Michiel Hekkens Tech vandaag, 14:31

Leestijd: 3 minuten

Dit ziet AI als ‘verdacht’ bij zelfscan, binnenkort in supermarkt

Om diefstal bij de zelfscankassa terug te dringen, kijken supermarkten naar de inzet van AI. De techniek hiervoor komt van een bedrijf dat (unheimisch genoeg) Big Brother heet. Bij deze verdachte handelingen slaat hun slimme kassasysteem alarm.

Sinds de introductie van het zelfscansysteem rijst het aantal winkeldiefstallen de pan uit. Zo’n 7 procent van de consumenten kan de verleiding niet weerstaan om af en toe een product mee te nemen zonder te scannen. Bij Jumbo werd in 2023 zelfs voor een groter bedrag gestolen dan er aan winst werd gemaakt. Volgens brancheorganisatie INretail loopt de schade op tot ongeveer 2 miljard euro per jaar. Hoog tijd dus voor extra maatregelen. En zoals bij veel hedendaagse vraagstukken wordt ook hier naar AI gekeken.

AI spoort verdacht gedrag op bij zelfscankassa

Een van de bedrijven waartoe supermarkten zich keren heet Big Brother, niet toevallig dezelfde naam als de kwaadaardige controlestaat uit de klassieker 1984. Dit bedrijf ontwikkelt slimme surveillancesystemen die gebruikmaken van AI om gedrag te analyseren. In hun eigen woorden gaat het om het “optimaal detecteren en interpreteren van handelingen van klanten en medewerkers om afwijkingen in het verkoopproces te herkennen” door het “koppelen van camerabeelden aan transactiedata”.

In de praktijk betekent dit dat er een camera boven de zelfscankassa hangt die drie handelingen bij een klant kan herkennen:

1. Product pakken
2. Product scannen
3. Product in tas stoppen

Als het systeem alleen handeling 1 en 3 registreert, maar niet 2, leidt dit tot een terugkoppeling die bijvoorbeeld een controle door een medewerker triggert. Een variant zonder camera bestaat ook: de kassa meet dan de tussenpozen tussen het scannen van de producten. Als een klant er steeds vijf seconden over doet om een product te scannen en dan opeens tien (tijd waarin je een ongescand product in je tas kunt stoppen) wordt door het systeem aangemerkt als ‘verdacht’.

Big Brother: zo wordt AI gebruikt bij winkeldiefstal

In de Britse supermarkt Tesco speelt AI inmiddels al een actieve rol bij de zelfscankassa. Als je een product in je tas stopt zonder het te scannen, verschijnt meteen een melding op het beeldscherm: “Het lijkt erop dat het laatste product niet is gescand.” Best een elegante oplossing, omdat je als klant de fout kunt herstellen zonder meteen als dief te worden aangemerkt.

Jumbo: proef met AI in supermarkt gestopt

Jumbo startte enkele jaren geleden al een proef waarbij AI werd ingezet om verdacht gedrag te detecteren. Slimme camera’s konden bijvoorbeeld herkennen wanneer iemand iets in zijn jaszak stopte of een product niet scande, waarna een medewerker een melding kreeg. De Brabantse supermarktketen stopte hier echter in 2024 weer mee. “Het doet het gevoel bij mensen om te winkelen geen goed,” zei CEO Ton van Veen daar destijds over.

Wel hebben sommige filialen nu beeldschermen waarop de klant zichzelf in beeld ziet terwijl hij producten scant. Daarbij wordt geen gebruik gemaakt van AI, maar van een ouderwetse psychologische truc om winkeldiefstal terug te dringen. Het gevoel bekeken te worden zorgt ervoor dat mensen zich beter gedragen. Met of zonder AI geeft de supermarkt ons het idee: ‘Big Brother is watching you’.