Noah Korevaar Films & Series vandaag, 10:14

Leestijd: 5 minuten

Oorlogsfilm over Noorse Hitler scoort 99% | Noah’s Obscure Filmtip

Hij verraadde zijn land aan Hitler en had tot zijn executie nergens spijt van, zijn naam werd zelfs een scheldwoord voor landverrader. En een bijnaam van hem is de ‘Noorse Hitler’. Deze oorlogsfilm zet je maandenlang met Vidkun Quisling in een cel, en dat is spannender dan menig explosieve veldslag die je in de bioscoop hebt gezien.

We tippen Quisling: The Final Days, een oorlogsfilm met een topscore op Rotten Tomatoes die eindelijk in Nederland te streamen is. Op Cinemember, dat je twee weken gratis kunt proberen.

Quisling: The Final Days pakt het anders aan

We kennen de vaste ingrediënten van de typische oorlogsfilm inmiddels uit ons hoofd. Soldaten in de modder, een heldhaftige ontsnapping, een explosie in slow motion. Karikaturen van nazi’s als schurk.

Quisling: The Final Days pakt het anders aan, en schiet daarmee ook nog eens in de roos, ondanks dat er in de oorlogsfilm nauwelijks wordt geschoten. Sterker nog: de oorlog is al voorbij als de film begint. Wat overblijft is een verhaal over de nasleep van WWII, een onderbelicht facet uit de geschiedenisboeken dat minstens net zo intrigerend is als al het geweld dat het filmgenre normaliter domineert.

De man die een scheldwoord werd

Het is 9 april 1940, en Duitsland valt Noorwegen binnen. Diezelfde dag meldt Vidkun Quisling, leider van de kleine fascistische partij Nasjonal Samling, zich op de radio als nieuwe regeringsleider. De overhaaste staatsgreep mislukt, maar de Duitsers zetten hem later alsnog in het zadel. Vanaf 1942 is hij ‘minister-president’ van een marionettenregering.

De Britten hadden hun oordeel al net zo snel klaar. Nog in 1940 groeide quisling in het Engels uit tot een gewoon zelfstandig naamwoord voor een collaborateur. Het staat nog altijd in menig woordenboek. Het is niet niks: je naam, die tachtig jaar later nog steeds synoniem is voor verraad. Dat zegt wat, zullen we maar zeggen.

Fast forward. Na de bevrijding in mei 1945 wordt Quisling gearresteerd en opgesloten in het fort Akershus in Oslo. Nog datzelfde jaar, op 24 oktober 1945, wordt hij gefusilleerd. Van spijtbetuigingen of verzachtende inzichten is geen sprake: tot zijn laatste dag houdt hij vol dat hij Noorwegen… Heeft gered.

Een cel, een priester en geen spijt

Dat klinkt alsof we Quislings verhaal al helemaal achter de rug hebben, maar toch is dat precies waar deze briljante film begint. Na die mislukte staatsgreep, na de oorlog. Regisseur Erik Poppe, die eerder The King’s Choice en het ijzingwekkende Utøya 22. juli maakte, slaat de klassieke biopic-route, die van wieg tot graf, gewoon over. Hij kiest voor de laatste maanden in de cel, tijdens het proces en het wachten op het vonnis.

Tegenover Quisling (Gard B. Eidsvold) staat de jonge gevangenispredikant Peder Olsen, gespeeld door Anders Danielsen Lie (The Worst Person in the World). Olsen moet Quisling geestelijk bijstaan. Zijn leven redden kan hij niet, zijn ziel misschien wel, voor het hiernamaals. Wekelijks zitten ze tegenover elkaar, en langzaam ontstaat er iets wat op een band begint te lijken.

Dat schuurt, juist voor de predikant zelf. Thuis wordt Olsen hard aangesproken door zijn vrouw Heidi. Waarom gun je deze man je tijd?! Die vraag legt Poppe ook op subtiele wijze bij jou, de kijker, neer. Kun je de grootste verrader van je land nog als mens zien, en wil je dat eigenlijk wel?

Pijnlijk actueel

Quisling zelf geeft geen millimeter toe. Hij zag in de jaren twintig met eigen ogen de hongersnood in de Sovjet-Unie en beschouwt zichzelf als de man die Noorwegen tegen het communisme beschermde. Een onwrikbare zelfoverschatting die anno 2026 confronterend actueel is.

Visueel is deze oorlogsfilm ook smullen. Poppe werkt met een soort onheilspellend palet van groen en rood, wat enorm bijdraagt aan de unieke sfeer die de gesprekken oproepen. Dat is wel meteen de ‘waarschuwing’ die we je meegeven: reken op 146 minuten met veel gesprekken achter gesloten deuren. Geen explosieve actie waarbij je ook hersenloos door TikTok kunt scrollen.

Topscore op Rotten Tomatoes

De film ging op 18 augustus 2024 in première op het filmfestival van Haugesund en draaide kort daarna op het filmfestival van Toronto. Alweer even geleden, maar toch heeft hij op Rotten Tomatoes nog geen critici-score. Daarvoor zijn zes recensies te weinig. Het publiek is wel duidelijk te spreken over Quisling: The Final Days: 99 procent, op basis van ruim honderd beoordelingen.

De paar critici die wel een recensie penden, zijn overwegend positief. Alissa Simon van Variety roemde de “tour-de-force-vertolkingen van de twee hoofdrolspelers” en noemde het een meeslepende filmervaring. Brian Eggert van Deep Focus Review (3,5 uit 4) bestempelt de film als een helaas actueel drama over de verknipte psyche van autoritaire leiders.

Zo kijk je Quisling: The Final Days

De film heeft opvallend genoeg wél in de Nederlandse bioscopen gedraaid, al hebben we het dan over een klein filmhuizencircuit. Gelukkig kun je de bijzondere oorlogsfilm nu alsnog in de herkansing checken, want Quisling: The Final Days staat sinds kort op CineMember. Pareltje.

Smaak te pakken? In een eerdere editie van deze rubriek tipten we Riefenstahl, de docu waarin Hitlers favoriete filmmaker zichzelf ontmaskert. Ook op CineMember, en daarmee een perfecte double bill: waar Riefenstahl haar banden met de nazi’s tot haar dood ontkende, lijkt Quisling er bijna trots op.

Geschreven door Noah Korevaar

Noah kwam al jong de online media opschudden als SEO-pionier bij Wayne Parker Kent en later het Mediahuis. Voor Manners schrijft hij al jaren over zijn liefhebberij als films, tech, LEGO en gaming.