Alrik de Jong Geld & Carrière 14 mrt 2026bijgewerkt: 16 mrt 2026, 09:32

Leestijd: 3 minuten

Oliecrisis is kans: ‘Waanzin dat gasprijs leidt tot hogere stroomprijs’

Het Chinese woord voor crisis is een combinatie van gevaar en kans. Hoe zit dat met de oliecrisis door de oorlog in Iran? Biedt die kansen voor de energiemarkt?

We laten het woord hierover aan Tjeerd Jongsma, directeur van het Institute for Sustainable Process Technology (ISPT). “De techniek ligt klaar, de overheid staat in de startblokken, het is wachten op initiatief vanuit de industrie.”

‘Hoge energieprijzen door oorlog Iran is kans voor overheid en bedrijven’

“Ook de industrie heeft veel last van de hoge energieprijzen door de oorlog in en rond Iran. Dat is een extra reden voor overheid en bedrijven om de handen ineen te slaan en werk te maken van elektrificatie en verduurzaming. Niet aardgas maar (groene) stroom moet de industriële processen aandrijven. De technologie ligt klaar en dit is een goede casus om er nu écht vaart achter te zetten. Alleen zo doorbreek je de impasse en de afhankelijkheid van de energieprijzen op de wereldmarkt.

Nu wacht iedereen op elkaar. De industrie vraagt de overheid om de energieprijzen laag te houden en elektrificeert en verduurzaamt zelf in een te laag tempo. De overheid wil grote investeringen doen in windparken, zonneparken en opslagcapaciteit, maar wil zeker weten dat de industrie die duurzame stroom ook gaat afnemen. Pas dan kan een duurzame en robuuste energievoorziening ontstaan met stabiele prijzen, los van de wereldmarkt. En dan kan ook de prijs omlaag.”

‘Waanzin dat gasprijs leidt tot hogere stroomprijs’

“Het is waanzin dat de gasprijs automatisch leidt tot een hogere stroomprijs. De helft van die stroom wordt nu al duurzaam opgewekt en heeft niets met gas te maken. Koppel dat los. Dat maakt de voordelen van duurzame energie duidelijker. Een windmolen of zonnepark levert 15 tot 20 jaar stroom tegen de kosten van afschrijving en rente. Dat kan dus voor een langdurig stabiele prijs. En iedere investering in elektrificatie bespaart de helft van de proceskosten.

Ja, er is een netprobleem in delen van Nederland. Maar in Delfzijl, Rotterdam en Zeeland komen enorme hoeveelheden elektriciteit aan land. Als je daar met je bedrijf wilt investeren, is een aansluiting op het net geen probleem. Daar moet de overheid de stroomprijs langdurig stabiel maken zodat bedrijven daarheen verhuizen. Een beetje marktwerking kan geen kwaad.”

‘Techniek ligt klaar, overheid wacht alleen nog industrie’

“Veel bedrijven kunnen ook op eigen terrein duurzame energie opwekken. Elke stoomketel kan nu al worden vervangen door een warmtepomp of andere alternatieven. Technisch is dat geen probleem.

Sectoren die weinig energie gebruiken kunnen nu al elektrificeren, zoals de foodsector. Daarna moet snel worden doorgeschakeld naar de chemie. Shell en Dow hebben berekend dat hun processen door elektrificatie goedkoper kunnen. Dat verkort de terugverdientijd. Maar dan moet de overheid wel levering en stabiele prijzen garanderen, anders gaan ze die investering niet doen. Dat is de spagaat waar we nu in zitten. Als de overheid faciliteert en bedrijven initiatief nemen, kunnen we een groot probleem oplossen.”

Tjeerd Jongsma is directeur van het Institute for Sustainable Process Technology. Dat is een toonaangevend, in Nederland gevestigd open innovatieplatform dat zich inzet voor de verduurzaming van de procesindustrie. Het instituut verbindt bedrijven, kennisinstellingen en overheden om technologische innovaties te versnellen en de industrie richting een CO2-neutrale, circulaire economie in 2050 te loodsen. Jongsma is tevens deelnemer van de dienst ANP Expert Support.