Thomas Aalderink Human Interest 4 apr 2026, 12:46

Leestijd: 4 minuten

Nederland pijnlijk laag op ranglijst landen met schoonste lucht

Naar buiten gaan is gezond. Althans, als de lucht schoon is. In Nederland gaan we er vaak vanuit dat dat wel goed zit, maar klopt dat eigenlijk wel? Nieuwe cijfers van IQAir laten zien dat de verschillen binnen Europa groot zijn, en dat Nederland zeker niet tot de landen met de schoonste lucht behoort.

Onlangs verscheen de 2025-editie van het World Air Quality Report, een jaarlijks onderzoek naar luchtkwaliteit wereldwijd. Het rapport wordt samengesteld door IQAir, een Zwitsers technologiebedrijf dat data verzamelt uit duizenden meetstations en sensoren. Op basis daarvan brengt het in kaart hoe schoon (of vervuild) de lucht is per land en stad. In slechts 13 landen adem je wereldwijd trouwens echt schone lucht.

Deze Zwitserse bollebozen meten de luchtkwaliteit op verschillende manieren, maar voor dit rapport is de zogeheten PM2.5 het belangrijkst. Dit is de concentratie van ultrafijne stofdeeltjes die diep in je longen doordringen en schadelijk zijn voor je gezondheid. Die wordt uitgedrukt in microgram per kubieke meter (µg/m³). In dit geval geldt dus: hoe lager de score, hoe schoner de lucht.

In Nederland zaten we in 2025 op een score van 9,7 µg/m³. Dit is gebaseerd op metingen van verschillende meetstations verspreid over het land. Daarin zit dus zowel de meer vervuilde lucht rond Schiphol en onze havens, als schonere gebieden zoals de Veluwe en de Wadden. Hoewel dit wereldwijd gezien geen slechte score is, voldoen we hiermee niet aan de richtlijn van de Wereldgezondheidsorganisatie. Bij lange na niet, want die ligt op 5 µg/m³.

In deze landen adem je de schoonste lucht van Europa

Er is dus werk aan de winkel, maar dat geldt voor meer Europese landen. Binnen Europa zijn er namelijk slechts drie landen die voldoen aan de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie: IJsland, Andorra en Estland. Scandinavische landen zoals Finland, Zweden en Noorwegen halen dat net niet, maar ook daar is de luchtkwaliteit relatief goed.

In onderstaande ranglijst zie je de veertig Europese landen waar IQAir de luchtkwaliteit heeft gemeten:

(Bron: IQAir)

Nederland vinden we in deze ranglijst terug op plek 17. Dat we met een score van 9,7 µg/m³ ver achter de Scandinavische landen staan, was te verwachten. Wat misschien meer verrast, is dat onze lucht minder schoon is dan die van bijvoorbeeld Duitsland, Spanje, Frankrijk, België en het Verenigd Koninkrijk. Opvallend genoeg doen we het wel beter dan Alpenland Oostenrijk en staan we ongeveer op gelijke hoogte met Zwitserland.

Waarom de luchtkwaliteit in Nederland zo tegenvalt

Dat Nederland qua luchtkwaliteit in de middenmoot hangt, is overigens goed te verklaren. We zijn bijvoorbeeld één van de dichtstbevolkte landen van Europa. Dat betekent ook veel verkeer (en dus meer uitstoot en fijnstof). Daarnaast zijn we met Schiphol en de Rotterdamse haven ook nog eens een logistieke spil van Europa. Met zoveel vliegtuigen, vrachtwagens en schepen is het lastig om de lucht echt schoon te houden.

Daarnaast mag je ook de industrie niet vergeten. Voor een klein land hebben we relatief veel chemiebedrijven, raffinaderijen en natuurlijk bedrijven als Tata Steel. Ook onze intensieve landbouw, met een hoge uitstoot van ammoniak, draagt bij aan een hogere concentratie fijnstof. Combineer dit met het feit dat we relatief weinig natuur hebben om de lucht te zuiveren, en het is minder verrassend dat we niet tot de kopgroep behoren.

Het kan nog vele malen viezer

Betekent dit dan dat je beter binnen kunt blijven? Dat valt gelukkig mee. Volgens gezondheidsrichtlijnen begint lucht vanaf ongeveer 10 µg/m³ ongezond te worden op de lange termijn. Daar zit Nederland dus net onder. Het wordt pas echt problematisch bij waarden boven de 25 µg/m³. In Europa blijven alle landen daar gelukkig onder.

In andere delen van de wereld is dat wel anders. Vooral in Afrika en Azië, maar ook in het Midden-Oosten en de Golfstaat lopen de waarden flink op. De meest vervuilde lucht vind je momenteel in Pakistan en Bangladesh. In die landen komt de PM2.5-concentratie zelfs boven de 65 µg/m³ uit. Even een frisse neus halen kun je daar dus wel vergeten.

Van schone lucht, naar schoon water

Tot zover de luchtkwaliteit in Nederland en Europa, maar hoe zit het eigenlijk met het water om ons heen? Ook dat is onderzocht. In welke Europese landen het zwemwater het schoonst is, lees je hier. Spoiler: ook daar behoort Nederland niet tot de uitblinkers.