Thomas Aalderink Gezondheid vandaag, 12:07

Leestijd: 4 minuten

Zo oud worden Nederlanders gemiddeld, en het plafond lijkt bereikt

Een lang en gelukkig leven. Dat is uiteindelijk wat de meeste mensen willen. Of dat tweede een beetje wil lukken, is lastig te meten. Over de lengte van ons bestaan valt gelukkig een stuk meer te zeggen. De conclusie als we naar de cijfers kijken: we worden steeds ouder, maar de rek lijkt er inmiddels wel een beetje uit.

Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is de gemiddelde leeftijd bij overlijden in de afgelopen decennia flink opgelopen. Sinds de eerste meting in 1950 steeg die met precies 18 jaar. Inmiddels staat de gemiddelde leeftijd waarop we ons aardse bestaan achter ons laten dan ook op 79,2 jaar.

We worden dus een stuk ouder dan 75 jaar geleden, toen de gemiddelde Nederlander die overleed nog op 61,2-jarige leeftijd zijn laatste adem uitblies. De gemiddelde leeftijd bij overlijden is in driekwart eeuw tijd met bijna 30 procent gestegen. Als je die lijn doortrekt, ga je er misschien vanuit dat jij straks met gemak de negentig aantikt. Dat is alleen iets te voorbarig. De leeftijd waarop we sterven, ontwikkelt zich namelijk niet in een mooie rechte lijn omhoog.

Als we wat beter naar de cijfers kijken, zien we dat de stijgende lijn nog altijd doorzet, maar ook behoorlijk aan het afvlakken is. Van de 18 jaar die erbij zijn gekomen, werd de grootste winst tussen 1950 en 1975 geboekt. In die periode steeg de gemiddelde leeftijd bij overlijden met 9,3 jaar. Dat is meer dan in de halve eeuw die daarna volgde. Tussen 1975 en 2000 kwam er 4,7 jaar bij en tussen 2000 en 2025 bedroeg de stijging nog maar 4,0 jaar.

Is onze maximale houdbaarheidsdatum bereikt?

Dat de rek er inmiddels wel een beetje uit lijkt, wordt nog duidelijker wanneer we verder inzoomen. Tussen 2020 en 2025 steeg de gemiddelde leeftijd bij overlijden met slechts 0,3 jaar, oftewel 0,4 procent. Daarmee was dit verreweg de kleinste stijging van alle vijfjaarsperioden in deze vergelijking. Dat de vooruitgang kleiner is dan in de jaren zestig en zeventig, zal niet verbazen. Maar zelfs tussen 2000 en 2020 steeg de gemiddelde leeftijd per vijf jaar nog met minimaal 0,9 procent.

Ontwikkeling gemiddelde leeftijd bij overlijden (1950-2025)

(Bron: CBS)

Betekent dit dan dat we tegen onze biologische grens aanlopen en dat de Nederlander zo langzamerhand zijn maximale houdbaarheidsdatum heeft bereikt? Zeker niet. De gemiddelde leeftijd bij overlijden is namelijk vooral een momentopname van de mensen die in een bepaald jaar sterven. Welke leeftijdsgroepen dat zijn, wordt door tal van factoren beïnvloed.

Zo oud worden mannen en vrouwen naar verwachting in 2070

Over een periode van 75 jaar geven de cijfers dus een goed beeld van de ontwikkeling van de gemiddelde sterfteleeftijd. Bij kortere periodes kunnen uitzonderlijke gebeurtenissen echter voor flinke schommelingen zorgen, zoals onderstaande afbeelding laat zien. De jaren tussen 2020 en 2025 zijn daarvan een goed voorbeeld. Het eerste meetpunt viel precies samen met het begin van de coronapandemie, toen vooral onder mensen tussen de 70 en 90 jaar veel extra sterfgevallen waren. Dat beïnvloedde de samenstelling van de groep overledenen en daarmee ook de gemiddelde leeftijd.

Zo steeg de gemiddelde leeftijd bij overlijden sinds 1950

Dat de gemiddelde leeftijd bij overlijden tussen 2020 en 2025 minder hard steeg, betekent dus niet meteen dat het plafond is bereikt. Sterker nog: als we de nieuwste bevolkingsprognose van het CBS mogen geloven, hebben we nog behoorlijk wat jaren tegoed. In 2070 loopt de levensverwachting naar verwachting op tot 87,3 jaar voor mannen en zelfs 90,6 jaar voor vrouwen. Dat is respectievelijk 6,7 en 7 jaar meer dan in 2025.

Ouder worden lukt nog steeds, maar gaat steeds moeizamer

De levensverwachting is wel een andere maatstaf dan de gemiddelde leeftijd bij overlijden. Het cijfer geeft aan hoe oud een pasgeborene gemiddeld zou worden als de sterftekansen van dat moment gelijk blijven. Voor een blik op onze toekomstige levensduur is dat echter een stuk relevanter. De biologische rek is er dus zeker nog niet uit. We moeten alleen steeds wat harder trekken om er een extra jaar bij te krijgen.

Hoe oud je uiteindelijk wordt, hangt van veel factoren af. Ook van hoeveel je verdient. Je inkomen blijkt namelijk een opvallend grote invloed te hebben op zowel je totale als je gezonde levensverwachting. Mensen in de hoogste inkomensgroep leven gemiddeld bijna tien jaar langer dan Nederlanders met de laagste inkomens. Het verschil in gezonde jaren is zelfs nog veel groter. Hoe groot die kloof precies is, lees je hier.

Geschreven door Thomas Aalderink

Thomas komt uit Winterswijk, maar woont tegenwoordig in het keurige Voorhout. Bij mannenblad FHM leerde hij de klappen van de zweep. Hij schrijft het liefst over media, technologie en maatschappelijke ontwikkelingen, maar gaat net zo graag op pad voor een verslag van een event of sportwedstrijd.