Michiel Hekkens Gezondheid vandaag, 14:47

Leestijd: 3 minuten

Hier stroomt meeste PFAS uit de kraan: de 10 giftigste gemeenten

Je probeert een beetje gezond te eten, rookt alleen op feestjes, drinkt ook wel eens alcoholvrij en tóch druppelt je lichaam langzaam vol gif. Met ieder glaasje kraanwater krijg je weer wat meer PFAS binnen, vooral als je in Noord of Zuid-Holland woont. In deze tien gemeenten zit er tot drie keer meer PFAS in het kraanwater dan de adviesgrens van het RIVM.

PFAS is handig omdat alles ervan afspoelt, maar onhandig omdat je er bijna niet meer vanaf komt. Denk maar aan Mark Rutte. Die werd Teflon Mark genoemd omdat alle schandalen van hem afgleden. Uiteindelijk duurde het 12 jaar voordat we van hem af waren. Anno 2026 zou iedereen zich in theorie kunnen voorstellen als Teflon Jan of Teflon Riet, want elke Nederlander zit vol PFAS. Al zou PFOS-Pieter chemisch gezien accurater zijn, aangezien die stof het meest in ons bloed voorkomt.

Top 10 gemeenten met PFAS in drinkwater

Er is geen ontkomen aan: elke Nederlander zit vol PFAS. Komt het niet door vervuilde voedingssoorten, dan is het wel door ons drinkwater. Na onderzoek concludeert Greenpeace dat er in sommige gebieden in Nederland tot wel drie keer meer PFAS uit de kraan stroomt dan de advieswaarden van het RIVM. Die bedraagt 4,4 nanogram per liter. In de volgende tien gemeenten zit de meeste PFAS in het kraanwater.

Nederlands kraanwater in Zaanstad bevat drie keer meer PFAS dan de advieswaarde van het RIVM. In Haarlem en Haarlemmermeer komt het kraanwater uit meerdere waterwingebieden, waardoor sommige Haarlemmers 9,3 nanogram PFAS per liter binnenkrijgen en andere 14,3. De genoemde waarden hebben overigens niet betrekking op één specifieke PFAS. Het gaat om een optelsom van verschillende PFAS, die eerst naar toxiciteit worden omgerekend en vervolgens worden opgeteld.

Geen kraanwater meer drinken of valt het mee?

Dan maar de hele dag bier of cola drinken? Dat helpt weinig, want ook die bestaan voor 90 procent uit water. Het RIVM adviseert Nederlanders om gewoon kraanwater te blijven drinken. De 4,4 nanogram per liter is een gezondheidskundige advieswaarde. Als je daaronder zit, dan wordt het risico voldoende beperkt. Zit je erboven, dan hoopt de PFAS over de jaren heen op in je lichaam en kan het op den duur schadelijk zijn.

Dit komt vooral doordat je de zogeheten forever chemicals ook via andere bronnen binnen krijgt. Volgens het RIVM krijgen Nederlanders via voedsel meer dan drie keer zoveel PFAS binnen als via drinkwater. Vis is de belangrijkste voedselbron, maar PFAS zit ook in koffie, thee, graanproducten, zuivel, vlees, eieren, fruit en groenten. Daarnaast worden we er via huisstof en consumentenproducten (zoals pizzadozen) aan blootgesteld. Als je alleen PFAS via de ene of de andere bron binnenkrijgt kan het niet zoveel kwaad, maar alles bij elkaar is het te veel van het goede.

Geschreven door Michiel Hekkens

Michiel studeerde filosofie, woonde enige tijd in China en gaf les op een middelbare school voordat hij bij Manners terechtkwam. Als journalistieke veelvraat dompelt hij zich net zo graag onder in de longreads van The Economist als in de onderbuik van Johan Derksen. Die brede interesse is terug te zien in zijn werk als redacteur. En of hij nu schrijft over de baas van de ECB of het goedkoopste Funda-krot van Oude Pekela, altijd dient zich wel een filosofisch zijpad aan. Dit laat hij nimmer onbewandeld.