Noah Korevaar Eten & Drinken vandaag, 14:26

Leestijd: 2 minuten

Na coke-hoofdstad ook snack-mekka: Friesland ‘wint’, met nuance

Fryslân telt gemiddeld 1,70 fastfoodzaken per duizend inwoners, ruim boven elke andere provincie en zo’n dubbel zo veel als Zuid-Holland (0,84). Op papier is Friesland dus verreweg dé patatprovincie van Nederland, maar dat plaatje vertelt niet het hele verhaal.

We doken in kersverse cijfers van het CBS. Daaruit blijkt dat het aantal fastfoodzaken in Nederland in twintig jaar is verdubbeld, maar het plaatje per provincie is eigenlijk nóg interessanter. Leeuwarden is al de coke-hoofdstad van Nederland, heel Friesland het snack-epicentrum, gezellig daar in het noorden.

Waddeneilanden gooien roet in het fastfood

Van de twaalf provincies zit het gros keurig tussen de 0,8 en 1,0 zaak per duizend inwoners. Dat wordt wel proppen in je lokale McDonald’s of snackbar. Friesland verdubbelt die score bijna met 1,70 fastfoodzaken per duizend inwoners, maar niet omdat op elke straathoek een vette hamburger te halen is. De Waddeneilanden gooien roet in het eten en vertekenen de boel.

Vier Waddeneilanden trekken het gemiddelde in hun eentje namelijk extreem omhoog: Vlieland (8,3), Schiermonnikoog (4,1), Ameland (3,4) en Terschelling (3,1). Laat je de Waddeneilanden buiten beschouwing, dan kom je uit op een mediane gemeentelijke dichtheid van 0,90 fastfoodzaak per duizend inwoners, ruim onder het gemiddelde van 1,70. Zo komen die Wiskunde A-lessen op de middelbare school weer goed van pas. Maar op papier is Friesland het snack-mekka van Nederland.

De ranglijst van alle provincies

Berekend als ongewogen gemiddelde over alle gemeenten binnen een provincie, op basis van CBS-cijfers.

Toeristenen veroveren lokale snackbars

Zodra je naast Fryslân kijkt, herhaalt hetzelfde patroon zich. In Zeeland voeren Sluis (2,5), Veere (2,3) en Schouwen-Duiveland (2,0) de lijst aan, in Noord-Holland zijn dat Zandvoort (2,3) en Texel (2,0), stuk voor stuk gemeenten met weinig vaste bewoners en een zomerse toeristen-invasie. Een paar duizend inwoners plus een leger dagjesmensen levert al snel een snackbar-dichtheid op die weinig te maken heeft met de daadwerkelijke bewoners.

Limburg is daarop de uitzondering. De provincie staat met een gemiddelde van 1,16 op plek drie, maar niet dankzij één uitschieter: Heerlen, Maastricht en Roermond zitten alle drie rond de 1,6. Limburg is dus stiekem een echte patatprovincie. Of, accurater wellicht, frietprovincie.

Geen zondig genot op de Biblebelt

Onderaan de lijst staan Renswoude en Staphorst, elk met maar 0,3 zaak per duizend inwoners, landelijk de laagste score. Beide gemeenten hebben een sterk orthodox-protestantse gemeenschap, waar horeca in bredere zin schaarser is.

Over fastfood gesproken: het CBS onthulde eerder deze maand ook al welke dieren we anno 2026 nog altijd het meest aan het slachten zijn, ten behoeve van onze hamburgers. Een schrijnend plaatje.

Geschreven door Noah Korevaar

Noah kwam al jong de online media opschudden als SEO-pionier bij Wayne Parker Kent en later het Mediahuis. Inmiddels is hij actief binnen de - 'dark side' noemt hij het zelf - agencywereld. Hij werkt voor klanten als Samsung, Politie Nederland, 988, McDonald's, Kia en Red Bull. Voor Manners schrijft hij al jaren over zijn liefhebberij als films, tech, LEGO en gaming.