Thomas Aalderink Belasting & Toeslagen vandaag, 10:08

Leestijd: 4 minuten

AOW breekt record: dit betaal jij extra aan ouderen in 2026

Er zijn in Den Haag tal van thema’s die voor hoofdpijn zorgen, maar als één dossier het predicaat migrainezaak verdient, dan is het wel de Algemene Ouderdomswet. Door de vergrijzing staat de betaalbaarheid van ons AOW-stelsel steeds verder onder druk, maar grote hervormingen blijven vooralsnog uit. En ondertussen mag werkend Nederland steeds dieper in de buidel tasten. Wij rekenden uit hoeveel iedere werkende inmiddels betaalt om de AOW overeind te houden.

Onze AOW is wat ze een omslagstelsel noemen. Dat betekent dat je niet spaart voor je eigen AOW. De premies en het belastinggeld die nu binnenkomen, worden direct gebruikt om de AOW van de huidige gepensioneerden te betalen. Jij betaalt momenteel dus mee aan de AOW van de pensionado’s van nu. Als jij ooit met pensioen mag, moeten de mensen die dan werken jouw AOW ophoesten.

In de basis is dat een behoorlijk overzichtelijk systeem. Het probleem is alleen dat het sterk afhankelijk is van de bevolkingsopbouw. Om de AOW betaalbaar te houden, is een goede balans nodig tussen mensen van werkende leeftijd en gepensioneerden. Precies die verhouding is door de vergrijzing flink aan het verschuiven.

Toen de AOW nog in de kinderschoenen stond, zag de rekensom er behoorlijk gezond uit. In 1960 waren er voor iedere 65-plusser bijna zes Nederlanders van werkende leeftijd. Inmiddels zijn dat er nog maar 2,8. De verhouding is in 65 jaar tijd dus meer dan gehalveerd. Bovendien werkt lang niet iedereen binnen die leeftijdsgroep, waardoor de werkelijke verhouding tussen werkenden en AOW’ers zelfs nog wat ongunstiger uitvalt.

Dit kost de AOW per werkende Nederlander

Het gevolg is dat de AOW-rekening per werkende Nederlander steeds verder oploopt. Hoeveel er gemiddeld op iedere werkende drukt, berekenen we heel simpel door de totale AOW-uitgaven te delen door het aantal werkenden. Nederland telt momenteel ongeveer 9,8 miljoen mensen met betaald werk. Daartegenover staat dit jaar een geraamde AOW-rekening van 58,4 miljard euro. Verdelen we die rekening gelijkmatig over alle werkenden, dan komen we uit op 5.953 euro per persoon per jaar. Dat is iets meer dan 496 euro per maand.

Dat bedrag wordt uiteraard niet letterlijk iedere maand van je loon afgeschreven. Hoeveel je persoonlijk bijdraagt, hangt onder meer af van je inkomen en de belastingen en premies die je betaalt. De berekening laat dan ook vooral zien hoe groot de landelijke AOW-rekening is in verhouding tot het aantal mensen dat werkt. En vooral hoe hard die rekening de afgelopen jaren is gestegen.

AOW kost 143 euro per maand meer, maar dat voel je niet

In onderstaande tabel hebben we dezelfde rekensom gemaakt voor ieder jaar sinds 2015. Wat daarbij opvalt, is dat het bedrag nagenoeg ieder jaar verder oploopt. Onder aan de streep is de gemiddelde AOW-rekening per werkende Nederlander gestegen van 353 euro per maand in 2015 naar 496 euro in 2026. Dat is 143 euro per maand extra, oftewel een stijging van bijna 41 procent.

(Bron: CBS)

Dat is op het eerste oog een pittige stijging, maar stiekem valt dat best mee. In diezelfde periode is er namelijk ook wat gebeurd met de waarde van ons geld. En wat blijkt: na correctie voor inflatie blijft van die stijging vrijwel niets over. Een bedrag van 360 euro in 2015 staat tegenwoordig namelijk gelijk aan ongeveer 496 euro. De AOW-rekening per werkende is in koopkracht gemeten dus nagenoeg gelijk gebleven.

Belastingbetaler moet 28,5 miljard euro bijleggen

Dat de gemiddelde rekening per werkende na correctie voor inflatie nauwelijks is gestegen, betekent overigens niet dat alle zorgen verdwenen zijn. De AOW leunt namelijk steeds zwaarder op de algemene belastingpot. In 2024 kostte de regeling in totaal 51,9 miljard euro, terwijl er 23,4 miljard euro aan AOW-premies binnenkwam. De ontbrekende 28,5 miljard euro moest uit de algemene middelen komen. En dat geld had je misschien liever aan iets anders uitgegeven.

De AOW werd daarmee voor het eerst voor meer dan de helft betaald met gewoon belastinggeld. Van het klassieke idee dat de premies van werkenden de uitkeringen van AOW’ers betalen, is dus steeds minder over. Door de vergrijzing zal de druk op de algemene belastingpot naar verwachting bovendien verder toenemen. Als we de AOW overeind willen houden, moeten we dus bereid zijn er flink wat belastinggeld in te pompen of de regeling aan te passen.

Wordt het niet tijd om de AOW-leeftijd te verhogen?

Je komt dan al snel uit bij het versneld verhogen van de AOW-leeftijd. Hoe gevoelig dat ligt, zagen we de afgelopen maanden nog. Het kabinet wilde de AOW-leeftijd vanaf 2033 sneller laten stijgen, maar trok dat plan in mei onder druk van de vakbonden weer in. Andere mogelijkheden zijn de belastingen verhogen, de AOW versoberen of ergens anders op bezuinigen. Stuk voor stuk maatregelen waarvoor je in Den Haag maar moeilijk de handen op elkaar krijgt.

En over die AOW-leeftijd gesproken: hoe hoog ligt die in Nederland eigenlijk vergeleken met de rest van Europa? In sommige landen mogen werknemers een stuk eerder met pensioen, terwijl ze elders nog langer moeten doorbuffelen. Hoe Nederland er precies voor staat, zie je hier.

Geschreven door Thomas Aalderink

Thomas komt uit Winterswijk, maar woont tegenwoordig in het keurige Voorhout. Bij mannenblad FHM leerde hij de klappen van de zweep. Hij schrijft het liefst over media, technologie en maatschappelijke ontwikkelingen, maar gaat net zo graag op pad voor een verslag van een event of sportwedstrijd.