Michiel Hekkens
Michiel Hekkens Gezondheid vandaag, 
Leestijd: 3 minuten

Dit doet 1 bier per dag met je, zegt studie onder gematigde drinkers

Vroeger zeiden we weleens dat we onszelf naar de mavo gingen zuipen, maar hoe snel word je dommer als je dagelijks een aantal pils naar binnen kegelt? Die vraag is wetenschappelijk te benaderen, zolang je het hebt over hersenvolume en standaarddeviaties.

Lekker een sigaretje roken op een kringverjaardag? Ben je gek, naar buiten! Roken in je auto? Slecht voor de kinderen! Gezellig de houtkachel aan? Kuchende buren! Een bloemetje op tafel? Parkinson! Een kaarsje op tafel? Funest voor de luchtkwaliteit! Een glaasje wijn bij het avondeten? Was gezond, nu zeer ongezond! Kraanwater? PFAS! Ademen? Levensgevaarlijk!

Het ‘je mag ook niets meer’-sentiment tiert welig in ons land, maar wat je wel en niet doet, bepaal je nog altijd grotendeels zelf. In Nederland mag je, in tegenstelling tot veel andere landen, wettelijk nog steeds roken in de auto terwijl je kinderen op de achterbank zitten, zelfs met de ramen dicht. En je mag ook, ondanks het gewijzigde advies van het Voedingscentrum, nog steeds een glaasje wijn (of een halve fles) bij het diner drinken. Manners velt geen oordeel, maar informeert slechts. Dit is het verband tussen één, twee, drie en vier dagelijkse glazen alcohol en je hersenvolume.

Breinschade per aantal glazen alcohol per dag

Een van de interessantste onderzoeken naar alcohol en het brein verscheen in 2022 in Nature Communications. Voor de studie werden de MRI-scans en alcoholgegevens van maar liefst 36.678 mensen geanalyseerd. Uniek is dat de onderzoekers zich niet zozeer richtten op mensen met een alcoholverslaving, maar meer op gematigde drinkers. Ze keken naar het verband tussen alcoholgebruik en het hersenvolume, specifiek dat van grijze (neuronen) en witte stof (myeline).

Gemiddeld per dagTotaal grijze stof (standaarddeviatie)Totaal witte stof
0 → 1 glasKleine negatieve associatie: −0,030−0,020
1 → 2 glazen−0,127−0,074
2 → 3 glazen−0,223 −0,129
3 → 4 glazen−0,319−0,184
0 → 4 glazen−0,699−0,407
Bron: Daviet et al., Nature Communications

De resultaten zijn weergegeven in standaarddeviaties, een maat die aangeeft hoeveel een waarde afwijkt van het gemiddelde. In het model hing één standaardglas alcohol per dag samen met een hersenvolume dat 0,03 standaarddeviatie lager lag dan bij mensen die niet dagelijks dronken. Dat is een zeer klein, nauwelijks waarneembaar verschil. Bij twee standaardglazen was het verschil ongeveer vier keer zo groot (−0,127 standaarddeviatie), bij drie glazen ruim zeven keer zo groot (−0,223) en bij vier glazen ruim tien keer zo groot (−0,319). Wie in het model van nul naar vier dagelijkse glazen ging, kwam uit op een verschil van −0,699 standaarddeviatie in grijze-stofvolume: ongeveer 23 keer het verschil van nul naar één glas.

Vier bier per dag is een tien jaar ouder brein

De standaarddeviaties zeggen niet hoeveel milliliter hersenweefsel iemand verliest. Ze maken wel duidelijk dat het gevonden verband bij één glas zeer klein is en bij vier glazen aanzienlijk groter. De onderzoekers berekenden dat het verschil tussen nul en vier dagelijkse glazen qua hersenvolume vergelijkbaar was met een brein dat tien jaar ouder werd. Bij een glas per dag wordt je brein een half jaar ouder, twee jaar bij twee glazen, 3,5 jaar bij drie glazen en 4,9 jaar bij vier glazen.

Overige schade van alcohol: meer kans op kanker

Qua hersenvolume lijken de gevolgen van één drankje per dag dus te overzien, maar met pijn in het hart moet Manners nog een andere kanttekening maken. Alcohol hangt namelijk ook samen met een verhoogd risico op verschillende vormen van kanker. Hier is het verschil wel al significant vanaf één glas. Dit is de verhoogde kans op kanker bij 10 gram alcohol per dag, ongeveer een standaardglas in Nederland.

KankersoortGrotere kans per dagelijks standaardglas*
Mond- en keelkankerongeveer 15%
Slokdarmkankerongeveer 25%
Borstkankerongeveer 7%
Darmkankerongeveer 7%
Leverkankerongeveer 4%
Maagkankerongeveer 2%

* Dit is de relatieve risicostijging ten opzichte van iemand die niet drinkt.

Tja, is een dagelijks biertje dit risico waard? Als je er kanker door krijgt, waarschijnlijk niet. Maar als je het niet krijgt, dan wel. Het is deze ongewisse onwetendheid die inherent is aan het mensenleven, en die je soms graag vergeet door een paar kouwe kletsers achterover te gieten. Met mate, zeggen we er dan maar bij.

Michiel Hekkens
Geschreven door Michiel Hekkens

Michiel studeerde filosofie, woonde enige tijd in China en gaf les op een middelbare school voordat hij bij Manners terechtkwam. Als journalistieke veelvraat dompelt hij zich net zo graag onder in de longreads van The Economist als in de onderbuik van Johan Derksen. Die brede interesse is terug te zien in zijn werk als redacteur. En of hij nu schrijft over de baas van de ECB of het goedkoopste Funda-krot van Oude Pekela, altijd dient zich wel een filosofisch zijpad aan. Dit laat hij nimmer onbewandeld.