Noah Korevaar Geld & Carrière vandaag, 13:01

Leestijd: 4 minuten

Dit is de gezonde levensverwachting per inkomen: extreme kloof

Eindelijk met pensioen, de camper volgeladen en op naar de Provence, Toscane of nog verder. Wereldreizen maken, verre landen bezoeken, dat soort werk. Elke dag een terrasje, eindeloos boeken lezen of films kijken, geen wekker, geen vergaderingen, geen Microsoft Teams. Voor veel Nederlanders is dat een heilig toekomstbeeld na veertig jaar keihard werken. Eindelijk!

De lelijke realiteit is echter dat zo’n vergezicht niet voor iedereen is weggelegd. CBS-cijfers laten zien dat Nederlanders in de laagste inkomensgroep gemiddeld al op hun 50e uit de boot vallen als het om goede gezondheid gaat, terwijl de rijkste twintig procent nog tot hun 72e fit genoeg is om ervan te genieten. Met een AOW-leeftijd van 67 jaar in 2026 betekent dat: de een is al 17 jaar vóór zijn pensioen ‘op’, de ander geniet nog jarenlang ná zijn pensioen van goede gezondheid. Maar wat betekent dat voor jou?

Nog even iets rechtzetten voordat we verder gaan: gezonde levensverwachting is niet hetzelfde als hoe oud je wordt. Het CBS definieert die term als hoeveel jaar je vanaf je geboorte naar verwachting doorbrengt in een als goed ervaren gezondheid, gebaseerd op de Gezondheidsenquête. Je kunt dus prima 85 worden en toch al op je 55e als ongezond meetellen in deze tabelletjes. Maar precies dat verschil maakt de kloof tussen arm en rijk zo confronterend.

Zo groot is de kloof

Laten we in die kloof duiken. Het CBS koppelt deze gezondheidscijfers aan het gestandaardiseerd inkomen van huishoudens, verdeeld in vijf even grote groepen. De meest recente meting loopt over de periode 2021/2024:

De man met de camperdroom in de laagste inkomensgroep is statistisch al 17 jaar vóór zijn pensioen niet meer gezond. Zijn leeftijdsgenoot in de hoogste groep rijdt na zijn pensioen nog ruim 5 jaar gezond door Europa in een Porsche Boxter.

Wat is gestandaardiseerd inkomen?!

We zien je al in slaap vallen, maar bear with us. Gestandaardiseerd inkomen is het besteedbaar (netto) huishoudinkomen, netjes gecorrigeerd voor de grootte en samenstelling van je huishouden.

Een alleenstaande met 30.000 euro netto zit er immers ruimer bij dan een gezin van vier met datzelfde bedrag, simpelweg omdat een tweepersoonshuishouden niet twee keer zoveel nodig heeft als een alleenstaande (de kosten van je nieuwe bank of een internetabonnement deel je immers niet twee keer). Het CBS rekent dat om naar één vergelijkbaar bedrag per huishouden, zodat je niet peren, maar appels met appels vergelijkt. Zo beland ook jij in een van de bakjes.

Vermogen maakt de kloof nog groter

Inkomen is niet het enige criterium. Het CBS herhaalt dezelfde exercitie voor vermogen (spaargeld, beleggingen, huizenbezit minus schulden), en dan wordt het verschil, de kloof, er nog schrijnender op.

Bij vrouwen loopt het verschil hier op tot 25,0 jaar. Een kwart eeuw eerder ‘op’ zijn dan je rijkste leeftijdsgenoot.

Wordt die kloof kleiner?

Dat zou fijn nieuws zijn, maar het eerlijke antwoord is keihard: nee, eigenlijk niet. Al in 2010 kwam uit CBS-onderzoek een vergelijkbaar patroon naar voren: destijds leefden mannen in de laagste inkomensklasse zo’n 18 jaar korter in goede gezondheid dan de hoogste klasse (weliswaar met een andere meetmethode bepaald).

Nu is die kloof dus opgelopen tot ruim 22 jaar. Ook binnen de recentere metingen (2011/2014 tot en met 2021/2024) schommelt het verschil steevast tussen de 20 en 23 jaar, zonder duidelijke daling. Bingo, zou De kloof is hardnekkig.

Is inkomen dé oorzaak?

Niet helemaal, en dat is belangrijk om te benoemen. Inkomen hangt sterk samen met opleidingsniveau, type werk (fysiek zwaar werk versus een bureaubaan) en toegang tot zorg, en die factoren spelen allemaal mee. Elke dag tegels tillen in de brandende zon is andere koek dan een spreadsheet vullen achter je laptop.

Je inkomen is dus een indicator, in plaats van een directe oorzaak. Dit spreekt voor zich, maar bovendien hebben we het hier om gemiddelden over grote groepen: individueel inkomen zegt niets zeker over jouw eigen gezondheid. Wat de cijfers wél laten zien, is dat de sociaaleconomische kloof in Nederland niet stopt bij je portemonnee.

Check ook hoeveel pensioen je per jaar eerder stoppen met werken verliest, voor eventuele vervroegde reisplannen, nu het nog kan! Of ontdek wat de beste landen zijn om dit jaar met pensioen te gaan.

Geschreven door Noah Korevaar

Noah kwam al jong de online media opschudden als SEO-pionier bij Wayne Parker Kent en later het Mediahuis. Inmiddels is hij actief binnen de agencywereld. Hij werkt voor klanten als Samsung, Politie Nederland, 988, McDonald's, Kia en Red Bull. Voor Manners schrijft hij al jaren over zijn liefhebberij als films, tech, LEGO en gaming.