Alrik de Jong Voeding vandaag, 10:25

Leestijd: 2 minuten

Elke 100 gram van dit eten hangt samen met 14% hoger hartrisico

Chips, voorverpakte salami, koekjes, zo kunnen we lang doorgaan. Nieuw onderzoek legt opnieuw een stevige link tussen ultrabewerkt voedsel en gezondheid. Dit keer gaat het niet om een kleine studie, maar om een analyse van bijna 9 miljoen volwassenen.

Onderzoekers van onder meer de Sun Yat-sen Universiteit bundelden de resultaten van 51 prospectieve cohortstudies met in totaal 8.819.894 deelnemers. Daaruit blijkt dat een hogere consumptie van ultrabewerkt voedsel samenhangt met een verhoogd risico op onder meer hart- en vaatziekten, kanker, diabetes, overgewicht en vroegtijdig overlijden.

Elke 100 gram ultrabewerkt eten telt mee

Vooral de zogeheten dosis-responsanalyse levert een opvallend getal op. Per extra 100 gram ultrabewerkt voedsel (onze volksverslaving nummer 1) per dag vonden de onderzoekers een 14 procent hoger risico op cardiovasculaire gebeurtenissen.

Daaronder vallen onder meer een hartaanval, beroerte, TIA, kransslagaderziekte en overlijden door hart- en vaatziekten. Per extra 100 gram per dag zagen de onderzoekers daarnaast een 4 procent hoger risico op kanker en een 3 procent hoger risico op overlijden door welke oorzaak dan ook.

Onderzoek onder bijna 9 miljoen mensen

Voor de meta-analyse zochten de onderzoekers naar studies die tot eind april 2026 waren gepubliceerd. Uiteindelijk voldeden 51 prospectieve onderzoeken uit Europa, Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Oceanië aan de criteria.

De deelnemers waren gemiddeld tussen de 23 en 77 jaar oud en werden afhankelijk van de studie tussen de twee en 32 jaar gevolgd. Hun consumptie van ultrabewerkt voedsel werd vastgesteld met voedingsvragenlijsten, 24-uursmetingen of een voedingsgeschiedenis.

Wanneer de onderzoekers de groepen met een hoge en lage consumptie tegenover elkaar zetten, hing een hoge consumptie samen met onder meer 24 procent meer cardiovasculaire gebeurtenissen, 12 procent meer kanker, 23 procent meer overgewicht of obesitas en 18 procent meer sterfte door alle oorzaken.

Geen bewijs dat 100 gram rechtstreeks ziekte veroorzaakt

Daar zit wel een belangrijke kanttekening aan. Het onderzoek toont verbanden, geen rechtstreeks oorzakelijk effect. Alle onderliggende onderzoeken zijn observationeel. Bovendien werd de voedselinname door deelnemers zelf gerapporteerd. Mensen die veel ultrabewerkt voedsel eten, kunnen op andere vlakken ook een andere leefstijl hebben. Zulke verschillen zijn nooit volledig uit de gegevens te filteren. De onderzoekers beoordelen de bewijskracht voor de gevonden verbanden daarom als laag tot gemiddeld.

Je kunt uit het onderzoek dus niet concluderen dat 100 gram extra ultrabewerkt voedsel je persoonlijke kans op een hartaanval simpelweg met 14 procent verhoogt. Wat de analyse wél laat zien: hoe hoger de consumptie van ultrabewerkt voedsel, des te hoger het gemiddelde gemeten risico bij verschillende gezondheidsuitkomsten. De onderzoekers stellen daarom dat het vervangen van ultrabewerkte producten door minder bewerkte alternatieven relevant kan zijn voor de preventie van chronische aandoeningen.

Het onderzoek

Het onderzoek, Ultra-processed food consumption and risk of multiple chronic diseases among 8,819,894 adults from 51 prospective cohorts: a dose-response meta-analysis, is op 22 september 2026 gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Family Medicine and Community Health.

Geschreven door Alrik de Jong

Alrik de Jong is verantwoordelijk voor de strategie en inhoud van Manners.nl. Heeft een lange staat van dienst in de media. Begon in 2008 als journalist voor de grote tijdschriften en kranten en rolde al snel als eind- en hoofdredacteur de online media in. Sinds 2019 is hij hoofdredacteur van Manners. Zijn droom: een camping of surfhostel op een mooie plek in het buitenland.