Noah Korevaar Films & Series vandaag, 13:20

Leestijd: 6 minuten

Briljante anime-film doet iets wat uitgestorven is | Noah’s Obscure Filmtip

In 1995 gooide de anime-klassieker Ghost in the Shell hoge ogen, terwijl de maker van Akira een meesterwerk uitbracht dat bijna niemand zag. Memories is de peak van handgetekende anime, met een slotfilm die uit één shot bestaat. Een film zoals vrijwel letterlijk niemand hem nog kan maken.

Bij anime denk je waarschijnlijk meteen aan de cartoons die je vroeger op televisie volgde, zoals Pokémon en Dragon Ball. Of hooguit de films van Studio Ghibli. Het medium is anno 2026 groter dan ooit, maar de rijke geschiedenis aan fantastische anime-films lijkt helaas vaak de Japanse landsgrenzen niet te verlaten.

Doodzonde. Daarom tippen we dit keer Memories, een behapbaar stukje pure ambacht van niemand minder dan het brein achter Akira. Een drieluik van korte films dat anime op de top van de handgetekende perfectie laat zien, voor digitale technieken het medium voorgoed veranderden.

Drieluik van grootmeester achter Akira

In 1995 keek de hele animewereld naar Ghost in the Shell, terwijl Akira-maker Katsuhiro Otomo stilletjes een drieluik uitbracht dat bijna niemand zag. Zelfs niet in Japan. Een groot onrecht. Gelukkig wint de anthology de afgelopen jaren dankzij het internet aan populariteit als cult-tip. Wij dragen graag ons steentje bij!

Memories, een scifi-anthologie van 113 minuten die in Japan op 23 december 1995 in de bioscoop kwam, bestaat uit drie korte films, drie regisseurs, allemaal gebaseerd op mangaverhalen van Otomo. Hij hield zelf toezicht op het geheel en regisseerde het laatste deel.

Magnetic Rose: Alien met een operadiva

De opener is met 44 minuten de langste en volgens veel fans de beste. De insteek is even intrigerend als het resultaat: een ploeg ruimtevuilnismannen pikt in het jaar 2092 een noodsignaal op, en belandt in een wrak dat vol hangt met de holografische herinneringen van een vergeten operaster. Wat begint als een snelle bergingsklus, verandert al snel in een soort spookhuis in de ruimte.

De lijst aan betrokken namen is insane, voor wie de anime-wereld een beetje kent. Regisseur Koji Morimoto (The Animatrix, Robot Carnival) is medeoprichter van Studio 4°C. Het script komt van Satoshi Kon, twee jaar voordat hij zelf doorbrak met Perfect Blue en later Paprika maakte. De muziek is van Yoko Kanno (Cowboy Bebop), die Maria Callas met Un bel dì, vedremo uit Madama Butterfly door de lege gangen laat galmen. Ja, dat is net zo creepy als het klinkt.

Maar vergeet die namen, en gebruik simpelweg je ogen: de schitterende handgetekende animatie spreekt voor zich. Een warmte waar digitale animatie nog altijd maar zelden aan kan tippen.

Stink Bomb: de duurste verkoudheid ooit

Het middelste deel van Memories zou je pure zwarte comedy kunnen noemen. Een laborant slikt een experimenteel pilletje in de veronderstelling dat het tegen griep helpt. Helaas blijkt het een bio-wapen te zijn, en vanaf dat moment verspreidt hij een geur die alles en iedereen in zijn omgeving velt. Terwijl hij argeloos richting Tokio sjokt om zijn baas te spreken, gooit het Japanse leger alles in de strijd om hem tegen te houden.

Regisseur Tensai Okamura (Darker than Black, Wolf’s Rain) liet de korte film maken bij studio Madhouse. De resulterende stijl contrasteert flink met Magnetic Rose, wat deze anthology meteen een perfecte demonstratie van de diversiteit van anime maakt. Componist Jun Miyake zette er nerveuze freejazz-saxofoons onder, wat de paniek alleen maar groter maakt.

Cannon Fodder: ambacht in één shot

Dan het stuk dat vooral onder animatoren nog altijd hoge ogen gooit. Cannon Fodder speelt zich af in een stad die maar één doel kent: gigantische kanonnen afvuren op een vijand die niemand ooit heeft gezien. We volgen een vader en zijn zoontje gedurende één dag, van ontbijt tot avondklok, in één shot. 1917, eat your heart out.

View this post on Instagram

Dat idee ontstond bijna per ongeluk. Tijdens het storyboarden van de eerste scène, een lang pan shot, vroeg Otomo zich af hoe lang hij dat kon volhouden. Het antwoord: de hele film. Aan animatieregisseur Hidekazu Ohara (Ghibli’s Nausicaä!) vroeg hij om een stijl te ontwikkelen die meer op handgeschilderde kunst dan op gewone cel-animatie leek. Dat verklaart de vergeelde, haast Europees aandoende uitstraling, alsof je door een oude ets wandelt.

Wat is cel-animatie?!

Even een spoedcursusje. Bij klassieke cel-animatie teken je elke beweging eerst met potlood op papier. Die tekening wordt overgezet op een doorzichtig vel celluloid, de cel, en aan de achterkant met de hand ingekleurd. Die cel leg je op een geschilderde achtergrond, waarna een camera er één frame van schiet. Voor elke seconde film doe je dat zo’n 24 keer.

Voor een film zonder knipjes is dat een regelrechte nachtmerrie. Sunao Katabuchi (later regisseur van In This Corner of the World) hakte Cannon Fodder daarom op in 30 tot 40 blokken die los gefilmd konden worden en naadloos in elkaar overliepen. Cameraman Hiroaki Edamitsu noteerde alle X-, Y- en Z-coördinaten met de hand, op een camerastand die te klein was voor de enorme achtergronden. Kunstwerken moesten dus steeds opnieuw opgebouwd, verschoven en afgebroken worden. De zwaarste scènes kostten hem drie dagen van 15 uur achter elkaar. Voor 1 seconde beeld was hij soms uren bezig.

Waarom dit nooit meer gebeurt

Memories is niet alleen een dijk van een kijkervaring, maar ook historisch significant. Studio 4°C noemt Memories zelf de film waarmee de overstap van cel naar computer begon. Magnetic Rose mengde al vroege CGI met cel-animatie, en wat Otomo’s team bij Cannon Fodder leerde, gebruikte hij voor de digitale werkwijze van Steamboy (2004). Binnen een paar jaar was de hele industrie over.

Anno 2026 schuift een animator een virtuele camera over een digitale achtergrond en is een retake één klik. Een one-shot is daardoor ineens makkelijk. Juist daarom is Cannon Fodder zo bijzonder.

Waar kijk je Memories?

In september draaide de film via de Kaboom Anime Series in onder meer de Melkweg in Amsterdam, KINO Rotterdam en Slachtstraat in Utrecht, maar die vertoningen zijn dus al voorbij. Iets met een dode mus. Het goede nieuws? Voor het 30-jarig jubileum kreeg Memories een 4K-restauratie op basis van een nieuwe filmscan. Dus je kan het geheel wel in zijn volle glorie bewonderen, beter dan ooit zelfs, door een (prijzig) exemplaar aan te schaffen.

Er is ook een gratis route, semi-legaal zelfs, maar niet in 4K: op het onvolprezen The Internet Archive kun je nog de oude versie van de film zien, zowel met ondertiteling als met een Engelse dub.

Wil je toch de 4K-versie zien, zonder een schijfje aan te schaffen? Bij anime zijn de seven seas uiteindelijk helaas toch vaak je enige route, maar daar gaan wij je niet mee helpen. Google is je vriend! Geniet in de tussentijd van dit op zichzelf al kunstwerk van een gedateerde 90’s style trailer:

Geschreven door Noah Korevaar

Noah kwam al jong de online media opschudden als SEO-pionier bij Wayne Parker Kent en later het Mediahuis. Voor Manners schrijft hij al jaren over zijn liefhebberij als films, tech, LEGO en gaming.