Thomas Aalderink Huizenmarkt 9 aug 2026, 12:38

Leestijd: 5 minuten

Verborgen probleem kost Nederland 19 huizen per 100 inwoners

Nederland kampt met een serieus woningtekort. De meest gehoorde oplossing is simpel: flink bijbouwen. En ja, dat gaat zeker helpen. Maar misschien moeten we ook eens kijken waarom we überhaupt zoveel woningen nodig hebben. En of die bouw niet slimmer kan. De woningvraag groeit namelijk sneller dan de bevolking. En een belangrijke oorzaak daarvan is een woontrend die opvallend weinig aandacht krijgt: huishoudensverdunning.

Het is verleidelijk om het aantal benodigde woningen rechtstreeks af te leiden van het inwonertal. Alleen vertelt dat cijfer maar de helft van het verhaal. De vraag naar woonruimte wordt namelijk niet bepaald door hoeveel mensen er in Nederland wonen, maar door het aantal huishoudens dat zij vormen. En dat aantal groeit al decennialang veel sneller dan de bevolking.

Het bewijs daarvan vinden we bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Uit de cijfers blijkt dat de Nederlandse bevolking tussen 1965 en 2025 met 47,5 procent gegroeid is. Het aantal huishoudens in ons land nam in dezelfde periode echter met maar liefst 140 procent toe. Vooral de explosie van het aantal eenpersoonshuishoudens valt op. Daarvan zijn er nu 580 procent meer dan zestig jaar geleden.

Deze ontwikkeling heeft ook een naam: huishoudensverdunning. Het komt erop neer dat een Nederlands huishouden tegenwoordig uit een stuk minder mensen bestaat. Waar in 1965 gemiddeld nog 3,45 mensen in één huishouden woonden, zijn dat er inmiddels nog maar 2,10. Daardoor vormden 100 inwoners destijds samen ongeveer 29 huishoudens. Met de huidige verhouding zijn dat er bijna 48.

Huishoudensverdunning kost Nederland 19 extra huizen per 100 inwoners

Omdat ieder huishouden een eigen woning nodig heeft, zijn er voor hetzelfde aantal inwoners tegenwoordig in theorie dus negentien extra huizen nodig. Daar hoeft Nederland geen enkele nieuwe inwoner voor te verwelkomen. We zijn simpelweg met veel minder mensen achter één voordeur gaan wonen.

Dat betekent overigens niet dat Nederland in de praktijk exact negentien extra reguliere woningen per honderd inwoners nodig heeft. Een huishouden staat niet altijd gelijk aan één woning: sommige mensen delen een huis of wonen bijvoorbeeld in een recreatiewoning. Toch laat de vergelijking duidelijk zien dat de woningvraag veel sneller kan groeien dan de bevolking.

Meer huishoudens vergroten het woningtekort

Huishoudensverdunning heeft de druk op de woningmarkt in ieder geval flink vergroot. Mede daardoor hebben we inmiddels een stevig tekort. Nederland telt in 2026 ongeveer 8,5 miljoen huishoudens en dat is meer dan het aantal reguliere woningen. Dat zijn er dit jaar ongeveer 8,34 miljoen. Na correcties voor onder meer beschikbare leegstand en mensen die een woning delen, komt het officiële woningtekort dan uit op 384.000 huizen. Dat is 4,6 procent van de totale voorraad.

En als we de voorspellingen van het CBS erbij pakken, zien we bovendien dat het einde van de huishoudensgroei nog niet in zicht is. Naar verwachting telt Nederland in 2035 ruim 9 miljoen huishoudens. Dat zijn er nog eens 567.000 meer dan in 2025. Maar liefst 72 procent van die groei bestaat uit eenpersoonshuishoudens. Huishoudensverdunning is daarmee zeker niet dé oorzaak van het woningtekort. Dat er jarenlang te weinig is gebouwd, procedures traag verlopen en projecten vastlopen, telt net zo hard mee. De woontrend vergroot de toch al flinke bouwopgave echter wel aanzienlijk.

Aan huishoudensverdunning is weinig te doen

Het zou voor de woningvraag dus zeker schelen als we huishoudensverdunning een beetje konden terugdraaien. Helaas is dat gemakkelijker gezegd dan gedaan. Achter het fenomeen gaan namelijk verschillende maatschappelijke ontwikkelingen schuil. Gezinnen zijn kleiner dan in de jaren zestig, relaties eindigen en mensen kiezen er vaker voor om alleen te wonen. Ook de vergrijzing speelt een grote rol. Ouderen blijven langer zelfstandig wonen en vormen na het overlijden van hun partner vaak nog jarenlang een eenpersoonshuishouden.

De opmars van eenpersoonshuishoudens is dan ook de belangrijkste motor achter de huishoudensverdunning. Inmiddels bestaat 40 procent van alle Nederlandse huishoudens uit slechts één persoon. Begin 2025 ging het om 3,4 miljoen van de in totaal 8,4 miljoen huishoudens. Dat betekent overigens niet dat bijna de helft van alle Nederlanders alleen woont. Omdat ieder eenpersoonshuishouden maar één bewoner telt, gaat het om ongeveer 19 procent van de bevolking. Die verhouding legt het effect juist mooi bloot: vier alleenwonenden vormen samen vier huishoudens, terwijl een gezin van vier personen maar één voordeur nodig heeft.

Niet alleen méér, maar ook slimmer bouwen

Uiteindelijk is huishoudensverdunning toch vooral iets waar we niet direct wat aan kunnen doen. Het is echter wel belangrijk om deze woontrend in het achterhoofd te houden wanneer we op zoek gaan naar andere oplossingen. Bijvoorbeeld bij de bouw van nieuwe woningen. Een land met steeds meer kleine huishoudens vraagt tenslotte om een ander woningaanbod. Denk aan betaalbare appartementen, geschikte seniorenwoningen en mogelijkheden om grote huizen te splitsen.

Alleen blind bijbouwen is dus onverstandig. Het is nu vooral de uitdaging om het juiste soort woningen neer te zetten. En natuurlijk moeten we meer gezinswoningen neerzetten om aan de vraag te voldoen, maar die vraag kan deels ook op een andere manier worden opgevangen. Bijvoorbeeld door geschikte appartementen en seniorenwoningen te bouwen. Daarmee komt de doorstroming op gang en komen bestaande gezinswoningen weer vrij.

Nieuwbouw alleen gaat het woningtekort niet oplossen

Nieuwbouw is dan ook niet de enige oplossing. We kunnen ook de bestaande woningvoorraad slimmer gebruiken. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening wil daarom optoppen, woningsplitsing en woningdelen gemakkelijker maken. Een verstandige stap, maar gezien de omvang van de bouwopgave is ze er daarmee nog lang niet. Voorlopig zitten we dus nog wel met een woningtekort. Benieuwd hoe lang dat nog duurt? Dat lees je hier.

Geschreven door Thomas Aalderink

Thomas komt uit Winterswijk, maar woont tegenwoordig in het keurige Voorhout. Bij mannenblad FHM leerde hij de klappen van de zweep. Hij schrijft het liefst over media, technologie en maatschappelijke ontwikkelingen, maar gaat net zo graag op pad voor een verslag van een event of sportwedstrijd.