Noah Korevaar Samenleving 24 mei 2026, 12:26

Leestijd: 4 minuten

Zo kijkt Nederland écht naar asiel en niemand kent de feiten

Nederland heeft uitgesproken meningen over asiel, maar de feiten? Die kent bijna niemand. Uit verse cijfers van Ipsos I&O blijkt dat slechts 14 procent van Nederland weet hoe het écht zit rond instroom en opvang, terwijl 60 procent vol overtuiging meer actie van het kabinet eist. Ondertussen ziet Geert Wilders zijn kroonjuweel uit zijn vingers glippen.

Het rapport van Ipsos I&O van mei 2026 is op zijn zachtst gezegd confronterend. Onderzoekers legden Nederlanders een paar simpele kennisvragen voor over asiel en migratie. De uitkomst: een nationaal kennistekort, gecombineerd met ijzersterke overtuigingen. Lekkere, veelzeggende combinatie.

43 procent zit er volledig naast

Laten we meteen in de onthutsende cijfers duiken. Ruim vier op de tien Nederlanders (43 procent) gelooft dat Nederland, gecorrigeerd voor inwoneraantal uiteraard, meer vluchtelingen opvangt dan de meeste Europese landen. Lang verhaal kort: dat klopt niet. Nederland telt 1,3 asielaanvragen per 1.000 inwoners. Het EU-gemiddelde ligt op 1,5. Griekenland zit op 5,3. Cyprus en Spanje zitten op 2,9.

Met andere woorden: we zitten onder het Europese gemiddelde, maar we voelen ons al jaren ‘wereldkampioen asielzoekers opvangen’. Slechts 37 procent heeft het in dit geval bij het juiste eind. Maar het wordt nog erger.

De daling in asielaanvragen die niemand opvalt

Het aantal asielaanvragen plus nareizigers in Nederland daalt al gestaag sinds 2023. De cijfers van het CBS zijn glashelder: 50.000 in 2023, 46.000 in 2024, 42.000 in 2025. Drie jaar daling op een rij. Fijn nieuws voor de achterban van Wilders, zou je zeggen.

Nederland heeft dat alleen niet meegekregen. Bijna de helft (47 procent) denkt dat het aantal vluchtelingen het afgelopen jaar juist is toegenomen. Combineer je deze vraag met een tweede kennistest over de instroom van de afgelopen vijf jaar, dan blijkt slechts 14 procent van Nederland beide vragen correct te beantwoorden. Vier op de tien (39 procent) overschatten de instroom systematisch. Eén op de vijf (22 procent) onderschat ‘m.

Vertrouwen in kabinet is kapot

En toch wil 60 procent dat kabinet-Jetten méér doet om immigratie te beperken. Twee derde (67 procent) wil dat het asielbeleid strenger wordt. De maatregelen die de Tweede Kamer aannam kunnen op brede steun rekenen: 85 procent vindt dat criminele asielzoekers harder aangepakt moeten worden, 71 procent wil strengere gezinshereniging, 64 procent steunt een tijdelijke asielstop bij vollopen van de opvang.

Tegelijkertijd heeft nog maar 15 procent vertrouwen dat het kabinet de vluchtelingenproblematiek effectief gaat aanpakken. In mei 2024, bij het aantreden van kabinet-Schoof, was dat nog 47 procent. Twee jaar later is dat vertrouwen gehalveerd, en nog eens gehalveerd. Ouch.

Feiten? Maakt geen verschil

Het meest verontrustende stuk uit het rapport zit ‘m in een intrigerend experiment. Ipsos I&O liet drie groepen Nederlanders de exacte CBS-cijfers zien: een groep kreeg de stijgende trend sinds 2007 voorgeschoteld, een groep de dalende trend sinds 2023, en een controlegroep zag niets. Daarna kregen ze stellingen voorgelegd. Het effect op hun mening: vrijwel nul. Zowel op de rechter- als linkerkant van het politieke spectrum.

Rechts-conservatieve kiezers willen voor 89 procent strenger asielbeleid, of ze nu de stijgende of de dalende trend te zien kregen. Links-progressieve kiezers schuiven net zo min op. Politieke voorkeur weegt zwaarder dan feiten. Pareltje van een conclusie.

Zelfs Wilders verliest zijn greep

Geert Wilders profiteerde jarenlang van die exacte boosheid. Asiel was zijn handelsmerk, zijn kroonjuweel. Maar zelfs dat begint de politicus uit de vingers te glippen. In september 2025 zag nog 50 procent van de asielkiezers PVV als de partij met de beste ideeën op dit specifieke thema. In mei 2026 is dat gezakt naar 30 procent. Twintig procentpunten weggevloeid in acht maanden.

De winst gaat niet naar het politieke midden, maar naar de rechterflank van Wilders zelf. JA21 staat nu op 17 procent issue ownership (was 9), FvD op 12 procent (was 3). En een steeds grotere groep weet het simpelweg niet meer: van 17 naar 26 procent zegt nog geen idee te hebben welke partij dit gaat oplossen.

Wat blijft hangen?

De conclusie die we moeten trekken is dus uiterst pijnlijk: Nederland is boos over asielcijfers die het niet kent, eist hardere actie van een kabinet waar het niet meer in gelooft, en verandert niet van mening als je de feiten op tafel legt. Zelfs de partij die het thema decennialang claimde, verliest haar grip. De vraag is niet meer of er daadwerkelijk een asielcrisis bestaat, de vraag is in wiens hoofd ie bestaat. Je kunt het complete rapport van Ipsos IO hier checken.

Wist je trouwens dat de gemeente Lochem een subsidie van 1.000 euro beschikbaar wil stellen aan alle omwonenden van het lokale asielzoekerscentrum? Eerder deed Dordrecht iets soortgelijks. Is dit een oprechte tegemoetkoming of symboolpolitiek? We duiken in die vragen in dit artikel.

Geschreven door Noah Korevaar

Noah kwam al jong de online media opschudden als SEO-pionier bij Wayne Parker Kent en later het Mediahuis. Inmiddels is hij actief binnen de agencywereld. Hij werkt voor klanten als Samsung, Politie Nederland, 988, McDonald's, Kia en Red Bull. Voor Manners schrijft hij al jaren over zijn liefhebberij als films, tech, LEGO en gaming.