Michiel Hekkens Gezondheid vandaag, 08:45

Leestijd: 3 minuten

Zo bescherm je ‘uniekste cel’ in tijd van massale onvruchtbaarheid

Leefstijl- en omgevingsfactoren hebben ervoor gezorgd dat de spermaproductie van een gemiddelde man in vijftig jaar tijd met meer dan 50 procent is afgenomen. Dit kun je doen om de kwaliteit van je meest geavanceerde én kwetsbare cellen zo goed mogelijk te houden. Alles voor de optimale vruchtbaarheid.

We horen al jaren dat onze spermakwaliteit afneemt. Maar goed, we horen ook al jaren dat je niet meer dan twintig bier per week moet drinken en niet te veel rood vlees moet eten. Mannen zijnde, nemen we het ter kennisgeving aan en doen er niets mee. En toch, als je graag kinderen wil maar het lukt niet, dan is dat verschrikkelijk. Daarom zet Manners nog maar eens op een rij hoe je je zaad zo gezond mogelijk houdt.

Sperma: de meest geavanceerde én kwetsbare cel

De spermacel is met afstand de meest bijzondere cel in het lichaam van de man. 1. Het is de enige cel die buiten het lichaam kan overleven. 2. Hij kan zwemmen. Net als elk delicaat stukje techniek is het productieproces van de spermacel uiterst kwetsbaar. Zijn de omstandigheden ongunstig, dan rollen er spermacellen met belabberde motiliteit (beweeglijkheid) en morfologie (vorm en grootte) van de lopende band. Ook zijn de productieaantallen dan veel lager. De vruchtbaarheid onder mannen is drastisch afgenomen.

Over dat laatste luiden wetenschappers al enige tijd de noodklok. Waar er in 1970 nog 100 miljoen spermacellen in 1 milliliter zaad van een gemiddelde man zaten, zijn dat er tegenwoordig nog maar 49 miljoen. Een schrikbarende daling, zeker als je meeneemt dat een man ongeveer 40 miljoen spermacellen per milliliter nodig heeft om een beetje deftig een vrouw te kunnen bevruchten. Momenteel is 7 procent van de mannen onvruchtbaar door slecht zaad, maar door de verslechtering van spermakwaliteit kan dat percentage in de toekomst oplopen.

Oorzaken: leefstijl en omgeving

Wetenschappers kunnen niet één oorzaak aanwijzen voor de vruchtbaarheidscrisis onder mannen. Waarschijnlijk is het, net als bij de teloorgang van insecten en weidevogels, een optelsom van verschillende factoren: te veel gif in de grond, te veel rotzooi in de lucht en een te slechte leefstijl. Tegen omgevingsfactoren kun je als individu helaas slechts in beperkte mate iets doen. Al is het een goed idee om de meest voorkomende bronnen van microplastics en pfas uit je huishouden te verwijderen.

Vier leefstijlaanpassingen voor optimale vruchtbaarheid

Wat je wél kunt doen, zijn de volgende vier leefstijlaanpassingen. Dat is uiteraard naast matigen met alcohol, niet roken en geen drugs gebruiken. Die helpen bij alles.

1. Temperatuur

Vermijd warme, vochtige omgevingen, zoals bubbelbaden, sauna’s, stoombaden en laptops op schoot. Testikels functioneren het best als ze twee tot drie graden koeler blijven dan de rest van het lichaam.

2. Slaap

Zorg voor goede slaap, omdat testosteron onder meer tijdens de REM-slaap wordt aangemaakt. Een hoge lokale testosteronconcentratie in de testikels is cruciaal voor voldoende spermaproductie.

3. Dieet

Eet gezond. Vooral het mediterrane dieet heeft volgens wetenschappers sterke aanwijzingen voor een positief effect op spermakwaliteit. Minder bewerkt voedsel en meer volkorenproducten, groente en fruit kunnen ook helpen.

4. Krachttraining

Doe aan krachttraining. Beweging is in het algemeen gezond, maar weerstandstraining is extra gunstig omdat het je testosteronniveau kan verhogen.