Michiel Hekkens Geld & Carrière vandaag, 15:14

Leestijd: 3 minuten

In dit rijke land zijn 4 op de 10 ouderen arm, Nederland in top 3

Elke oudere verdient het om zijn laatste jaren in vrede naar programma’s met Astrid Joosten te kunnen kijken, zonder geldzorgen. In Nederland lukt dat voor ruim 19 op de 20 ouderen, waar we best trots op mogen zijn. In Zuid-Korea moeten ze zich daarentegen schamen. Ook dat is een rijk land, maar daar laat men 40 procent van de ouderen in armoede zwelgen.

In de meeste landen geldt het als een kwestie van fatsoen om goed voor ouderen te zorgen. Zolang een land arm is, nemen veel mensen hun eigen ouders in huis zodra die hulpbehoevend worden. Wordt een land vervolgens rijker, dan neemt de staat steeds meer zorg over en komen er deugdelijke pensioenen, bejaardenhuizen en andere zorgvoorzieningen. Soms is een land echter wel rijk, maar nog niet zo lang. In dat geval doen de kinderen niks meer, maar de staat ook nog niet. Dit is het geval in Zuid-Korea, waar je als oudere het minst te benijden bent van alle OESO-landen.

Zuid-Koreaanse ouderen massaal aan de bedelstaf

De OESO is een samenwerkingsverband tussen 32 relatief rijke landen. Hoe goed het hier als oudere toeven is, is te zien in cijfers van dit genootschap. In onderstaande tabel heeft Manners de landen gerangschikt naar het percentage ouderen dat in armoede leeft. Daarnaast zie je het BBP per hoofd van het betreffende land.

Op het eerste gezicht zou je verwachten dat juist de landen met het laagste BBP per hoofd, zoals Bulgarije en Costa Rica, de meeste arme ouderen herbergen. Dat blijkt echter niet zo te zijn. De veel rijkere Zuid-Koreanen laten hun ouderen in veel groteren getale zop een droog wasabi-crackertje kauwen. Daar zit een historische verklaring achter: Zuid-Korea bouwde pas in 1988 een nationaal pensioenstelsel op. De huidige generatie ouderen heeft daardoor relatief weinig tijd gehad om pensioenrechten op te bouwen.

Tegelijkertijd heeft Zuid-Korea zich in hoog tempo ontwikkeld tot een hyperindividualistische samenleving, waarin zowel mannen als vrouwen lange werkweken maken. Geen tijd om naar pa en ma om te kijken, en kennelijk ook te beroerd om wat geld over te maken.

Landen die zich moeten schamen

Tot de andere landen die zich moeten schamen behoort uiteraard de Verenigde Staten, waar het in alle opzichten ieder voor zich is. Ook in Zwitserland leeft een aanzienlijk aandeel van de ouderen onder de armoedegrens. Daarbij moet wel worden aangetekend dat die grens relatief is: hij wordt afgezet tegen het mediane inkomen in het eigen land. Aangezien Zwitserland het rijkste land ter wereld is, ben je er al snel arm.

Positieve top 3: Noorwegen, Tsjechië en Nederland

Bovenaan de ranglijst vinden we Noorwegen, Tsjechië en Nederland. Deze landen onderscheiden zich door een goed functionerend pensioenstelsel. Het Nederlandse pensioenstelsel wordt zelfs beoordeeld als het beste pensioenstelsel ter wereld.

Toch moeten we de Noren en Tsjechen voor ons dulden. In Noorwegen is vrijwel iedereen rijk doordat ze alle olie-inkomsten in één groot staatsfonds hebben gestopt. Daardoor beschikt de staat over een gigantische financiële buffer, waarvan ook toekomstige generaties profiteren. In Tsjechië is het pensioenstelsel sterk herverdelend. Mensen met lage inkomens krijgen relatief hoge pensioenen en mensen met hoge inkomens juist wat minder. En dat doen ze goed: de sterken die omkijken naar de zwakken, daar gaat het uiteindelijk om.

Geschreven door Michiel Hekkens

Michiel studeerde filosofie, woonde enige tijd in China en gaf les op een middelbare school voordat hij bij Manners terechtkwam. Als journalistieke veelvraat dompelt hij zich net zo graag onder in de longreads van The Economist als in de onderbuik van Johan Derksen. Die brede interesse is terug te zien in zijn werk als redacteur. En of hij nu schrijft over de baas van de ECB of het goedkoopste Funda-krot van Oude Pekela, altijd dient zich wel een filosofisch zijpad aan. Dit laat hij nimmer onbewandeld.