Noah Korevaar Samenleving vandaag, 14:11

Leestijd: 4 minuten

Zo onveilig voelen we ons per provincie, Gelderland in middenmoot

Wandelen over schitterende stranden, uitwaaien in de duinen, het eeuwige vakantiegevoel; je zou zeggen dat Zeeuwen zich nergens druk om over te maken, maar niets is minder waar. Een nieuw CBS-onderzoek onthult in welke provincies inwoners zich het meest onveilig voelen.

De cijfers komen uit de Veiligheidsmonitor 2025, een enquête die het CBS elke twee jaar houdt. Zo wordt ondere gemeten hoe onveilig mensen zich voelen en hoe groot ze de kans op een misdrijf inschatten. De uitkomsten zijn heerlijk uitgesplitst naar provincie, geslacht en leeftijd. We duiken in de verrassende resultaten. De gebeurtenissen in Overasselt, Gelderland zijn nog niet meegenomen dus. Gelderland staat nu in ieder geval nog in de middenmoot.

Zo onveilig voelt elke provincie zich

In 2025 voelde 37,2 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder zich weleens onveilig, blijkt uit de kersverse cijfers. In 2019 was dat nog 33 procent, in 2005 zelfs 50 procent. Direct even een belangrijke kanttekening: dan hebben we het dus over de beleving van die mensen, niet of dat gevoel terecht of onterecht is.

Meteen even een realitycheck: het aandeel slachtoffers van traditionele criminaliteit bleef tussen 2023 en 2025 namelijk gewoon op 20 procent staan.

Afijn, terug naar de nieuwe cijfers. Dit is de rangschikking van provincies, gebaseerd op het percentage inwoners dat zich weleens onveilig voelt:

Zuid-Holland pakt dubieuze positie

Utrecht en Zuid-Holland delen dus de eerste plek bij het algemene onveiligheidsgevoel, maar Zuid-Holland specifiek domineert de rest van het onderzoek. Van de 21 onveiligheidsindicatoren die CBS heeft uitgevraagd, staat de provincie er 12 keer bovenaan.

In de eigen buurt voelt 20,0 procent zich er weleens onveilig (landelijk 16,8) en 12,3 procent vindt dat er veel criminaliteit is, tegen 5,8 procent in Fryslân. Utrecht heeft juist een opvallend rustige buurtscore: 17,1 procent, nauwelijks boven het gemiddelde. Netjes.

De angst voor beroving is in Zuid-Holland 3,7 keer zo groot als in Fryslân (3,7 tegen 1,0 procent). Het rapportcijfer voor de eigen buurt is met een 7,2 het laagste van het land, al blijft dat ruim een voldoende. We hebben het dus hoe dan ook goed in Nederland, maar wie in de stad woont, maakt zich vaker zorgen.

En dat klopt met het bredere plaatje. We pakken door: in zeer sterk stedelijke gemeenten voelt 43,4 procent zich weleens onveilig, tegen 29,4 procent in niet-stedelijke gemeenten. Die stedelijke angst is bovendien niet uit de lucht gegrepen: 29 procent van de inwoners van stedelijke gemeenten werd in 2025 slachtoffer van traditionele criminaliteit, tegenover 13 procent in niet-stedelijke gemeenten. Keiharde cijfers.

Fryslân troeft Zeeland af

Zeeland is dus kennelijk de place to be als je een veilig gevoel wil, maar Fryslân scoort op 16 van de 21 indicatoren het laagst. De provincie geeft de eigen buurt het hoogste rapportcijfer van het land: een 7,7. Slechts 12,0 procent voelt zich in de eigen buurt weleens onveilig, terwijl 5,8 procent vindt dat er veel criminaliteit is (landelijk 9,3).

Het verschil met de onrustigste provincies is fors. In Fryslân ziet 4,0 procent een grote kans op een inbraak, in Flevoland 8,1 procent. Ook zo’n mooie metric: 5,6 procent van de Friezen doet ’s avonds de deur niet open, tegenover 11,1 procent van de Flevolanders. Verschil moet er wezen.

Veilig op straat, bang op internet

Zeeland heeft het laagste algemene onveiligheidsgevoel en ook het laagste percentage mensen dat vaak omloopt of omrijdt om onveilige plekken te vermijden (2,3 procent, landelijk 3,4). Toch verwacht 21,0 procent van de Zeeuwen dat ze (heel) waarschijnlijk online worden opgelicht. Dat is het hoogste percentage van alle provincies, ruim 3 procentpunt boven het gemiddelde en 6,1 procentpunt boven Fryslân (14,9 procent).

In Zeeland vindt dus 8,4 keer zoveel mensen online oplichting waarschijnlijk als mishandeling (21,0 tegen 2,5 procent). De cijfers geven ze deels gelijk. Landelijk werd in 2025 10,3 procent van de 15-plussers slachtoffer van online oplichting en fraude, terwijl 7 procent te maken kreeg met een geweldsdelict. Het totale aandeel slachtoffers van online criminaliteit steeg van 15,6 procent in 2023 naar 16,8 procent in 2025 (in 2021 was het 16,9), vooral door aankoopfraude (van 6,9 naar 7,9 procent).

Mannen versus vrouwen

Er is één verschil dat groter is dan elk provincieverschil: dat tussen mannen en vrouwen. Van de vrouwen voelt 47,9 procent zich weleens onveilig, van de mannen 26,3 procent. Die kloof van 21,6 procentpunt is ruim twee keer zo groot als die tussen Zeeland en Utrecht (10,1 procentpunt).

Opvallend is waar het verschil niet zit. De kans op mishandeling schatten vrouwen (3,2 procent) en mannen (2,9 procent) vrijwel gelijk in, en de eigen buurt krijgt een 7,3 van vrouwen tegenover een 7,5 van mannen. Het verschil zit in wat ze ermee doen:

Bij de jongste groep is de kloof het grootst: 59,5 procent van de vrouwen van 15 tot 25 jaar voelt zich weleens onveilig, tegenover 27,2 procent van de mannen. En het loopt op. Bij vrouwen van 25 tot 45 jaar steeg dat percentage tussen 2021 en 2025 van 47,8 naar 55,3 procent, een stijging van 7,5 procentpunt. Bij mannen van dezelfde leeftijd was dat 4,0 procentpunt (van 26,1 naar 30,1 procent).

Meer provincie-vergelijkingen

Nu we toch provincies aan het vergelijken zijn: onlangs werd ook het mediaan salaris per provincie gedeeld, met een flink verschil per maand. Of check in welke provincie men de meeste auto’s per persoon heeft, gemiddeld, met één heftige afwijker.

Geschreven door Noah Korevaar

Noah kwam al jong de online media opschudden als SEO-pionier bij Wayne Parker Kent en later het Mediahuis. Inmiddels is hij actief binnen de agencywereld. Hij werkt voor klanten als Samsung, Politie Nederland, 988, McDonald's, Kia en Red Bull. Voor Manners schrijft hij al jaren over zijn liefhebberij als films, tech, LEGO en gaming.