Thomas Aalderink Geld & Carrière 6 mrt 2026, 15:18

Leestijd: 8 minuten

AOV verplicht: dit betaal je per inkomen, maar het kan goedkoper

Als zzp’er mag je een hoop dingen zelf bepalen. Zo ook hoe, waarvoor en of je überhaupt verzekerd wil zijn. Maar straks heb je daarin een stuk minder keuze. Vanaf 2030 moet je als zelfstandige namelijk een arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben. Regel je zelf geen AOV? Dan krijg je een BAZ, maar dat is niet altijd de prettigste optie voor je portemonnee. Dit is alles wat je moet weten over de verplichte AOV.

De verplichte AOV, die officieel de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) heet, is een plan van de Nederlandse overheid om zelfstandigen te verzekeren tegen inkomensverlies bij langdurige ziekte of arbeidsongeschiktheid. Zoals de onofficiële naam al doet vermoeden, is dit dus geen vrije keuze meer: straks moeten bijna alle zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) verplicht meedoen.

De overheid wil zelfstandigen zo meer basiszekerheid geven. Op dit moment heeft ongeveer 70 à 80 procent van de 1,2 miljoen zzp’ers in Nederland geen arbeidsongeschiktheidsverzekering. Wanneer deze mensen langdurig ziek worden, valt hun inkomen vaak volledig weg. Dat kun je ondernemersrisico noemen, maar de overheid wil daar toch iets aan doen.

Dat doen ze deels ook om hun eigen risico’s in te perken. Als een zelfstandige langdurig ziek wordt en geen inkomen meer heeft, kan die persoon uiteindelijk in de bijstand terechtkomen. De verplichte AOV voorkomt dus niet alleen dat zelfstandigen zonder vangnet zitten, maar ook dat de belastingbetaler moet opdraaien voor het risico. Met een verplichte verzekering draagt iedere zzp’er zelf bij aan dat risico.

Kritiek op de verplichte AOV

Daarnaast is dit ook een manier om het speelveld gelijk te trekken. Zzp’ers zonder AOV hebben lagere lasten en kunnen daardoor hun diensten goedkoper aanbieden. Werkgevers kunnen dat niet, omdat ze nu eenmaal zorg moeten dragen voor hun werknemers. Volgens de overheid leidt dat tot oneerlijke concurrentie en meer schijnzelfstandigheid.

Veel ondernemers hebben echter een andere kijk op de verplichte AOV, omdat zij vinden dat het de vrijheid van zelfstandigen beperkt. Zzp’ers kiezen er volgens hen juist voor om hun eigen risico’s te beheren, bijvoorbeeld via spaargeld, een private AOV of een broodfonds. Ook is er de angst dat de verplichte verzekering duur, weinig flexibel en te algemeen is. Zo hoor je dat veel zzp’ers het meer zien als een extra belasting dan als een passende verzekering.

Zo hoog is de premie voor de verplichte AOV voor zzp’ers

De verplichte AOV wordt dus niet bepaald met gejuich ontvangen. Een belangrijk kritiekpunt is dat de BAZ te duur zou zijn. Hoeveel je betaalt, is afhankelijk van je inkomen. De bruto-premie die je als zzp’er moet betalen is, binnen de plannen die er nu liggen, 5,4 procent van je inkomen met een maximum van 171 euro per maand.

Om je een beeld te geven hoeveel de verplichte AOV je maandelijks gaat kosten, hebben we hieronder een aantal voorbeelden voor je uitgerekend:

Volgens het CBS ligt het mediane inkomen (wat de ‘doorsnee’ zzp’er verdient) rond de 42.800 euro per jaar. Voor veel zzp’ers betekent dit dus dat ze straks het maximale bedrag van 171 euro per maand gaan betalen. Benieuwd naar de verschillen tussen beroepsgroepen? Check dan hier het zzp-uurtarief per beroep in 2026.

Verplichte AOV of gewone AOV?

Je gaat straks als zzp’er dus hoe dan ook een AOV nodig hebben. Als je dat niet zelf regelt, wordt dit de verplichte AOV via het UWV. Maar je kunt ook een AOV afsluiten via andere partijen, zoals verzekeraars. Deze twee opties met elkaar vergelijken is echter nog niet zo gemakkelijk.

Dat komt vooral doordat een gewone AOV, in tegenstelling tot de verplichte AOV, behoorlijk wat variabelen kent. Waar de BAZ voor iedere zzp’er hetzelfde is, zijn er bij een gewone AOV behoorlijk wat knoppen waar je aan kunt draaien. Zo verschilt de premie per beroep en leeftijd, en kun je zelf bepalen vanaf wanneer je een uitkering wilt ontvangen en hoe hoog deze is.

Wat is de goedkoopste optie voor zzp’ers?

Bij de verplichte AOV valt er weinig te kiezen. Als je langdurig niet kunt werken, krijg je pas na twee jaar een uitkering. Deze bedraagt dan 70 procent van je inkomen en maximaal 100 procent van het minimumloon. Geen vetpot dus. Bij een gewone AOV heb je daar zelf controle over. Zo kun je er bijvoorbeeld voor kiezen dat je bij uitval al na een half jaar wordt uitbetaald en dat je 90 procent van je inkomen ontvangt.

Een gewone AOV klinkt in dat geval een stuk interessanter, maar houd er wel rekening mee dat je premie bij dit soort voorwaarden ook een stuk hoger ligt. Aan die zekerheid hangt al snel een prijskaartje van een paar honderd euro per maand. Het loont dus om te kijken wat je nodig hebt en verschillende opties te vergelijken. De verplichte AOV is meestal goedkoper, maar biedt vaak wel minder goede dekking en een langzamere uitkering.

Maak in ieder geval een keuze (voor de peildatum)

Hoewel de verplichte AOV en een gewone AOV in de basis hetzelfde doen, zijn ze dus behoorlijk verschillend. Kijk als zzp’er daarom goed wat bij je past, en wacht daar vooral niet te lang mee. Ondanks dat de verplichte AOV naar verwachting pas in 2030 ingaat, komt het moment dat je nog zelf een gunstige keuze kunt maken een stuk sneller dichterbij.

Er komt namelijk een zogenoemde peildatum aan. Dit is het moment waarop de overheid gaat kijken of je al een AOV hebt en of je in aanmerking komt voor het overgangsrecht. Deze datum moet nog bepaald worden. Heb je op dat moment een AOV met een eindleeftijd die niet lager is dan 55 jaar, een wachttijd van maximaal twee jaar en geen beperkte uitkeringstermijn, dan kun je deze behouden. Heb je dat niet, dan val je straks onder de verplichte basisverzekering (BAZ).

Regel nu je (verplichte) AOV voor de beste deal

Je kunt ook nog na de peildatum kiezen voor een eigen verzekering in plaats van de verplichte AOV. Voor deze opt-out gelden echter wel strengere regels dan wanneer je gebruikmaakt van de overgangsregeling. Zo mag de premie bijvoorbeeld niet lager zijn dan die van de verplichte AOV. Je bent dan dus hoe dan ook niet goedkoper uit als je het zelf regelt.

De conclusie is dus dat het niet eenvoudig is. De verplichte AOV is echt een ander beestje dan een gewone AOV, maar dat betekent niet dat de een beter of slechter is dan de ander. Dat hangt enorm af van jouw situatie en wensen. Wat wel zeker is: je hebt nu nog zelf de controle om de voor jou beste optie te regelen. Hou dus goed de peildatum in de gaten en zorg dat je vóór dat moment jouw ideale AOV geregeld hebt.