Thomas Aalderink Gezondheid 29 jul 2026, 10:53

Leestijd: 4 minuten

Doodsoorzaak nummer 1 eist 126 levens per dag: zo verklein je de kans

Vroeg of laat komt de dood ons allemaal halen, maar de manier waarop we gaan varieert behoorlijk. Nieuwe cijfers van het CBS laten zien dat één doodsoorzaak er in Nederland duidelijk bovenuit steekt en dagelijks 126 levens eist. Toch staan we daar niet volledig machteloos tegenover. Op een deel van het risico hebben we zelf invloed.

In 2025 overleden volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 173.495 mensen in Nederland. Bij 46.026 van hen was een zogeheten nieuwvorming de onderliggende doodsoorzaak. Dat is meer dan een kwart van alle sterfgevallen en komt neer op gemiddeld 126 overlijdens per dag.

Daarmee vormen nieuwvormingen doodsoorzaak nummer één in ons land. Hoewel die term je waarschijnlijk weinig zegt, ken je de aandoening die er meestal achter schuilgaat ongetwijfeld: kanker. Een nieuwvorming is namelijk een ziekelijke groei van weefsel. Daaronder vallen zowel kwaadaardige nieuwvormingen, oftewel kanker, als goedaardige en nog niet duidelijk geclassificeerde gezwellen.

(Bron: CBS) Deze cijfers over 2025 zijn voorlopig. ‘Overige doodsoorzaken’ is een verzamelcategorie van verschillende aandoeningen en oorzaken, en dus geen afzonderlijke ziektegroep.

Deze categorie is dus behoorlijk breed, maar in de praktijk gaat het bij vrijwel alle sterfgevallen om kanker. Uit de uitgebreidere, definitieve CBS-cijfers over 2024 blijkt dat 45.658 van de 47.686 sterfgevallen door nieuwvormingen werden veroorzaakt door een kwaadaardige variant. Dat is bijna 96 procent. Uit de vergelijking met 2024 valt overigens ook iets positiefs te halen. Het aantal sterfgevallen door nieuwvormingen daalde in 2025 met 1.660, een afname van ongeveer 3,5 procent.

Longkanker is met afstand de dodelijkste kankervorm

Hoewel het aantal sterfgevallen door nieuwvormingen afnam, blijft kanker de meest voorkomende doodsoorzaak. Zoom je verder in, dan blijkt longkanker de grootste boosdoener. Deze vorm van kanker eiste vorig jaar 9.506 levens. Dat is 20,7 procent van alle sterfgevallen door nieuwvormingen en 5,5 procent van alle overlijdens in Nederland. Omgerekend overleden dagelijks gemiddeld 26 mensen aan longkanker.

De kankersoorten die de meeste levens eisen

(Bron: CBS)

Daarmee is longkanker met afstand de kankervorm die de meeste slachtoffers eist. Het verschil met andere dodelijke vormen is aanzienlijk. In de definitieve cijfers over 2024 volgen kanker van lymfatisch en bloedvormend weefsel, prostaatkanker, alvleesklierkanker, dikkedarmkanker en borstkanker. Bij elk daarvan lag het aantal sterfgevallen rond een derde van dat door longkanker.

Zo verklein je de kans op de doodsoorzaak nummer één

Dat longkanker zo ver boven de andere vormen uitsteekt, komt voor een groot deel door roken. Volgens het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) is ongeveer 72 procent van alle longkankerdiagnoses toe te schrijven aan roken. Pittige cijfers, maar ze laten ook zien hoeveel gezondheidswinst er nog te behalen valt. Als minder mensen roken en jongeren er helemaal niet aan beginnen, kan het aantal gevallen van longkanker drastisch dalen.

Mocht je roken en je kans op een langer leven willen vergroten, dan is stoppen dus een van de effectiefste stappen die je kunt zetten. Ook als je al jarenlang een verstokte roker bent en denkt dat het kwaad toch al is geschied. Het lichaam begint namelijk al snel met herstellen. Na tien jaar is volgens het Trimbos-instituut het verhoogde risico op longkanker ongeveer gehalveerd en is ook het risico op andere kankersoorten afgenomen.

Een gezonde leefstijl levert dubbele winst op

Helemaal voorkomen kun je kanker helaas nooit. Leeftijd, erfelijke aanleg en simpelweg pech spelen eveneens een belangrijke rol. Toch kun je het risico flink verkleinen door goed voor jezelf te zorgen. Volgens KWF wordt namelijk ongeveer een derde van alle gevallen van kanker veroorzaakt door een ongezonde leefstijl en leefomgeving. Niet roken levert daarbij de meeste winst op, maar ook alcohol speelt een grotere rol dan veel mensen denken. Zelfs af en toe een biertje laten staan kan al een groot verschil maken.

Daarnaast helpt het om voldoende te bewegen, gezond en vezelrijk te eten en een gezond gewicht te behouden. Daarmee sla je bovendien twee vliegen in één klap, want bewegen, gezond eten en een gezond gewicht verkleinen ook de kans op de op één na meest voorkomende doodsoorzaak van Nederland: hart- en vaatziekten. Volgens het CBS overleden hieraan in 2025 in totaal 36.725 mensen.

Hebben we onze uiterste houdbaarheidsdatum bereikt?

Tot zover de meest voorkomende oorzaken van het einde des levens. Het CBS houdt alleen nog veel meer bij als het om sterfte gaat. Zo weten we ook op welke leeftijd Nederlanders gemiddeld afscheid nemen van hun aardse bestaan. Die lag in 2025 hoger dan ooit, al lijkt de rek er inmiddels een beetje uit. Hebben we onze uiterste houdbaarheidsdatum bereikt? Dat lees je hier.

Geschreven door Thomas Aalderink

Thomas komt uit Winterswijk, maar woont tegenwoordig in het keurige Voorhout. Bij mannenblad FHM leerde hij de klappen van de zweep. Hij schrijft het liefst over media, technologie en maatschappelijke ontwikkelingen, maar gaat net zo graag op pad voor een verslag van een event of sportwedstrijd.