

Ook op sociale media circuleert een trend om mentaal welzijn te herstellen: friction-maxxing. Het idee hiervan is om bewust taakjes te zoeken die een bepaalde vorm van geduld, moeilijkheid of weerstand (frictie) vereisen. Bijvoorbeeld: niet op navigatie rijden maar verkeersborden volgen, een vraag niet aan ChatGPT stellen maar een vriend bellen, of een bouwpakket van IKEA zelf in elkaar zetten in plaats van een kant-en-klare kast kopen. En ook onder friction-maxxers wordt gestimuleerd om een boek lezen. Zij adviseren om Neflix-series als Three Body Problem niet urenlang te bingen, maar als boek te lezen.

Friction-maxxing is een sympathiek initiatief dat geen kwaad kan, maar lijkt tegelijk meer een vluchtige hype dan een duurzame oplossing. Voor echt mentaal herstel verwijzen we naar de eerder genoemde drie hobbies, die wetenschappelijk bewezen je mentale welzijn verhogen.