Michiel Hekkens Human Interest 29 aug 2025, 13:44

Leestijd: 3 minuten

Zo ziet de aarde er écht uit: Afrika 14x groter, Rusland 75% kleiner

We kijken al eeuwen naar een landkaart die de aarde vervormt. Zo blijkt Afrika bijvoorbeeld veertien keer groter te zijn en Rusland 75% kleiner. Driemaal raden wie wel en geen voorstander is van de alternatieve landkaart Equal Earth.

De wereld ziet er anders uit op de meeste kaarten dan in het echt. Dit komt doordat er een vertekend beeld optreedt zodra je een bolvorming oppervlakte weergeeft op een plat vlak. Sommige landen zien er op de kaart (en in ons hoofd) veel te groot uit, andere juist te klein. De onterecht klein afgebeelde landen pleiten nu voor een alternatief. Om over Afrika als continent maar te zwijgen.

Correct the Map

Nederland is maar een stipje op de wereldkaart, maar eigenlijk is dat nog te veel eer. We zijn nog 40 procent nietiger. Dit komt doordat de meeste kaarten die we gebruiken – die in het Aardrijkskunde-lokaal, maar ook Google Maps of het kaartje in de achterkant van een vliegtuigstoel – gebruik maken van de Mercator-projectie.

Dit toont sommige landen te groot afgebeeld en andere te klein, met verschillen die tot wel 1300% kunnen verschillen van de werkelijkheid. Correct the Map is nu een internationaal initiatief om over te gaan op een nieuwe landkaart. Daarop is te zien dat in theorie de Verenigde Staten, China, India, Japan, Mexico en een groot deel van Europa in Afrika passen, en dan zou er nog steeds land overblijven.

Mercator-kaart toont vertekend beeld van de aarde

De Orbis Imago is de eerste wereldkaart van Gerard Mercator, gemaakt in 1538. Toen wist iedereen al dat er een wiskundige vervorming optrad bij deze platte weergave van onze ronde bol, maar dat deerde niemand iets. Bij het navigeren was het handig dat kompasrichtingen als rechte lijnen op de kaart verschenen. Ook in de eeuwen daarna bleef de Mercator-projectie de standaard. Anno 2025 zijn die rechte lijnen nog steeds een reden waarom Google Maps draait op Web Mercator.

Praktisch gezien is de Mercator-kaart dus handig, maar hij geeft wel een totaal vervormd beeld van hoe de wereld eruit ziet. Landen op het breedste deel van onze aardbol, de evenaar, worden op de kaart te klein afgebeeld, gebieden dichtbij de polen juist te groot.

Alternatief: Equal Earth-kaart

Vandaar dat er sinds 2018 een alternatief is ontworpen: de Equal Earth-projectie. Hier hebben de kompaslijnen een curve en blijft de relatieve grootte van de continenten ten opzichte van elkaar natuurgetrouw.

De verschillen met de Mercator-projectie zijn enorm. Op een rare manier levert dit goed nieuws op. Rusland is maar liefst 75 procent kleiner dan dat je in je hoofd had – minder machtig dan we ons inbeelden dus. China is 33 procent kleiner. Ons eigen land is helaas ook nog een stuk kleiner dan ‘dat hele kleine stukje aarde’ van Fluitsma & Van Tijn uit 1996; al die jaren zijn we maar liefst 62 procent te groot afgebeeld.

Afrika heeft baat bij nieuwe landkaart

Er zijn geen landen die groter worden afgebeeld op een Equal Earth-kaart. Rond de evenaar bevinden zich de enige landen die op een Mercator-kaart wél de juiste omvang hebben. Maar doordat de rest kleiner wordt, worden zij relatief groter.

Dit gaat om de landen met veel tropisch oerwoud, zoals Indonesië, Congo en Brazilië. Met name de Afrikaanse landen willen dat de Equal Earth-kaart in veel meer situaties de standaard wordt. Zij zien er veel ‘onbeduidender’ uit dan dat ze in werkelijkheid zijn.

Goed nieuws: meer beschermd regenwoud

Nog meer goed nieuws: veel tropisch regenwoud op onze planeet is niet alleen groter dan het lijkt, maar sinds deze week is een flink stuk ook nog eens tot beschermd natuurgebied uitgeroepen. Drie landen bundelen hun krachten en gaan een gebied dat 1,35 keer zo groot is als Nederland voortaan actief beschermen.