Michiel Hekkens Geld & Carrière vandaag, 08:12

Leestijd: 4 minuten

Belastinggeld vs. heilige drie: Nederland bij top 3 perfecte landen

De kerntaak van de overheid is geld innen en weer uitgeven. Welk land doet dat het beste? Manners zet de hoogte van de overheidsuitgaven af tegen drie dingen die iedere burger belangrijk vindt: goede voorzieningen, een hoge levensverwachting en gelukkig zijn. Daaruit maken we een lijst van de vijf ‘beste’ en ‘slechtste’ landen onder het welvarende deel van de planeet.

In Den Haag vechten ze elkaar deze week weer de tent uit over de belangrijkste vraag uit de politiek: waaraan moet ons zuurverdiende belastinggeld worden besteed? Er bestaat een kans dat de Tweede Kamer de begroting wegstemt, wat voor het eerst sinds 1920 zou zijn. Het zou een nieuw dieptepunt betekenen in ons gepolariseerde land. Manners maant tot hernieuwde verbondenheid door te laten zien dat de kabinetten tot nu toe, van links tot rechts, het helemaal niet zo slecht gedaan hebben. Dus, vrij naar John de Wolf, deze oproep naar Den Haag: ‘Gebruik je verstand godverredomme’. En zorg ervoor dat we in 2027 een begroting hebben.

Overheidsuitgaven: Nederland relatief zuinig, maar gelukkig

Naar verwachting geeft de Nederlandse overheid in 2026 ongeveer 540 miljard euro uit. Dat staat gelijk aan 45 procent van het bruto binnenlands product. Daarmee zijn we vergeleken met andere landen relatief zuinig. In onderstaande verzameling OESO-landen geven elf overheden een groter percentage uit. De dertien landen op aarde met de hoogste overheidsuitgaven liggen allemaal in Europa.

Hieronder zie je de ramingen van de overheidsuitgaven per land, afkomstig uit de World Economic Outlook van het IMF van oktober 2026.

Veel geld uitgeven is niet per se slecht, want in het gros van de bovenstaande landen krijg je daar voorzieningen van hoge kwaliteit voor terug. Een overheid faalt pas als het veel uitgeeft en haar burgers daar weinig voor teruggeeft. Om te achterhalen hoe de landen in dit opzicht presteren, zetten we de overheidsuitgaven af tegen drie variabelen die voor iedere burger belangrijk zijn.

Geluk, levensverwachting en voorzieningen

Iedere burger wil gelukkig zijn, lang leven en gebruik kunnen maken van scholen, ziekenhuizen en andere voorzieningen van hoog niveau. Als burgers dat allemaal krijgen, vinden ze het doorgaans minder erg dat hun overheid veel geld uitgeeft.

Hier zie je dezelfde landen daarom nog een keer, maar nu afgezet tegen hun geluksniveau, levensverwachting en de indicator van de Wereldbank voor government effectiveness. Die indicator meet onder meer de kwaliteit van publieke diensten, het ambtenarenapparaat en de beleidsuitvoering. Oftewel: de kwaliteit van de overheid.

Een score van ongeveer -2,5 staat voor een zeer zwakke overheid en publieke dienstverlening. Een score van ongeveer 2,5 staat voor een zeer effectieve overheid en hoogwaardige publieke diensten. Nederland scoort met 1,75 relatief hoog.

Landen met de beste en slechtste waar voor hun geld

Als we de hoogte van de overheidsuitgaven afzetten tegen wat burgers daarvoor terugkrijgen, kunnen we tot slot een officieuze lijst maken van landen die relatief veel of juist weinig waar voor hun belastinggeld bieden. Dit is geen officiële ranglijst, maar een afweging op basis van overheidsuitgaven, geluk, levensverwachting en de kwaliteit van het bestuur.

Vijf ‘beste’ landen

Vijf ‘slechtste’ landen

Als eerder liet Manners zien hoeveel je per land overhoudt van 100.000 euro bruto.

Geschreven door Michiel Hekkens

Michiel studeerde filosofie, woonde enige tijd in China en gaf les op een middelbare school voordat hij bij Manners terechtkwam. Als journalistieke veelvraat dompelt hij zich net zo graag onder in de longreads van The Economist als in de onderbuik van Johan Derksen. Die brede interesse is terug te zien in zijn werk als redacteur. En of hij nu schrijft over de baas van de ECB of het goedkoopste Funda-krot van Oude Pekela, altijd dient zich wel een filosofisch zijpad aan. Dit laat hij nimmer onbewandeld.