Michiel Hekkens Geld & Carrière 8 nov 2025, 12:14

Leestijd: 3 minuten

Zoveel geld in Nederland gaat in rook op als AI-bubbel knapt

Gaat de AI-bubbel barsten? Dat is de vraag die iedereen in de financiële wereld en daarbuiten momenteel bezighoudt, van WEF-chef Børge Brende tot Open AI-baas Sam Altman. Niemand weet óf het gebeurt, maar we kunnen wel alvast kijken naar het globale verloop der gebeurtenissen áls het gebeurt.

In 1840 wisten we het zeker: stoomlocomotieven zouden de wereld veranderen. Ze waren sneller en betrouwbaarder dan paarden en konden veel grotere hoeveelheden goederen en mensen vervoeren. Wereldwijd werd een ongekende welvaartsstijging verwacht. In hun enthousiasme stortten beleggers zich massaal op spoorwegaandelen. Honderden spoorwegmaatschappijen werden opgericht, vaak zonder realistische winstverwachting. In 1846 spatte de bubbel uiteen. Beleggers verloren hun geld, waaronder veel middenklassegezinnen die een groot deel van hun spaargeld hadden geïnvesteerd.

In de grofweg 150 jaar daarna herhaalde dit patroon zich bij de komst van de telefoon, de auto, de radio, de ruimtevaart en het internet. Telkens leidde een technologische revolutie tot euforie, overinvestering en uiteindelijk een crash. Momenteel pompen beleggers massaal hun geld in kunstmatige intelligentie. “This time it’s different“, zeggen sommigen. Maar dat zeiden ze al die andere keren ook.

Wat gebeurt er als de AI-bubbel knapt?

Op de wereldwijde beurzen stijgen AI-aandelen razendsnel in waarde. Volgens J.P. Morgan is ongeveer 75% van de recente stijging van de S&P 500 te danken aan AI-gerelateerde bedrijven. Op de AEX zien we hetzelfde beeld. De Amsterdamse beurs bereikte onlangs een recordhoogte, met technologiebedrijven als belangrijkste motor. De waarde van ASML, dat met zijn chips een sleutelrol speelt in de AI-industrie, steeg dit jaar met liefst 50%.

Betalen deze investeringen zich terug, of zijn we een enorme zeepbel aan het opblazen? Niemand die het weet. In dit artikel kijken we wat de globale gevolgen zouden zijn in het geval van een crash. Niet alleen de belegger betaalt dan de prijs, ook mensen zonder aandelen en Nederland als geheel krijgen een rekening gepresenteerd.

1. De belegger

Als de AI-bubbel barst, vallen de eerste en hardste klappen op de beurs. Tijdens de internetcrash van 2000–2003 verloor de AEX ongeveer 69% van haar waarde en de S&P 500 daalde met 49%. Vandaag is het aandeel van AI-bedrijven in de beurs nog groter dan dat van internetbedrijven destijds, waardoor de crash in potentie nóg meer beurswaarde kan kosten.

In Nederland bezitten 1,9 miljoen huishoudens aandelen met een gezamenlijke waarde van €192 miljard − gemiddeld zo’n €100.000 per huishouden. Zou de beurs even hard dalen als begin deze eeuw (ongeveer 60%), dan verliest een gemiddeld gezin met aandelen zo’n €60.000 aan vermogen.

2. Pensioenfondsen

Ook wie geen aandelen bezit, belegt indirect via zijn pensioen. Tijdens de dotcom-crash daalden de beleggingsportefeuilles van pensioenfondsen met zo’n 25%. De dekkingsgraad – een maat voor de financiële gezondheid van fondsen − zakte van 144% naar 95%.

Dat had grote gevolgen: pensioenen konden jaren niet worden geïndexeerd en de premies moesten omhoog. De precieze invloed van de beursdaling is lastig te isoleren, maar duidelijk is dat ook een AI-crash de pensioenpotten direct zou raken.

3. De economie

Een crash in AI-aandelen zou de Nederlandse economie afremmen. ASML, het vlaggenschip van de AEX en een van de belangrijkste werkgevers van het land, zou in één klap miljarden aan beurswaarde verliezen. Dat raakt niet alleen beleggers, maar ook investeringen, innovaties en banen.

Het Centraal Planbureau schat dat elke €100 verlies op de beurs leidt tot €0,01 minder consumptie. Met een totale beurswaarde van ongeveer €1.100 miljard zou een vergelijkbare crash als in 2000 een verlies van €500 miljard betekenen − en een daling van zo’n €5 miljard aan binnenlandse bestedingen.

Afhankelijk van de omvang van de crash kan de Nederlandse economie zo’n 0,5% (mild) tot 5% (zwaar) kleiner worden.

Resultaten uit het verleden…

AI is zonder twijfel een baanbrekende technologie, maar de geschiedenis leert dat zelfs de meest veelbelovende innovaties hun beurshausses niet zonder kleerscheuren doorkomen. Hoe groot de klap wordt als een onvermijdelijke correctie plaatsvindt, zullen we in de nabije toekomst meemaken. Zoals altijd geldt: resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.

Beleggen in goud

In tijden van onzekerheid nemen beleggers hun toevlucht in goud. Zo ook nu. Maar is de opgeblazen goudwaarde niet ook gewoon een bubbel? Volgens de financieel analisten van Goldman Sachs niet. Dit gaat de goudprijs volgens hen doen tot eind 2026.