Thomas Aalderink Human Interest vandaag, 16:11

Leestijd: 3 minuten

Dit kost de chipmachine die ASML stiekem zou leveren aan China

ASML is opnieuw het middelpunt geworden van een geopolitieke rel tussen de Verenigde Staten en China. Een van de meest geavanceerde en vooral prijzige machines van het Nederlandse hightechbedrijf zou namelijk in China terecht zijn gekomen. En daar zijn de Amerikanen niet blij mee, omdat dit in strijd zou zijn met door Trump opgelegde exportbeperkingen.

Volgens meerdere hoge regeringsfunctionarissen binnen de Amerikaanse regering is ASML niet braaf geweest. Zij beweren tegenover Bloomberg dat ze bewijs hebben dat het chipbedrijf uit Veldhoven zich niet aan de exportregels houdt. Daardoor zou er nu een extreem-ultraviolette lithografiemachine, beter bekend als een EUV-machine, in China zijn beland.

Dat is niet de minste aantijging, dus die moet je wel goed kunnen onderbouwen. Dat gebeurt vooralsnog alleen niet. Het bewijs dat de Amerikaanse functionarissen zeggen te hebben, willen ze namelijk nog niet delen met Bloomberg. Daardoor blijft het voorlopig bij een onbewezen claim, maar dat was voor de Amerikaanse minister van Handel, Howard Lutnick, wel genoeg reden om een berichtje naar Brabant te sturen

Lutnick heeft daarin zijn zorgen geuit bij de top van het Nederlandse chipapparatuurbedrijf. Toch kan hij volgens ASML gewoon rustig gaan slapen. Het bedrijf heeft de minister namelijk laten weten dat dit verhaal niet klopt. Een woordvoerder zegt tegen BNR dat ASML zich “volledig inzet om aan alle toepasselijke regelgeving te voldoen” en dat het bedrijf dit soort ongegronde geruchten, die schadelijk zijn voor zijn reputatie, al eerder heeft weerlegd.

De chipmachine waar Amerika wakker van ligt

Het is echter nog maar de vraag of de Trump-regering hier genoegen mee neemt. Amerika is namelijk als de dood dat China EUV-machines in handen krijgt. Die zijn cruciaal voor de productie van de allerkleinste en krachtigste chips. Denk aan chips voor AI, supercomputers, smartphones, datacenters en uiteindelijk ook militaire toepassingen. Wie toegang heeft tot deze machines, kan dus een flinke sprong maken in de chiprace.

Precies daarom heeft Trump exportbeperkingen opgelegd. Amerika wil voorkomen dat China de meest geavanceerde chips op grote schaal zelf kan maken, zeker nu chips steeds belangrijker worden voor kunstmatige intelligentie, wapentechnologie en economische macht. ASML mag zijn EUV-machines dus niet leveren aan China, maar is wel commercieel actief in dat land. Het bedrijf is in deze geopolitieke strijd daardoor eigenlijk een soort kind van gescheiden ouders.

Dit kost een EUV-machine van ASML

Los van de vraag of de Amerikaanse claim klopt, is het ook niet bepaald makkelijk om zo’n machine stiekem te leveren. Een EUV-machine is geen apparaat dat je even snel de grens over rijdt. Het gevaarte is ongeveer zo groot als een stadsbus, bestaat uit tienduizenden onderdelen en moet in meerdere vrachtladingen worden vervoerd. Bovendien is de installatie zo complex dat je er met een levering alleen niet bent. China heeft ook de kennis van ASML-mensen nodig om het werkend te krijgen.

En dan is er ook nog het financiële gedeelte. Als zo’n EUV-machine daadwerkelijk in China zou zijn beland, zou je verwachten dat dit ook sporen nalaat in de papieren. Dit is namelijk geen transactie die je even wegmoffelt. Een reguliere EUV-machine van ASML kost naar verluidt zo’n 200 miljoen euro per stuk. De nieuwste generatie, de zogeheten High-NA EUV-machine, is nog veel duurder en wordt vaak op zo’n 350 miljoen euro geschat. We hebben het hier dan ook over een van de duurste en belangrijkste machines ter wereld.

Waarom ASML’s topman geen medelijden nodig heeft

Ondanks dat ASML zich naar eigen zeggen netjes aan de regels houdt, blijft dit natuurlijk een vervelende situatie. De geopolitieke onrust zorgt voor gedoe en afleiding, ook voor ASML-topman Christophe Fouquet. Met hem hoeven we overigens geen medelijden te hebben. De ceo verdient namelijk in één jaar meer dan zijn werknemers in veertig jaar tijd bij elkaar krijgen. En nee, dat komt niet doordat ASML zijn personeel slecht betaalt.

Geschreven door Thomas Aalderink

Thomas komt uit Winterswijk, maar woont tegenwoordig in het keurige Voorhout. Bij mannenblad FHM leerde hij de klappen van de zweep. Hij schrijft het liefst over media, technologie en maatschappelijke ontwikkelingen, maar gaat net zo graag op pad voor een verslag van een event of sportwedstrijd.