Michiel Hekkens Architectuur vandaag, 10:58

Leestijd: 4 minuten

‘8e wereldwonder’ nu trieste hoop keien van €240 mln in Rotterdam

Komt met Rotterdam ROCKS! het ‘achtste wereldwonder’ in Nederland te staan, zoals ondernemer Don Ritzen ons voorhoudt? Of wordt het slechts een troosteloze hoop stenen? Het eerste ontwerp was fantastisch, maar tussen rendering en eindresultaat dreigt een enorme kloof te ontstaan.

Vorige maand schreef Manners over een architectenwedstrijd in Rotterdam, waarbij vijf megalomane bouwwerken in de race waren om aan de skyline van de stad te verrijzen. De Manners-lezers verkozen met zestig procent van de stemmen het ontwerp van MVRDV: Rotterdam ROCKS!. Een logische keuze, want dit was een gebouw zoals we dat nog nooit hadden gezien. Een stel kolossale rotsen, begroeid met exotische planten, leek op elkaar te zijn gestapeld, terwijl een waterval langs de gevel naar beneden denderde. Ook Carice van Houten, die kennelijk veel verstand heeft van architectuur, was onder de indruk. Zij maakte deel uit van de jury, die gezamenlijk oordeelde dat dit het beste ontwerp was.

Rotterdam ROCKS! wint architectenwedstrijd

Rotterdam ROCKS! wordt daadwerkelijk gebouwd en moet in 2031 de skyline van de Maasstad sieren. Met een budget van minimaal 240 miljoen euro behoort het nu al tot de duurste gebouwen van Nederland. Zeven ‘gestapelde stenen’ zullen samen een gebouw van zo’n zestig meter hoog vormen. Dat is een stuk lager dan de wolkenkrabbers van Rotterdam, maar door de brede rotsen zou dat niet ten koste moeten gaan van de wauw-factor.

De duurste gebouwen van Nederland

Het belangrijkste deel van het gebouw wordt gewijd aan The Elysium, een tentoonstelling waarin je als bezoeker wordt meegenomen in een verhaal over klimaatverandering. Daarnaast komen er een hotel met tweehonderd kamers, een restaurant en een observatiedek.

Bijzonder is vooral de buitenkant van het gebouw. Die moet bestaan uit poreus materiaal vol gaten en nissen, met bakken vruchtbare aarde en plekken waar regenwater blijft staan. Daardoor zou het gebouw begroeid moeten raken met allerlei mossen en planten en nest- en schuilplaatsen moeten bieden aan vogels en andere stadsdieren.

Ontwerp is nog geen realiteit

Nu we het winnende ontwerp nog eens goed bekijken, zijn we toch iets minder onder de indruk dan toen we het de eerste keer zagen. Dat is niet zo vreemd, want tussendoor heeft architectenbureau MVRDV het ontwerp aangepast. Of beter gezegd: versoberd. Vergeleken met het eerste ontwerp ogen de ‘stenen’ een stuk minder woest en indrukwekkend. Het tropische groen van het eerste ontwerp is nu nog maar een dunne laag mos. De waterval is weg.

Dit is een beproefde truc onder architecten. Eerst pak je uit met een fabelachtig ontwerp dat het publiek steil achterover laat slaan, daarna ga je pas kijken wat er bouwkundig überhaupt mogelijk is.

Niemand weet of het tweede, versoberde ontwerp wél realistisch is. Zo hebben de ontwerpers nog geen idee van welk materiaal ze die poreuze buitenkant moeten maken. Of bezoekers wel veilig over de trappen aan de buitenkant kunnen lopen, is hoogst onzeker. Hoe ze dieren naar het gebouw moeten lokken, weten ze evenmin. Welke planten bestand zijn tegen harde Maaswind is ook niet bekend. Het zit er dus dik in dat de werkelijkheid nóg een stuk soberder dan ontwerp twee, dat op zijn beurt al een stuk minder spectaculair is dan ontwerp één. Is het dan nog echt een wereldwonder te noemen, of eerder een armoedige stapel stenen?

MVRDV: ontwerp geen garantie voor succes

MVRDV, het Nederlandse architectenbureau van Rotterdam ROCKS!, haalde enkele jaren geleden al de hoon op zich toen het in hartje Londen een vergelijkbaar project realiseerde. De Marble Arch Mound zou een kunstmatige berg worden vol weelderig groen, waar bezoekers na de klim een panoramisch uitzicht kregen over Hyde Park. De werkelijkheid bleek helaas veel minder aantrekkelijk dan de gelikte rendering.

Na de oplevering zagen de Londenaren een kale, hoekige steigercontructie met lappen gras erop geplakt, waar mensen een trap konden beklimmen maar niets te zien kregen. Bij de opening in 2021 verzamelde The New York Times de bevindingen van de eerste bezoekers. “You can’t see anything up there,” zei de een. “It’s a monstrosity,” zei de ander. “It was the worst 10 minutes of my life,” aldus de derde. Dat is ook weer wat overdreven, maar het is duidelijk dat de Rotterdammers zich nog niet meteen rijk kunnen rekenen.

Geschreven door Michiel Hekkens

Michiel studeerde filosofie, woonde enige tijd in China en gaf les op een middelbare school voordat hij bij Manners terechtkwam. Als veelvraat van media en journalistiek dompelt hij zich net zo graag onder in de longreads van The Economist als in de onderbuik van Johan Derksen. Die brede interesse is terug te zien in zijn werk als redacteur. En of hij nu schrijft over de baas van de ECB of het goedkoopste Funda-krot van Oude Pekela, altijd dient zich wel een filosofisch zijpad aan. Dit laat hij nimmer onbewandeld.