Michiel Hekkens Geld & Carrière 30 jan 2026, 15:14

Leestijd: 2 minuten

Landen met het beste vestigingsklimaat: Nederland top, ondanks gedreig

Het vestigingsklimaat geeft aan hoe aantrekkelijk een land is voor werkgevers en bedrijven. Als zij zich niet genoeg in de watten gelegd voelen, kunnen ze hun kantoren en banen verplaatsen naar een ander land. Het is een geliefd dreigement van onder andere het machtigste bedrijf van ons land, en een schrikbeeld voor politici.

Deze week versoepelden de kersverse kabinetspartijen D66, VVD en CDA de bonusregelingen voor banken. Niet lang gelegen was iedereen het erover eens dat zulke bonussen onverantwoord en immoreel zijn, maar ja: het is goed voor het vestigingsklimaat.

Manners is benieuwd: hoe staat het vestigingsklimaat in Nederland er eigenlijk voor?

Wat bepaalt het vestigingsklimaat?

Dit peilen we aan de hand van de Where to Hire-index. Hierin heeft onderzoeksorganisatie The Conference Board 24 HR-directeuren van multinationals bevraagd over de factoren die doorslaggevend zijn bij de keuze voor een vestigingsland. Op basis hiervan heeft men een ranking van EU-landen met het aantrekkelijkste vestigingsklimaat samengesteld.

Uit de enquête blijkt dat bedrijven bereid zijn hogere lonen en belastingen te accepteren, zolang daar een hoogopgeleide beroepsbevolking, een stabiele samenleving en een overheid met duidelijke en flexibele regelgeving tegenover staan. Dit verklaart de hoge posities van landen als Zwitserland, Ierland en Nederland, ondanks hun hoge salarissen.

Nederland onderscheidt zich vooral op werkcultuur, samenleving en instituties. Bureaucratische processen verlopen relatief vlot en de samenleving is stabiel. Ook op het gebied van moderne werkcultuur loopt Nederland voorop: thuiswerken is ingeburgerd en veel bedrijven bieden de mogelijkheid om op meerdere locaties te werken. Dit maakt het land aantrekkelijk voor talentvolle werknemers. Minder aantrekkelijk zijn de hoge loonkosten.

In vergelijking scoren de andere grote Europese economieën minder gunstig:

• Duitsland (10de): wordt geremd door trage productiviteitsgroei en langzame digitale adoptie.
• Verenigd Koninkrijk (12de): lijdt onder onzekerheid na de Brexit.
• Frankrijk (17de): concurrentievermogen neemt af door rigide arbeidsregels en hoge belastingen.
• Italië (20ste): kampt met lage productiviteit en zwak bestuur.
• Spanje (22ste): wordt geremd door structurele belemmeringen, hoge jeugdwerkloosheid en beperkte concurrentiekracht.

Zo bezien mogen onze werkgevers zich in hun handjes knijpen dat ze in Nederland gevestigd zijn.

Hoogopgeleide beroepsbevolking cruciaal voor vestigingsklimaat

De HR-directeuren van multinationals noemen het opleidingsniveau van de beroepsbevolking de belangrijkste factor bij het kiezen van een vestigingsland: 51% noemt dit het doorslaggevende criterium. Op de tweede plaats staan arbeidsproductiviteit en technologisch niveau, loonkosten en belastingen volgen op de derde plaats. Exorbitante bonussen voor directeuren wordt dan weer nergens genoemd.

Nog meer dan een feitelijke maatstaf voor een gunstige economische omgeving, is het vestigingsklimaat een woord dat grote bedrijven te pas en te onpas gebruiken wanneer iets hen niet bevalt, zoals het afschaffen van dividendbelasting of het belastingvoordeel voor expats. Over het algemeen hebben bedrijven in Nederland echter weinig te klagen.