Michiel Hekkens Geld & Carrière vandaag, 13:50

Leestijd: 4 minuten

Rampjaar 2026 maakt eten duurder: deze producten stijgen in prijs

Oorlog in het oosten én het Midden-Oosten, gepaard met een hete en droge zomer, maken van 2026 een rampjaar voor de voedselproductie. Nu de buffers in de voedselketen slinken, verwachten economen dit najaar forse prijsstijgingen. Eerst worden graan, groente, fruit en zuivel duurder, gevolgd door brood, pasta en andere bewerkte voedingsmiddelen.

Het is weer eens hommeles op onze groenblauwe bol. Eigenlijk is het altijd hommeles, maar meestal ontspringen wij als bewoners van de welvarendste gebieden de dans. Ook dit keer zal de soep door ons minder heet worden gegeten dan elders op de planeet, vooral doordat Hans en Ria in Alblasserdam een 36 procent duurder brood makkelijker kunnen opbrengen dan Mukasa en Mirembe in Oeganda. Maar we gaan het wel voelen.

Oxford Economics: prijsstijgingen tot 36% op wereldmarkt

Oxford Economics verwacht dat de wereldwijde voedselprijzen dit jaar met 11,8 procent stijgen en in 2027 nog eens met 4,8 procent. De grootste klappen vallen bij gewassen (vooral graan, groente en fruit) en bij zuivel. Die prijsstijgingen op de grondstoffenmarkten werken vervolgens met vertraging door naar de supermarkt.

Naar verwachting bereikt de eerste prijsschok ons in het derde kwartaal van dit jaar. De marktprijs van tarwe stijgt dan naar verwachting met 36 procent, tot 6,92 dollar per bushel. Dat raakt niet alleen meel, maar uiteindelijk ook brood, pasta, ontbijtgranen en biscuits. Rond oktober en november volgt de prijsstijging van verse producten zoals groente en fruit, die nu worden getroffen door de hitte en droogte. Ook zuivel komt onder druk te staan, onder meer doordat koeien minder melk geven in de hitte. In de eerste maanden van 2027 volgt de verdere doorwerking van verwerkt voedsel zoals kaas, wijn, pasta, olie en ontbijtgranen.

Rampjaar 2026: drie ingrediënten voor fors duurder eten

Er zijn drie oorzaken voor de aanstaande prijsstijgingen. Hoofdverantwoordelijke is de oorlog tussen de VS en Iran. Door de blokkade van de Straat van Hormuz stokt de aanvoer van olie, gas en kunstmest. Olie wordt door de boer als diesel in zijn tractor gegooid, aardgas wordt door de bakker als energiebron van zijn oven gebruikt en kunstmest is nodig om gewassen te laten groeien.

Ten tweede heeft de oorlog in Oekraïne, de graanschuur van Europa, nog steeds zijn invloed. Voor de oorlog waren Oekraïne en Rusland samen goed voor iets minder dan 30 procent van de wereldwijde tarwe-export en voor meer dan 10 procent van de maïsexport. Door aanhoudende geweld staat 52 miljoen ton Russisch graan en 34 miljoen ton Oekraïens graan onder druk. Dat is bijna 17 procent van de wereldwijde export.

Ten derde zorgt een ongekend droge en hete zomer ervoor dat de oogsten in Europa en daarbuiten tegenvallen. De raming voor de gezamenlijke graanoogst van de EU en het Verenigd Koninkrijk is al verlaagd van 295,5 naar 286,6 miljoen ton. In Duitsland wordt een graanoogst verwacht die 7 procent lager ligt dan vorig jaar. Drie ingrediënten die samen een perfecte storm veroorzaken in de voedselproductie.

Deze producten stijgen het meest in prijs in najaar 2026

Tot nu toe hebben we deze opeenstapeling van crises nog niet erg gevoeld in de portemonnee. Dat komt onder meer doordat grondstoffenprijzen niet onmiddellijk doorwerken in de supermarkt. Boeren, voedselproducenten en supermarkten werken met voorraden, contracten en verschillende marges, waardoor de consument de klap vaak pas maanden later voelt. Oxford Economics waarschuwt dan ook dat de grootste prijsstijgingen nog moeten komen.

De eerste prijsschok zit bij graan. De economen verwachten dat de marktprijs van tarwe in het derde kwartaal van dit jaar met liefst 36 procent stijgt, tot 6,92 dollar per bushel. Dat raakt niet alleen meel, maar uiteindelijk ook brood, pasta, ontbijtgranen en biscuits.

Rond oktober en november volgt de prijsstijging bij verse producten. Vooral groente en fruit worden getroffen door de hitte en droogte. Ook zuivelproducten worden duurder, onder meer doordat koeien minder melk geven als het heet is. Naast granen, groente en fruit is zuivel ook een van de categorieën die het zwaarst door de huidige schokken worden getroffen.

Voor bewerkt voedsel duurt de doorwerking langer. De grootste impact op consumentenprijzen wordt pas na zes tot negen maanden verwacht. In de eerste maanden van 2027 kunnen daardoor producten als brood, pasta, kaas, wijn, olie en ontbijtgranen verder in prijs oplopen.

Hebben de economen ook nog iets leuks te melden? Jawel, maar alleen voor de carnivoren. Vlees wordt naar verwachting niet veel duurder.

Al eerder bracht Manners in kaart wat de schade van horrorzomer 2026 is in miljarden per EU-land.

Geschreven door Michiel Hekkens

Michiel studeerde filosofie, woonde enige tijd in China en gaf les op een middelbare school voordat hij bij Manners terechtkwam. Als journalistieke veelvraat dompelt hij zich net zo graag onder in de longreads van The Economist als in de onderbuik van Johan Derksen. Die brede interesse is terug te zien in zijn werk als redacteur. En of hij nu schrijft over de baas van de ECB of het goedkoopste Funda-krot van Oude Pekela, altijd dient zich wel een filosofisch zijpad aan. Dit laat hij nimmer onbewandeld.