Michiel Hekkens Human Interest 12 mrt 2026, 15:43

Leestijd: 3 minuten

Dit kost sterkste wapen Defensie per dag, nu actief in Iran-oorlog

De inwoners van Cyprus kunnen weer rustig slapen. De Zr. Ms. Evertsen is gearriveerd in de Oost-Middellandse Zee om het land te beschermen tegen aanvallen uit Iran. Manners rekent op een bierviltje uit hoeveel het kost om het fregat van de Nederlandse marine één dag rond te laten varen.

Na jaren van verwaarlozing is de Nederlandse krijgsmacht weer helemaal terug en inmiddels zelfs gestegen tot nummer 34 van de sterkste legers ter wereld. Pronkstukken zijn zonder twijfel de vier fregatten van de De Zeven Provinciën-klasse. Afgelopen week noemde premier Rob Jetten deze schepen nog ‘de beste en meest moderne ter wereld’. Een van deze vier fregatten, de Zr. Ms. Evertsen, neemt momenteel deel aan een afschrikkingsmissie in de Oost-Middellandse Zee.

Pronkstuk van Nederlandse krijgsmacht: vier fregatten

De Zr. Ms. Evertsen is een luchtverdedigings- en commandofregat (LCF), bedoeld om een hele vloot te beschermen tegen vijandelijke vliegtuigen en raketten. Momenteel vaart het fregat mee met een Frans vliegdekschip dat Cyprus moet beschermen tegen aanvallen vanuit Iran.

Het schip werd al in 2005 in gebruik genomen, maar door voortdurende vernieuwingen is het nog steeds een van de modernste schepen van zijn type. Het fregat beschikt onder andere over een superradar die in real time data deelt met andere schepen, waardoor het fungeert als de ogen en oren van de hele vloot. Naast twee typen verdedigingsraketten wordt het schip binnenkort uitgerust met Amerikaanse Tomahawk-raketten, waarmee doelen tot 1.200 kilometer van de kust geraakt kunnen worden.

Dit kost de Zr. Ms. Evertsen per dag op zee

De exacte kosten van een dag op zee van een Nederlands oorlogsschip zijn geheim, maar op basis van publieke gegevens is een redelijke schatting te maken. Uit cijfers van een Brits parlementair onderzoek blijkt dat de kosten van een fregat grotendeels bestaan uit brandstof, salarissen van de bemanning en onderhoud. Als de missie in de Iran-oorlog drie weken duurt, zoals het kabinet verwacht, kunnen we de volgende berekening maken:

1. Brandstof

Brandstof vormt de grootste kostenpost van de Zr. Ms. Evertsen. In de afgelopen zeven dagen legde het fregat ongeveer 5.500 kilometer af, toen het schip van het Kattegat bij Kopenhagen naar de Middellandse Zee bij Cyprus voer. Bij volle snelheid verbruikt een dergelijk fregat ongeveer 100 ton diesel per dag tegen €1,50 per liter. Dat komt neer op €150.000 per dag. Tijdens de overige twee weken vaart het fregat op cruisesnelheid, wat ongeveer een derde van de brandstof kost. Het gemiddelde bedrag voor een missie van drie weken komt neer op €83.000 per dag, exclusief terugreis.

2. Salaris van de bemanning

De bemanning van de Zr. Ms. Evertsen telt zo’n 175 personen. Een doorsnee salaris bedraagt ongeveer €3.500 per maand. Inclusief premies, voeding en overige kosten komt dit neer op ongeveer €300 per persoon per dag. De kosten van de hele bemanning ramen we hiermee op €52.500 per dag.

3. Onderhoud en afschrijving

De derde grote kostenpost is het onderhoud en de afschrijving van alle geavanceerde systemen aan boord, zoals radar, sonar, raketten, kanonnen en sensoren. Dit bedraagt over het algemeen 20 tot 60 procent van de totale kosten over de levensduur van een fregat, maar worden deels ook gemaakt als het schip in de haven ligt. De extra kosten bij deelname aan een missie zijn moeilijk af te bakenen, vandaar dat we deze niet hebben meegenomen in deze berekening.

Tot slot nemen de kosten een vlucht als de Evertsen genoodzaakt is om te vuren. Het schip is uitgerust met SM-2 raketten, die ongeveer €2 miljoen per stuk kosten, en ESSM raketten à €500.000 per stuk.

Schatting van het kabinet: 2,5 miljoen voor de hele missie

Onze bierviltjesberekening komt aardig aardig overeen met de raming die het kabinet zelf heeft gemaakt. Voor de missie van het fregat in de Iran-oorlog heeft minister van defensie Yesilgöz tot begin april een bedrag van €2,5 miljoen gereserveerd, oftewel 120.000 euro per dag. Dat is €18.000 per dag minder dan de raming van Manners. Hierbij wordt verondersteld dat het schip zijn kanonnen ongebruikt laat. Zodra er een paar raketten worden afgevuurd, gaan de kosten al snel meerdere malen over de kop. Al met al een beetje zuinigjes begroot, net als bij de renovatie van het Binnenhof.