Thomas Aalderink Gezondheid vandaag, 08:29

Leestijd: 4 minuten

Zo wordt PFAS-angst misbruikt en jij betaalt: ‘Averechts effect’

Als je weleens op Manners komt, weet je dat PFAS overal opduiken en zeer schadelijk kunnen zijn. Met die kennis klinkt een filter dat deze stoffen uit je kraanwater haalt als een goede aankoop. Toch waarschuwt de Consumentenbond voor verkopers die misbruik maken van PFAS-angst. Zo’n filter kan de kwaliteit van je drinkwater zelfs verslechteren.

Je hebt ze misschien wel voorbij zien komen op Facebook, Instagram of Google: advertenties van webwinkels die je proberen te overtuigen met beloftes als ‘Kraanwater, maar dan zonder pfas’. De Consumentenbond in ieder geval wel. De bond onderzocht honderden van dit soort advertenties, die gezamenlijk goed waren voor ruim 5 miljoen weergaven. De conclusie: er worden een hoop misleidende beloftes gedaan.

Die misleiding is vooral gestoeld op angst zaaien, en dat gaat verder dan alleen PFAS. Sommige verkopers beloven ook kwik, lood en chloor uit je drinkwater te halen. En dat zijn inderdaad geen stoffen die je wil binnenkrijgen. Precies om die reden zitten zware metalen als kwik en lood volgens de Consumentenbond nauwelijks in Nederlands drinkwater. Ook chloor wordt bij ons, in tegenstelling tot in sommige andere landen, niet standaard gebruikt om water te desinfecteren.

Voor PFAS is dat wel een iets ander verhaal. Die stoffen zitten namelijk wél degelijk in ons kraanwater. En in sommige gemeenten is de hoeveelheid zelfs ruim drie keer zo hoog als de advieswaarde van het RIVM. Hoewel de rijksinstelling alsnog adviseert om het kraanwater gewoon te blijven drinken, is het begrijpelijk dat zo’n PFAS-filter interessant klinkt. Het is alleen zeer de vraag of ze wel doen wat ze beloven.

Een waterfilter kan je kraanwater juist vervuilen

De ene PFAS is de andere namelijk niet, en dus laten ze zich ook niet allemaal even makkelijk vangen. Zo legde een onderzoeker van wateronderzoeksinstituut KWR aan Radar al uit dat bijvoorbeeld TFA zich niet goed laat verwijderen met actieve kool, een materiaal dat vaak wordt gebruikt in waterfilters. En dat is niet onbelangrijk, want juist deze stof wordt in relatief hoge concentraties in drinkwater aangetroffen. Een filter helpt je dus niet automatisch van alle PFAS af. De belofte ‘kraanwater zonder PFAS’ is daarmee een stuk makkelijker gedaan dan waargemaakt.

Bovendien kan een filter na verloop van tijd eerder opgenomen PFAS ook weer afgeven en dus juist averechts gaan werken. De concentratie in het gefilterde water kan dan namelijk zelfs hoger worden dan in het water dat je erin goot. Daarnaast kunnen er in zo’n filter ook bacteriën gaan groeien, waardoor je je eigen water nog verder gaat vervuilen. Als je aan zo’n filter begint, is het dus enorm belangrijk dat je het op tijd vervangt. Anders kun je precies het omgekeerde bereiken van waar je dat ding voor gekocht hebt.

Consumentenbond: overbodige filters, misleidende reclames

Volgens de Consumentenbond zijn dit soort waterfilterkannen dan ook overbodig in Nederland. Ons drinkwater wordt al flink gezuiverd, dat hoef je, in tegenstelling tot wat veel advertenties je willen doen geloven, niet in je keuken nog een keer te gaan doen. ThatsTheSpirit is volgens het onderzoek wat dat betreft hofleverancier, met 51 verschillende advertenties voor zijn filters. Fluofree volgt met 30 advertenties, terwijl AzurAqua en iFilter ieder 20 advertenties inzetten.

En dat is niet het enige kritiekpunt dat de Consumentenbond heeft. Zo wijzen ze ook op aanbieders die hun producten aanprijzen met termen als ‘Beste Koop’ en ‘Beste Waterfilterkan van 2026’. Dat klinkt hoopgevend, maar de Consumentenbond heeft helemaal geen waterfilters getest en heeft deze onderscheidingen dus ook niet toegekend. Laat je dus ook niet zomaar overtuigen door zo’n veelbelovend stempel.

Via je bord krijg je meer PFAS binnen dan via de kraan

De conclusie is in ieder geval dat je niet zomaar op die reclames voor PFAS-waterfilters moet vertrouwen. Ook omdat drinkwater niet het grootste probleem is. Ja, er zit PFAS in ons drinkwater, maar volgens een RIVM-berekening uit 2023 krijg je via voedsel gemiddeld ongeveer drie keer zoveel PFAS binnen als via drinkwater. Zelfs een filter dat bepaalde PFAS verwijdert, lost dat grotere probleem dus niet op. Benieuwd wat er via je bord binnenkomt? Bekijk dan hier de voedingsmiddelen met het grootste PFAS-risico.

Geschreven door Thomas Aalderink

Thomas komt uit Winterswijk, maar woont tegenwoordig in het keurige Voorhout. Bij mannenblad FHM leerde hij de klappen van de zweep. Hij schrijft het liefst over media, technologie en maatschappelijke ontwikkelingen, maar gaat net zo graag op pad voor een verslag van een event of sportwedstrijd.