Noah Korevaar Films & Series 11 nov 2025, 12:29

Leestijd: 2 minuten

Docu op NPO onthult Nederlands brein achter Hitlers propaganda

De ‘Nederlandse Leni Riefenstahl’ heeft eindelijk zijn eigen docu gekregen. De Propagandist duikt in het duistere leven van Jan Teunissen, de machtigste man in de Nederlandse filmindustrie tijdens WOII, die zich er nooit voor heeft geschaamd Hitler te helpen. Het leverde de maker de IDFA Award voor beste Nederlandse documentaire op.

Oorlogsdocu’s zijn er genoeg, maar deze komt wel heel dichtbij. Regisseur Luuk Bouwman laat in De Propagandist zien hoe een welgestelde Nederlander uit ambitie de machtigste filmfiguur van het naziregime werd. En dat terwijl zijn naam vrijwel niemand anno 2025 nog wat zegt.

Van rijk jongetje tot nazi-filmbaas voor Hitler

Jan Teunissen (1898-1975) had als zoontje uit een steenrijk gezin alle kansen om zijn filmdroom na te jagen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zette hij die droom echter om in een nachtmerrie voor anderen.
Als hoofd van de afdeling Film van de NSB en SS werd Teunissen niet voor niks de ‘filmtsaar’ en ‘de Nederlandse Leni Riefenstahl‘ genoemd. Die laatste vergelijking zegt genoeg: net als Hitlers favoriete propagandafilmmaker wist Teunissen precies hoe je beelden en verhalen inzet om ideologie te verspreiden.

Het lelijkste? Teunissen voelde zelfs na de oorlog geen enkele schaamte. Nul berouw. Nul. Hoewel hij vervolgd en gestraft werd, bleef hij trots praten over zijn contacten met de hoge heren van het naziregime. Die sluwigheden waar hij zo trots op was? Dat is precies wat de fascinerende documentaire De Propagandist nu blootlegt.

De documentaire gebruikt niet eerder gepubliceerde interviews, dagboekfragmenten, familiefilms en natuurlijk propagandafilms om het volledige verhaal te vertellen. Langzaam ontvouwt zich een portret van een man die zijn grenzeloze ambitie voor alles liet gaan. Desnoods ten koste van mensenlevens. Vele mensenlevens.

‘Een goed verhaal is gevaarlijker dan een knokploeg’

Regisseur Luuk Bouwman staat bekend om zijn uitgebreide research en langdurige betrokkenheid bij onderwerpen. Die aanpak werpt hier zijn vruchten af. De Propagandist stelt namelijk niet alleen de man centraal, maar ook fundamentele vragen over het medium zelf. Film dus.

Waar ligt de grens tussen documentaire en propaganda? Hoe verspreiden propagandisten hun beelden, verhalen en desinformatie? En wat maakt de manipulatieve kracht van film zo gevaarlijk? Lekker meta. Bouwman vat het perfect samen: “Een goed verhaal is gevaarlijker dan een knokploeg.”
In dit tijdperk van desinformatie en beeldmanipulatie middels AI is De Propagandist daarmee opeens confronterend actueel. Zonder verdere vergelijkingen te maken met de Hitler, dat mag je zelf invullen.

Oorlogsdocu De Propagandist gratis bij NPO

Klinkt fascinerend, toch? Om De Propagandist te checken heb je gelukkig geen zoveelste prijzig abonnement af te sluiten. De docu is op donderdag 13 november om 22.20 uur te zien op NPO 2, en uiteraard ook gewoon gratis te streamen via NPO Start.

Trek in meer oorlogsfilms? Terwijl Hollywood maar blijft pompen met superheldenfilms en (onnodige) reboots, durft regisseur James Vanderbilt het aan om een van de zwaarste onderwerpen uit de geschiedenis aan te pakken.