Michiel Hekkens Review Bijgewerkt: 28 feb 2026, 17:09

Leestijd: 5 minuten

Review – Willem van Oranje de Musical: groots, maar nooit meeslepend

Als groot liefhebber van onze vaderlandse geschiedenis toog Manners-redacteur Michiel, weliswaar geen musicalfan, naar het Prinsentheater in Delft, waar de blockbuster Willem van Oranje afgelopen week in première ging. Dit is zijn recensie.

Een paar zomers geleden luisterde ik tijdens een lange autovakantie naar een audioboek over Willem van Oranje, de nieuwe biografie van René van Stipriaan. Grotendeels ademloos, ondanks de speelduur van 32 uur. De politieke intriges, de belegering van Haarlem en Leiden en ook de figuur Willem van Oranje – lange tijd een schlemiel, uiteindelijk een held – maakten indruk. Het was als Game of Thrones in de polder, maar dan zonder de onnozele draken en toverkunst. Toen ik hoorde dat er een musical over onze Vader des Vaderlands aan kwam, was ik dan ook zeer geïntrigeerd.

Een bezoek aan Willem van Oranje – De Musical

En dus rij ik op vrijdagavond naar het Prinsentheater in Delft. Dat klinkt fraai, maar is een grijze loods op een industrieterrein. Als een van de 1.200 bezoekers neem ik plaats voor een gigantisch ledscherm dat zich als een halve ring om het podium buigt. Zodra de voorstelling begint, schrijft een digitale kroontjespen plaatsnamen en jaartallen op perkament, daarna galopperen ruiters door het scherm. Bombastisch en episch moet het zijn, maar ziet eruit alsof iemand Age of Empires II heeft opgestart.

Zodra de schermen openschuiven, openbaart zich een prachtig decor van een kasteelzaal in Brussel. Karel V, de Habsburgse keizer op leeftijd, draagt de troon over aan zijn zoon Filips II. Hij wijst Willem van Oranje aan als opperbevelhebber in de Nederlanden. De ledschermen sluiten weer, de tribune draait een kwartslag en een nieuw tafereel ontvouwt zich. Nu zien we een Hollands marktplein waar Spaanse soldaten protestanten ophangen.

Om de paar minuten verplaatsen we ons naar een andere locatie: van het marktplein naar Dillenburg (Willems thuisbasis) en weer door naar Brussel of Madrid. Hier worden de belangrijkste historische feiten van het leven van Willem van Oranje één voor één afgewerkt, als bulletpoints in een geschiedenisles. Alle scènes die mij tijdens die autovakantie op het puntje van mijn stoel hielden, passeren opnieuw de revue. Maar in tegenstelling tot toen word ik er nooit door gegrepen.

Indrukwekkende decors, lachwekkende animaties

Misschien ligt het aan de presentatie. Willem van Oranje is een musical met een hoog filmisch karakter. Om de haverklap schuiven de ledschermen weer dicht en gaat het verhaal verder als animatie, als een cutscene in een game. Ook de acteurs en decors worden aangevuld door animaties op de achtergrond. Bij een van de vele executies op het toneel staan er een stuk of twintig mensen van vlees en bloed toe te kijken, terzijde gestaan door digitale toeschouwers op het scherm achter hen. Je hoeft maar met een half oog naar een van hen te kijken om te zien dat het figuurtjes zijn die elke paar seconden dezelfde beweging maken en meermaals op het scherm zijn gecopypaste.

Het zijn details, maar doordat de animaties en filmbeelden steeds terugkomen is het moeilijk om ze te negeren. We leven in tijden waar het steeds moeilijker is om AI-gegenereerde beelden te onderscheiden van echt, maar de animaties van Willem van Oranje lijken steevast ontworpen door een weinig ijverige stagiair.

Historische volledigheid gaat ten koste van plot

Daarnaast schort het aan het plot. Het siert de makers dat ze historisch volledig willen zijn, maar daardoor wordt een groot aantal gebeurtenissen in sneltreinvaart afgewerkt. Tal van veldslagen en belegeringen komen aan bod. Ook de minder belangrijke, zoals de belegering van Metz. Elke veldslag duurt maar een paar minuten en wordt daardoor nooit echt episch.

Nog maar even terug naar hoe het echt ging. Onze vaderlandse geschiedenis is op zijn bloedstollendst als het Spaanse leger van Alva door de Nederlanden trekt en opstandige steden belegert, waarbij vrouwen, kinderen en ouderen op gruwelijke wijze worden afgeslacht. Dit deden de Spanjaarden bewust, omdat ze wisten dat het nieuws zich naar andere steden zou verspreiden. Als de bevolking in Haarlem en Leiden in paniek raakte, waren ook deze steden makkelijker in te nemen.

Wat de Nederlander in ons moet laten glimmen van trots, is dat het tegenovergestelde gebeurde. Als de verhalen over martelingen Haarlem bereiken leidt dit niet tot paniek, maar tot saamhorigheid. In groten getale helpen de burgers mee aan de verdediging van hun stad: kinderen verzamelen stenen als munitie, mannen dragen aarde aan om de muren te versterken en vrouwen gaan deuren langs om urine te verzamelen, die over de Spanjaarden wordt gegoten zodra ze aan de poort staan.

Deze strijdlust kunnen ze alleen opbrengen omdat ze de hoop koesteren dat Willem van Oranje eraan komt. Hij is op dat moment verwikkeld in een race tegen de klok om een huurleger bijeen te brengen en vanuit Duitsland de Maas over te steken. Terwijl Haarlem wordt belegerd, uitgehongerd en afgehakte hoofden door de Spanjaarden met katapulten over de stadsmuren worden geslingerd, nadert Willem gestaag met zijn leger. Maar is hij op tijd?

Geen schim van de échte geschiedenis

Dit gevoel van nationale trots, het kat-en-muis-spel tussen Alva en Oranje of de bloedstollende race tegen de klok wordt nooit echt voelbaar. Het beleg van Leiden voelt gewoon als de zoveelste belegering waar de acteurs in slowmotion zwaarden in elkaars schouderholtes steken.

Na afloop loop ik over het nachtelijke industrieterrein naar de auto en laat de grijze hal achter me. Een passend decor voor een ambitieuze maar zielloze blockbuster. Wie werkelijk geraakt wil worden, raad ik een lange autovakantie aan met de biografie van René van Stipriaan op de speakers.