Redactie
Redactie Life 11 okt 2016

Wat gebeurt er met de wereld als we massaal vega worden?

Het globaal verwijderen van vlees uit ons dieet kan enorm veel voordelen opleveren voor onze gezondheid en die van de planeet, maar ook serieuze schade aanrichten aan miljoenen mensen. BBC heeft, op basis van onafhankelijke onderzoeken, de feiten op een rijtje gezet.

Het is een verhaal met twee kanten‘ zegt Andrew Jarvis van Colombia’s International Centre for Tropical Agriculture (CICTA). ‘In ontwikkelde landen heeft vegetarianisme veel milieu- en gezondheidsvoordelen. Maar in ontwikkelingslanden kan het zeker negatieve gevolgen hebben. Denk aan nog grotere voedseltekorten, werkloosheid en armoede.

‘Het scenario waarin niemand meer vlees eet, is niet realistisch’

Klimaatverandering

Jarvis en het CICTA hebben de afgelopen jaren een situatie geschetst waarin alle mensen op de wereld vegetariër zouden worden. Allereerst heeft het team de gevolgen voor het klimaat onderzocht, indien we massaal ons biefstukje zouden afwijzen.

De productie van voedsel is nu voor een kwart tot een derde verantwoordelijk voor de broeikasgassen wereldwijd. Toch wordt vaak onderschat hoe groot de invloed van voedselproductie is op de klimaatverandering. In Amerika staat de uitstoot van een vleesetend gezin van vier personen gelijk aan het rijden van twee auto’s. Toch zijn het de auto’s en niet de steaks die veelal genoemd worden in discussies over global warming.

Zelfs een klein beetje minder vlees eten maakt globaal al een hoop verschil‘, vertelt Marco Springmann, een onderzoeker van de Oxford Martin School’s Future of Food Program. Samen met collega’s bouwt hij computermodellen die inschatten wat er zou gebeuren als in 2050 niemand meer vlees zou eten. Het resultaat: de uitstoot daalt met 60 procent. Als we met z’n allen veganistisch worden, daalt het vermoedelijk zelfs tot 70 procent.

Het scenario waarin niemand meer vlees eet, is niet realistisch. Wel geeft het aan hoe groot de rol is van uitstoot door voedsel‘, aldus Springmann.

Land

Voedsel, specifiek veehouderij, neemt wereldwijd enorm veel ruimte in. Van de ongeveer vijf miljard hectare land op de aarde wordt 68 procent gebruikt voor veehouderij. Indien we in het ideale geval 80 procent van het veeland zouden gebruiken om terug te geven aan de natuur in de vorm van velden en bossen, zou dit vermoedelijk enorme invloed hebben op de biodiversiteit en klimaatverandering.

De overige 20 procent kan gebruikt worden om meer gewassen te verbouwen om zo het gemis aan vlees op te vangen. Door een aantal kleine aanpassingen zou genoeg ruimte ontstaan om gewassen voor mensen te verbouwen, aangezien een derde van de gewassen nu naar de veehouderij gaat als voedsel voor dieren.

Het klinkt makkelijker dan het is. Je kunt niet zomaar de koeien van een land trekken en verwachten dat er een bos voor terug groeit. Zo simpel is het niet.‘, aldus Andrew Jarvis.

Economische gevolgen

Stoppen met vlees eten mag dan mogelijk positieve gevolgen hebben voor het milieu, voor de banenmarkt is het alles behalve positief. Mits iedereen in de vleesindustrie wordt omgeschoold en een nieuwe baan krijgt, zijn de werkloosheidsaantallen niet te overzien.

Daarbij wordt er enorm veel geld verdiend aan vlees. ‘Er leven ontelbare ‘herkauwers’ op aarde en miljarden kippen worden jaarlijks geslacht‘, aldus Ben Phalan, een hoogleraar aan de Universiteit van Cambridge die onderzoek doet naar de balans tussen voedsel en biodiversiteit. ‘We hebben het in dit verhaal dus over een ongekende verstoring van de economische situatie.

Overige problemen

Veel onderzoekers spreken in harde aantallen. In werkelijkheid is het niet mogelijk om overal maar het vee van het land af te halen. Op de Schotse Hooglanden bijvoorbeeld, waar grazende schapen een belangrijke rol spelen in de biodiversiteit. Een derde van het agrarische land in de wereld heeft het vee simpelweg nodig, net als bewoners van bepaalde gebieden vlees nodig hebben. De Mongolen of Eskimo’s zouden gedwongen worden om te verhuizen naar bewoonde gebieden waar ze ook aan ander voedsel kunnen komen. Een bloemkool kweken op een ijskap is immers best lastig.

‘Een klein beetje minder vlees doet al wonderen. Als consument zul je hier nauwelijks iets van merken.’

Culturen zouden eveneens aangetast worden. Vlees speelt namelijk een belangrijke rol in veel tradities. ‘De culturele impact zou enorm groot zijn. Dat is precies waarom het zo lastig is om men te overtuigen om geen vlees meer te eten. Cultuur, ook al is het iets basaal als BBQ’en, zit enorm diep.‘, aldus Phalan. Probeer maar eens ‘nee’ te zeggen tegen een stuk vlees tijdens een BBQ met vrienden.

Gezondheid

Wat gebeurt er allemaal in ons lichaam zodra we stoppen met vlees consumeren? Volgens de computermodellen van Jarvis zakt het aantal sterfgevallen door hart- en vaatziekten en bepaalde soorten kanker met 6 tot 10 procent. Rood vlees is volgens de onderzoekers voor de helft van deze ziekten de boosdoener, terwijl een hoog aantal calorieën de andere veroorzaker is. Indien men minder vlees eet en dit vervangt met groente en fruit, heeft dit volgens hen een positieve invloed op de gezondheid. Het is dus niet zo dat vlees per se een stille moordenaar is, maar een vervangend (gezonder) dieet kan wel een gunstige invloed hebben op de gezondheid.

Met dat in gedachten kunnen wereldwijd de medische kosten met 2 tot 3 procent zakken. Toch is het niet overal feest. Vlees bevat meer voedingsstoffen dan vleesvervangers zoals rijst en granen. Een goede, complete vervanger is dus essentieel (en mogelijk), maar ontzettend lastig voor de meer dan twee miljard ondervoede mensen. ‘Globaal vegetarisch gaan kan een grote gezondheidsramp veroorzaken, want waar moeten alle voedingsstoffen vandaan komen in ontwikkelingslanden?‘, vraagt Benton zich af.

Goed nieuws

Gelukkig hoeven we niet massaal te stoppen met het eten van vlees, zoals hierboven is geschetst. De sleutel naar een beter milieu is minder vaak vlees eten en in kleinere porties. Dit soort veranderingen kunnen de uitstoot al verkleinen met 17 tot 40 procent. ‘Als consument zul je hier nauwelijks iets van merken‘, aldus Jarvis. ‘Je hoeft dus niet per se vegetariër te worden of vol gas vlees blijven eten. Gewoon een beetje minder, doet al wonderen.‘ Helder, alhoewel het nog wel eens lastig kan zijn om in de praktijk te brengen zolang winkels vlees in grote hoeveelheden en verpakkingen blijven aanbieden.

Reageer op artikel:
Wat gebeurt er met de wereld als we massaal vega worden?
Sluiten