Noah Korevaar Films & Series vandaag, 14:55

Leestijd: 5 minuten

Noah’s Obscure Filmtip: Squid Game-ster scoort met dodelijke vacature

Een ontslagen manager die uit pure wanhoop zijn concurrenten op de arbeidsmarkt één voor één om zeep helpt. Dat is het pikzwarte doch droogkomische uitgangspunt van The Ax, een pulpklassieker uit 1997 die onlangs een bijna perfecte verfilming kreeg van een grote naam.

Zelden was een adaptatie van een boek zo gewaagd aan het bronmateriaal, met twee versies die elk op hun eigen manier indruk maken. Deze keer breken we daarom met de insteek van deze rubriek en krijg je een heerlijke dubbele tip voor de prijs van één: lees het boek, kijk de film op MUBI, of doe gewoon allebei (ook een aanrader).

Van The Ax naar No Other Choice

Weinig is frustrerender voor een lezer die toch maar de film een kans geeft: je leest een boek dat je niet weg kunt leggen, en de verfilming blijkt een slap aftreksel waaruit je favoriete scène is weggeknipt. Of andersom: je ziet een geweldige film en het boek blijkt tergend saai.

Bij deze combo heb je die pech niet. Ik las onlangs The Ax van Donald E. Westlake, een crime-schrijver wiens oeuvre niet alleen omvangrijk maar vooral uiterst behapbaar is: hij grossierde in fast-paced korte misdaadavonturen, vaak doorspekt met humor. Hij schreef meer dan honderd boeken, won drie Edgar Awards en kreeg een Oscarnominatie voor het scenario van The Grifters. Onder het pseudoniem Richard Stark bedacht hij ook nog eens de keiharde crimineel Parker, die later werd gespeeld door Lee Marvin in Point Blank, Mel Gibson in Payback en Jason Statham in Parker. Mooi rijtje.

Afijn, terug naar The Ax, uit 1997. Ik heb me in tijden niet zo vermaakt met een misdaadverhaal. En dan ontdek je dat niemand minder dan de Zuid-Koreaanse grootmeester Park Chan-wook er een film van heeft gemaakt, onlangs nog, met de titel No Other Choice. Daardoor legde ik pas na het Googlen van het boek de link: dit is één en hetzelfde verhaal! En toch: twee keer hetzelfde verhaal, twee totaal verschillende ervaringen.

Het boek: The Ax is heerlijke pulp

Burke Devore is een keurige manager bij een papierfabriek in de Amerikaanse provincie. Hij heeft een huis, een vrouw, twee kinderen en een hypotheek. Niks aan de hand, tot het bedrijf opeens drastisch bezuinigt en Devore na twintig jaar trouwe dienst opeens op straat staat.

Na achttien maanden solliciteren zonder resultaat komt Burke tot een even logische als gestoorde conclusie: er zijn simpelweg te veel gekwalificeerde kandidaten voor te weinig banen. Half Amerika is immers wegbezuinigd.

De oplossing? Zorgen dat er minder kandidaten zijn. Letterlijk. Hij plaatst een nepvacature in een vakblad, vist de zeven sterkste concurrenten uit de binnengekomen cv’s en gaat ze een voor een af. Nee, niet voor een gezellig kopje koffie.

Wat dit intrigerende recept geniaal maakt, is de stem. Westlake laat Burke vertellen in de ik-vorm, nuchter en bijna redelijk, als een man die een zakelijke spreadsheet afwerkt, een projectplan. Je betrapt jezelf als lezer al snel erop dat je met hem meeleeft. Het maakt allemaal immers sense, ga je bijna denken. Het is een thriller, maar meer nog ook een vlijmscherpe (sociale) satire op een economie die mensen als wegwerpartikelen behandelde, vooral rondom die tijd. Daardoor steekt The Ax ver boven de gemiddelde misdaadroman uit.

The Ax telt zo’n 288 pagina’s en leest als een trein. Verder gaan we je er niks over vertellen, want ontdekken wat er de volgende pagina gaat gebeuren is de hele lol van dit genre. Aanrader!

De film: No Other Choice

Afijn, misschien is je boekenlijstje al te lang en check je liever een film. Zelden had je dan zo’n sterk alternatief te pakken: Park Chan-wook (Oldboy, The Handmaiden, Decision to Leave) wilde The Ax al zestien jaar verfilmen. In 2009 kondigde hij het project aan op het filmfestival van Busan. Daarna volgden een Amerikaanse versie die nooit van de grond kwam, een uitstapje naar Hollywood met Stoker en een ontwikkeltraject dat hij zelf zijn ‘levensproject’ noemde.

Frontman in Squid Game

Uiteindelijk verhuisde het verhaal naar Zuid-Korea. Burke heet hier Man-su en wordt gespeeld door Lee Byung-hun, die je kent als de Frontman uit Squid Game. Na 25 jaar trouwe dienst bij een papierfabriek wordt hij op straat gezet als buitenlandse eigenaren het bedrijf overnemen.

Waar Westlake het droog en klinisch houdt, maakt Park er een zwarte komedie van. En, uiteraard, zitten er weer van die typische Park-shots in waar je je vingers bij aflikt. Op Rotten Tomatoes staat de film op 97 procent bij critici, op basis van 240 recensies. Op Metacritic haalt hij 86 uit 100.

Peter Bradshaw van The Guardian noemde het “de beste film in de Venetiaanse competitie tot nu toe”. Time Out ging nog verder met vijf sterren en de suggestie dat dit weleens Parks meesterwerk kan zijn. En dat terwijl er een Oldboy op zijn cv staat. Dat zegt wat.

Een leuk detail: de film is in de aftiteling opgedragen aan Costa-Gavras. De Franse regisseur verfilmde hetzelfde boek in 2005 al eens als Le Couperet. Wie dus voor een driedubbele tip wil gaan, kan voor de ultieme The Ax-marathon gaan.

Zo lees en kijk je The Ax en No Other Choice

No Other Choice staat inmiddels op MUBI, de streamingdienst voor arthouse en filmliefhebbers.

The Ax bestel je als Engelse paperback bij de grotere online boekhandels. Er bestaat helaas geen Nederlandse vertaling van, zover wij weten. Wie nog een duik in Parks werk wil nemen, leest ook even onze eerdere tip over Decision to Leave, de 94 procent-thriller op Videoland.

Geschreven door Noah Korevaar

Noah kwam al jong de online media opschudden als SEO-pionier bij Wayne Parker Kent en later het Mediahuis. Voor Manners schrijft hij al jaren over zijn liefhebberij als films, tech, LEGO en gaming.