Michiel Hekkens Gezondheid 14 jul 2026, 09:54

Leestijd: 3 minuten

Zoveel kopjes koffie per dag is optimaal voor je gezondheid

Een van de weinige verslavingen die niet problematisch is, is die aan de bittere drank van zwart plantextract die ons ´s ochtends wakker maakt, ´s middags oppept en ´s nachts wakker houdt. Dit zegt de wetenschap over de gezondheidseffecten en het optimale aantal kopjes koffie per dag.

Het is een van de tragische aspecten van de condition humaine. Het voedsel dat we het allerlekkerst vinden (bacon, sigaretten, dame blanche) is ook het allerslechtst voor ons. Voedsel dat de grootste bron van gezondheid vormt (waterkers, bonen, amandelen) is dan weer geen feest voor de smaakpapillen. Wat zou het leven makkelijk zijn als het precies andersom was geweest. Gelukkig hebben we niet alleen maar pech. Soms vallen lekker en gezond wél samen. Dit zijn de positieve effecten van een milde koffieverslaving. Let wel, zonder melk en suiker.

De gezondheidseffecten van koffie

Al jaren blijkt uit tal van grote wetenschappelijke onderzoeken en meta-analyses, zoals dit grootschalige onderzoek onder ruim 400.000 Amerikanen, dat koffiedrinkers gemiddeld minder kans hebben op bepaalde ziektes en minder vaak vroegtijdig overlijden dan niet-koffiedrinkers. De grootste positieve effecten worden gevonden in de lever, waar koffie samenhangt met minder kans op leververvetting, leverfibrose, levercirrose en leverkanker.

Daarnaast hebben koffiedrinkers een verlaagd risico op ziektes als diabetes type 2 en Parkinson. Ook worden er verbanden gevonden met minder kans op hart- en vaatziekten. Belangrijk om te benadrukken: veel van dit onderzoek is observationeel. Dat betekent dat wetenschappers sterke verbanden zien, maar niet met absolute zekerheid kunnen zeggen dat koffie zelf de oorzaak is. Mogelijk leven koffiedrinkers op andere punten ook net iets anders dan niet-koffiedrinkers.

Hierdoor is het ook niet eenvoudig om het precieze stofje aan te wijzen dat koffie gezond maakt, zeker omdat koffie als plantenextract uit duizenden stofjes bestaat. Wel bevat koffie veel polyfenolen, waarvan bekend is dat ze oxidatieve stress en ontstekingsreacties kunnen verminderen. Veel van de zojuist genoemde ziekten, waaronder leverziekte, diabetes en hart- en vaatziekten, hangen samen met ontstekingsprocessen. Daardoor lijkt de invloed van polyfenolen een aannemelijke verklaring.

Grootste gezondheidswinst bij 3 kopjes per dag

Een grote UK Biobank-analyse ging op zoek naar het ideale aantal kopjes koffie per dag. In deze Britse databank worden de gezondheidsgegevens van honderdduizenden mensen jarenlang gevolgd. Bijna een half miljoen deelnemers zonder bekende hart- en vaatziekten werden bij aanvang ingedeeld naar hun koffieconsumptie. Daarna hielden de onderzoekers bij of er verschillen ontstonden tussen de groepen in hart- en vaatziekten, hartritmestoornissen en sterfte.

De gunstigste verbanden werden gevonden bij lichte tot matige koffiedrinkers. Vooral bij 2 tot 3 koppen per dag was er een lagere kans op hart- en vaatziekten en vroegtijdig overlijden. Het gaat hier om de standaard maat van een zwarte koffie, een lungo. Niet de grote Amerikaanse bakken. Dat past bij het bredere beeld uit de koffiewetenschap: een paar koppen per dag lijken gunstig, maar méér is niet automatisch beter.

Oppassen vanaf 4 à 5 kopjes koffie per dag

Vanaf vier à vijf koppen per dag kom je in de buurt van de grens waarbij cafeïne vervelende bijwerkingen kan geven. Te veel cafeïne kan leiden tot hartkloppingen, een hogere bloeddruk, rusteloosheid en slechter slapen. De Europese voedselautoriteit EFSA hanteert voor gezonde volwassenen maximaal 400 milligram cafeïne per dag als veilige bovengrens. Die hoeveelheid bereik je grofweg na vier à vijf koppen koffie, afhankelijk van hoe sterk je koffie is.

Onderaan de streep is alles tot vier koppen prima, met een gezondheidsoptimum bij drie koppen koffie per dag.

Geschreven door Michiel Hekkens

Michiel studeerde filosofie, woonde enige tijd in China en gaf les op een middelbare school voordat hij bij Manners terechtkwam. Als journalistieke veelvraat dompelt hij zich net zo graag onder in de longreads van The Economist als in de onderbuik van Johan Derksen. Die brede interesse is terug te zien in zijn werk als redacteur. En of hij nu schrijft over de baas van de ECB of het goedkoopste Funda-krot van Oude Pekela, altijd dient zich wel een filosofisch zijpad aan. Dit laat hij nimmer onbewandeld.