Noah Korevaar Films & Series vandaag, 11:45

Leestijd: 4 minuten

Neflix-hitdocu over ‘slechtste bedrijf op aarde’ bezorgt je vliegangst

Er bestaat een oud gezegde onder vliegtuigpassagiers: als het geen Boeing is, stap ik niet in. Na een onthullende nieuwe hitdocu van Netflix over het bedrijf denk je daar waarschijnlijk anders over. Niet voor niets het slechtste bedrijf op aarde genoemd.

Freefall: A Reckoning for Boeing scoort flink op Rotten Tomatoes en trekt een conclusie die nog een schep bovenop alle onthullende krantenartikelen van de afgelopen tijd doet. Er is nauwelijks iets veranderd sinds twee vliegtuigcrashes samen 346 mensen het leven kostten.

Vervolg op een genadeloze afrekening

Freefall is het vervolg op Downfall: The Case Against Boeing uit 2022, tevens op Netflix te zien, opnieuw geregisseerd door documentairemaker Rory Kennedy. Die eerste film ontleedde hoe ontwerpfouten in de 737 MAX leidden tot de crash van Lion Air-vlucht 610 (2018) en Ethiopian Airlines-vlucht 302 (2019). 346 dodelijke slachtoffers, in een periode van slechts vijf maanden.

Rory Kennedy is overigens de dochter van senator Robert F. Kennedy en scoorde eerder al een Oscarnominatie met de oorlogsdocumentaire Last Days in Vietnam. Ze schrijft haar films samen met haar man Mark Bailey, die ook aan Freefall meewerkte. De productie is in handen van Imagine Documentaries, het bedrijf van niemand minder dan Hollywood-legende Ron Howard. Niet de minste namen dus, die ondanks hun connecties en belangen hun handtekening zetten onder deze Boeing-exposé.

De dood van klokkenluider

Terug naar de docu zelf. Centraal in Freefall staat John Barnett, 32 jaar in dienst bij Boeing en tot zijn pensioen in 2017 kwaliteitsmanager op de productielijn van de 787 Dreamliner in North Charleston. Barnett werd een van de bekendste klokkenluiders van het bedrijf toen hij misstanden rond veiligheidscontroles naar buiten bracht.

In maart 2024 werd hij dood aangetroffen tijdens een pauze in een verhoor voor zijn rechtszaak tegen Boeing. De doodsoorzaak werd vastgesteld als zelfdoding. Zijn familie stelde dat jarenlange vijandigheid op de werkvloer, als reactie op zijn meldingen, daaraan bijdroeg. Barnett was ook persoonlijk bevriend met de documentairemaakster en kwam al voor in Downfall. Zijn onthutsende dood is het startpunt van dit vervolg.

Boeing aan de schandpaal

Freefall is geen simpele reconstructie van Barnetts dood. De docu gebruikt zijn overlijden juist als vertrekpunt om breder te graven, nóg meer te onthullen. Kennedy en Bailey spraken een nieuwe lichting klokkenluiders binnen Boeing, medewerkers die vertellen over aanhoudende productiefouten, opgejaagde assemblagelijnen en managers die concrete veiligheidsmeldingen stelselmatig negeerden.

Waar Downfall zich vooral op de twee crashes zelf richtte, verschuift Freefall de blik naar de vraag die daarna nooit goed beantwoord werd: is de cultuur bij Boeing daadwerkelijk veranderd? Het antwoord van de docu is een keiharde en zeer pijnlijke nee. Testimonials van (ex-)medewerkers suggereren dat onderdelen die eigenlijk afgekeurd hadden moeten worden alsnog gemonteerd werden om productieschema’s te halen, jaren na de crashes uit 2018 en 2019.

Belangrijk detail: Barnetts eigen meldingen waren geen losse beschuldigingen. Hij klaagde onder meer over defecte zuurstofsystemen aan boord, iets wat Boeings eigen interne onderzoek later bevestigde, en over gebruik van afgekeurde onderdelen, wat in 2017 leidde tot een verplichte reparatieronde opgelegd door de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA.

Kennedy liet in gesprek met Variety weten dat ze vooral hoopt dat kijkers de druk opvoeren waar toezichthouders volgens haar hebben laten liggen. Ze hoopt dat mensen na het zien van de film nog eens goed nadenken voordat ze een Boeing-toestel instappen, zolang het bedrijf zijn cultuur niet werkelijk aanpast.

Wat de recensenten zeggen

Met 83 procent op de Tomatometer, verdeeld over 12 recensies, staat Freefall officieel te boek als Certified Fresh. Een publieksscore ontbreekt op het moment van schrijven nog, want Freefall: A Reckoning for Boeing staat nog maar net op Netflix.

John Anderson van The Wall Street Journal is onder de indruk van hoe de docu laat zien hoe een bedrijf zijn eigen product, cultuur en merk kan verwoesten. Ben Kenigsberg van The New York Times benadrukt dat Boeing nooit serieus ter verantwoording is geroepen voor die crashes. Ann Marie Hourihane van de Irish Independent voegt droogjes daar droogjes aan toe: “Kijk ‘m niet als je al bang bent om te vliegen.”

Boeings antwoord is beschamend

De film sluit af met een verklaring van Boeing zelf, over nieuwe “Values and Behaviors” die de bedrijfscultuur zouden versterken. Precies het soort corporate-jargon dat níks concreets belooft en tot deze problematiek heeft geleid.

Dat wringt extra, want sinds augustus 2024 heeft Boeing met Kelly Ortberg een nieuwe topman, een ingenieur die volgens Boeing zelf hard werkt aan herstel van vertrouwen. Volgens Freefall blijft dat vooral bij loze woorden. Niemand raakte strafrechtelijk verantwoordelijk voor de crashes, en de klokkenluider die dat probeerde recht te zetten, leeft niet meer.

Freefall: A Reckoning for Boeing staat nu wereldwijd op Netflix, ook in Nederland. Nog niet klaar met het Boeing-dossier? Kijk dan ook Downfall: The Case Against Boeing, eveneens op Netflix te vinden, voor de volledige voorgeschiedenis. In de stemming voor meer ophefmakende true crime? Check dan deze briljante Netflix true-crime-serie over een gestoorde overval.

Geschreven door Noah Korevaar

Noah kwam al jong de online media opschudden als SEO-pionier bij Wayne Parker Kent en later het Mediahuis. Inmiddels is hij actief binnen de agencywereld. Hij werkt voor klanten als Samsung, Politie Nederland, 988, McDonald's, Kia en Red Bull. Voor Manners schrijft hij al jaren over zijn liefhebberij als films, tech, LEGO en gaming.