Noah Korevaar Gezondheid vandaag, 09:54

Leestijd: 4 minuten

Vroege dood of slechte liefde: onderzoek toont pijnlijke paradox

Een gelukkige relatie geldt niet alleen al decennia als het hoogst haalbare, maar ook als een streepje voor op het gebied van gezondheid. Een fijn huwelijk is een dikke plus, is goed voor je, zou je denken. Nieuw onderzoek, gepubliceerd in Brain, Behavior, and Immunity, zet daar opeens een flinke kanttekening bij.

Na het volgen van 107 stellen blijkt precies datzelfde huwelijksgeluk soms namelijk de veroudering van hun cellen juist te versnellen. Maar maak je geen zorgen: je hoeft nu niet meteen te gaan ChatGPT’en hoe je een scheiding kunt aanvragen.

107 stellen onderzocht

Psycholoog Stephanie J. Wilson van de University of Alabama at Birmingham (hele mond vol) onderzocht waarom het ene gelukkige stel jaren langer meegaat dan het andere. Haar verklaring heet de ‘symptom-system fit theory’, en die is minder rocket science dan de technische term doet vermoeden. Kort gezegd: ongezond of problematisch gedrag wordt in stand gehouden omdat het op de korte termijn de sociale relaties (het ‘systeem’) versterkt.

Samen laat opblijven om nog even die ene aflevering van je spannende Netflix-serie te bingen, samen een zak chips leegeten: het voelt als verbondenheid. Niks gezelligers dan tegen je geliefde aangekropen op de bank lekker Netflixen. Precies dat gevoel van ‘wij tegen de wereld’ kan een relatie versterken, ook al is de aanleiding toch echt allesbehalve gezond. Dat gevoel van verbondenheid is dan ook geen bijwerking van de slechte gewoonte, het is juist andersom: het houdt de gewoonte juist in stand.

Op de lange termijn tikt de rekening van dergelijke ‘onschuldige’ activiteiten echter wel door, vermoedde Wilsons team. Om dat te testen volgden de onderzoekers 107 getrouwde of samenwonende stellen tussen de 40 en 87 jaar oud.

Drie gesprekken en een bloedprik

De deelnemers vulden vragenlijsten in over hun relatie en gingen daarnaast het lab in voor drie gesprekken: over een leuke gebeurtenis, over een persoonlijk probleem en over een terugkerend conflict. Getrainde beoordelaars beoordeelden vervolgens hoe warm of juist kil partners met elkaar omgingen. Daarnaast rapporteerden de stellen hoe vaak ze sportten, hoe goed ze sliepen en hoe hun maaltijden eruitzagen.

Aan het begin van het onderzoek en daarna twee jaar later namen de onderzoekers bloed af en keken ze naar drie verouderingsmarkers: de lengte van telomeren (de beschermkapjes aan het eind van chromosomen), een epigenetische klok op basis van DNA-methylering, en het eiwit p16INK4a, dat oploopt zodra cellen ‘senescent’ worden. Zulke cellen delen niet meer, maar sterven ook niet af. In plaats daarvan pompen ze ontstekingsstoffen het lichaam in. Lang verhaal kort: dat moet je niet willen.

Het addertje

Op het eerste gezicht klopte het cliché. Stellen met een hogere relatietevredenheid hadden lagere niveaus van het senescentie-eiwit, en die trend hield twee jaar later nog steeds stand. Bingo! Maar juich niet te vroeg. Er is ook slecht nieuws.

Je zou verwachten dat een goed huwelijk in elk geval een beetje bescherming biedt, ook bij een slecht dieet. Bij de telomeren bleek precies het tegenovergestelde waar. Stellen die bij de aanvang van het onderzoek zeer tevreden waren over hun huwelijk, zagen hun telomeren over die twee jaar juist sneller slinken, mits ze ook slecht sliepen en ongezond aten.

Hetzelfde gold voor stellen die tijdens de labgesprekken opvallend positief met elkaar omgingen. Hun epigenetische klok versnelde in de twee jaar erna, als hun dieet te wensen overliet.

Relatiegeluk is dus niet per definitie zaligmakend. Het kan de klap van slechte gewoontes verzachten, maar bij een dieet vol bewerkt voedsel, te weinig slaap en andere slechte gewoonten draait het effect precies om; het versterkt die negatieve factoren. Dan is je leuke, gelukkige, fijne relatie opeens een katalysator die slecht gedrag versterkt, met je cellen als kind van de rekening.

Kanttekening: niet elk koppel is hetzelfde

Een kanttekening is overigens wel op zijn plaats: de deelnemers waren overwegend wit, hoogopgeleid en gezonder dan de gemiddelde Amerikaan. Of de resultaten ook gelden voor een bredere, meer diverse groep, is dus nog een vraagteken. Bovendien is het onderzoek observationeel. Oftewel: het toont een verband, geen bewijs dat huwelijksgeluk letterlijk de oorzaak is van snellere of langzamere veroudering.

Wilson en collega’s willen dat nog verder uitzoeken met wat langduriger vervolgonderzoek. To be continued, dus. In de tussentijd hoeven gelukkige stellen niet in paniek te raken, maar een extra scherpe blik op hoe je elkaars bedrag beïnvloedt of in stand houdt, is nooit verkeerd. Leuk luchtig gespreksvoer voor dit weekend.

Zo tackle je die slechte gewoonten

Nu we het toch over slechte gewoonten en de wetenschap hebben: lees ook welk dieet volgens onderzoek de mensheid kan gaan redden. Ja, echt. Of ontdek wat volgens de wetenschap het ideale leeftijdsverschil in een relatie is.

Geschreven door Noah Korevaar

Noah kwam al jong de online media opschudden als SEO-pionier bij Wayne Parker Kent en later het Mediahuis. Inmiddels is hij actief binnen de agencywereld. Hij werkt voor klanten als Samsung, Politie Nederland, 988, McDonald's, Kia en Red Bull. Voor Manners schrijft hij al jaren over zijn liefhebberij als films, tech, LEGO en gaming.