Zo ga je als belegger slim met financiële meevallers om

Thomas van der Lee, beleggingsexpert bij Semmie, schrijft voor Manners Magazine over opvallende zaken op en rondom de beurs. Deze week: slim beleggen na financiële meevallers.

Over twee weken is het weer zover: de Oudejaarstrekking. De hoofdprijs van 30 miljoen euro heb ik, eerlijk toegegeven, ook al tien keer in m’n hoofd uitgegeven. Een prachtige wereldreis, een nieuw huis en een mooie sportauto op de oprit zie ik wel zitten. Wie niet…

Maar stel nu dat je als (potentiële) belegger ineens beschikt over een grote som geld. Hoe ga je daarmee om? Daar is veel onderzoek naar gedaan. Niet per sé naar het winnen van de hoofdprijs van 30 miljoen euro, maar wel naar het verkrijgen van een erfenis of een mooie bonus.

Beleggen na een financiële meevaller

Zo’n mooie financiële meevaller nodigt namelijk uit om te gaan beleggen. Want het is eigenlijk ‘gratis geld’, toch? Maar neem je hier meer risico mee of blijf je toch bij je oorspronkelijke beleggingsplan? Onderzoekers zijn er wel uit. En het blijkt dat we toch niet zo rationeel met ons geld omgaan als we dachten.

Stel je loopt het casino binnen met 100 euro op zak, met het idee om het rustig aan te doen vanavond. Bij binnenkomst zie je een speelautomaat die beschikbaar is en besluit je je geluk te beproeven. Je trekt aan de hendel en zowaar, je wint! Niet 5, niet 25 maar 400 euro! Een mooi bedrag om de avond mee te beginnen.

Hoeveel risico neem je?

Maar wat nu? Heeft deze mooie winst invloed op je gedrag voor de rest van de avond? Met die 100 euro op zak was je van plan om het rustig aan te doen, maar nu je opeens 400 euro winst hebt behaald, heb je wel wat meer speelruimte, toch? Neem je dan toch meer risico dan dat je in eerste instantie van plan was, of houd je je aan je initiële plan om conservatief de avond door te komen?

Een ander voorbeeld. Voordat je naar het casino gaat besluit je nog even de stad in te gaan om ergens lekker te eten (al wordt dat lastig in deze corona-lockdown). In een drukke winkelstraat heb je het ongeluk een zakkenroller letterlijk tegen het lijf te lopen die er vandoor gaat met je portemonnee. Lekker dan, de financiële meevaller die je van plan was om uit te geven in het casino ben je nu al kwijt.

Welke invloed heeft dat op je gedrag voor de rest van de avond? Neem je nu minder risico omdat je weet dat je al 100 euro kwijt bent voordat je het casino in bent gegaan? Dus ga je nog conservatiever spelen? Of houd je je ook nu aan het plan dat je had opgesteld?

Het House Money-effect

Laten we teruggaan naar het eerste voorbeeld, waarin we een mooie winst hebben behaald. Het geld dat je in je zak hebt nadat je hebt gewonnen aan de speelautomaat deel je onbewust in twee potjes in. Het ene potje is de 100 euro, waarmee je binnenkwam. Het andere potje is de 400 euro, je winst.

Het liefst ga je nu minimaal naar huis met die 100 euro. Daarmee kwam je binnen, en het zou mooi zijn als je een leuke avond zou hebben en zonder verlies naar huis zou gaan. Maar ook als je met een lege portemonnee naar huis zou gaan, zou het niet heel veel uitmaken, dat had je vooraf namelijk al ingecalculeerd.

Over het tweede potje denk je nog makkelijker. Want dat is eigenlijk ‘gratis geld’, of in het geval van het casino: ‘geld van het huis’. Amerikanen hebben hier een betere benaming voor: ‘House Money’.

Mocht je dit geld verliezen, dan voelt het minder pijnlijk dan wanneer je je eigen geld verliest. Vaak neem je hier ook meer risico mee. Maar dit effect treedt niet alleen op in het casino. Ook tijdens het beleggen ontkom je er niet aan.

Invloed van het effect op beleggers

Met het geld van een mooie erfenis of onverwachte bonus heb je vaker de neiging om meer risico te nemen dan wanneer je zelf hard voor het geld hebt gewerkt. Maar ook positieve rendementen of succesvolle beleggingen doen iets met onze risicoperceptie.

Financiële meevallers op de beurs kunnen ook zorgen voor het House Money-effect. Stel dat je als belegger je beleggingen meer dan verdubbelt in een paar maanden tijd. In plaats van vervolgens iets minder risicovol te gaan beleggen of een deel van je winst te innen, is er de neiging om meer risico te nemen. Zonder dat je bang bent dat je beleggingen minder waard worden, zolang maar een deel van de winst behouden blijft.

Langetermijnbeleggers ondergaan soms een soortgelijk lot. Stel dat je als belegger in 2020 meer dan 20% rendement hebt gemaakt door te beleggen met gemiddeld risico, grotendeels vanwege een uitstekend presterende markt. Bedenk daarbij wel dat het gemiddelde rendement doorgaans ongeveer 5% per jaar bedraagt. Al bieden prestaties uit het verleden geen garantie voor de toekomst.

Maar het positieve rendement dat hier gemaakt is, kan de risicoperceptie van jou als belegger vertroebelen. Deze mooie winst zorgt ervoor dat je als belegger – omdat er met gemiddeld risico al zo’n mooi rendement is gemaakt – offensiever gaat beleggen. Want hoe groot kan de winst in 2021 dan wel niet worden? Als je rendement dan toch niet zo goed is, of je eindigt in de rode cijfers, dan maakt het niet uit. Want je hebt eerder toch een mooi jaar gedraaid?

Het House Money-effect verhoogt je risicotolerantie en zorgt ervoor dat je beslissingen neemt die je misschien niet had gedaan als je minder winst had gemaakt. Is het behalen van een mooi rendement dan eerder een vloek dan een zegen?

Het House Money-effect weerstaan

Nee, een positief rendement is natuurlijk geen vloek. Maar wil je een mooie bonus of een andere mooie financiële meevaller beleggen, dan is het van belang om dat verstandig te doen.

Hoe aantrekkelijk het ook is om meer risico te nemen dan je normaal doet, vraag jezelf af of het verstandig is. Hoeveel risico jij als belegger wilt en kunt nemen, is namelijk voor iedereen verschillend. Als je gaat beleggen, maar ook als je aan het beleggen bent, is het belangrijk dat je dat doet met een profiel dat bij jouw persoonlijke en financiële kenmerken past.

Ga niet all-in

Om in casinotermen te blijven, is het ook niet verstandig om met je meevaller all-in te gaan, dus alles in één keer te beleggen. Het gevaar dat daarin schuilt is dat je afhankelijk bent van dat ene instapmoment, en dat kan verkeerd uitpakken. Laten we 2020, een toch al memorabel beursjaar dankzij de coronacrisis, Brexit en de presidentsverkiezingen in de VS, als voorbeeld nemen.

Wat als je een mooie bonus krijgt van 5.000 euro. Deze beleg je volledig – om het makkelijk te maken – in de AEX. Daarvoor gebruiken we drie tijdstippen. De eerste is die van begin dit jaar (1 januari), de tweede is op het moment dat de AEX zijn hoogste stand van het jaar bereikte. Dat was op 17 februari. En de derde is het dieptepunt van het jaar. Die vond plaats op 19 maart. Toen sloot de AEX op haar laagste koers in jaren.

Stel je had op één van die drie momenten de 5.000 euro belegd. Welke invloed had dit dan op je rendement?

· Had je dit op 1 januari gedaan, dan was die €5.000 nu €5.040 waard (+0.79%)

· Had je dit op 17 februari gedaan, dan was die €5.000 nu €4.860 waard (-2.80%)

· Had je dit op 19 maart gedaan, dan was die €5.000 nu €7.591 waard (+51.81%)

De rendementen kunnen sinds het moment van schrijven wat anders zijn, maar er zit nogal een verschil tussen de bovenstaande voorbeelden. Het gevaar hierbij is dat je, bij een negatief rendement, de moed verliest en denkt dat beleggen helemaal niets voor jou is, terwijl je bij een positief rendement misschien denkt dat je een betere belegger bent dan dat je daadwerkelijk bent.

Gefaseerd instappen

Het kan dus slimmer zijn om minder risico te nemen en gefaseerd in te stappen. In plaats van in een keer het hele bedrag kan je er ook voor kiezen om 10 maanden lang 500 euro in te leggen. Want je hoeft natuurlijk niet alles ineen in te leggen. Stap je gespreid in dan koop je je beleggingen soms wat duurder en soms wat goedkoper. Maar zo krijg je een mooi gespreide gemiddelde aankoopprijs. En dan ben je ineens veel minder afhankelijk van koersschommelingen op de beurs én je loopt minder risico.

Misschien is het niet zo spannend als een avondje casino. Maar het kan wel meer opleveren!

Semmie is opgericht door Sem Jr. van Berkel en Lodewijk Kalden. Terwijl Sem Jr. als 16-jarige op de beursvloer stond met zijn vader Senior (een van de grondleggers van de optiebeurs in Amsterdam), was Lodewijk al op jonge leeftijd bezig met het zelf bouwen van websites. Allebei werkzaam in een totaal andere wereld, besloten de buurjongens in 2017 om samen te starten met een online platform voor duurzaam vermogensbeheer. Semmie maakt beleggen voor iedereen toegankelijk die serieus wil werken aan zijn of haar financiële doelen.

💵 Lees ook: Bitcoin bereikt recordniveau, maar 2021 wordt nog veel gekker

Reageer op artikel:
Zo ga je als belegger slim met financiële meevallers om
Sluiten