Life

Ken je kop koffie: hoe moet je koffie proeven?

Leer stap voor stap meer genieten en word een koffiekenner

Whisky- en wijnliefhebbers zijn zo gek op hun favoriete drank omdat deze in de eerste plaats natuurlijk heerlijk smaakt, maar óók omdat zij deze smaken kunnen benoemen en toewijzen aan bepaalde factoren. Dat kan met koffie ook, maar wellicht weet je nog niet hoe. In deze serie gaan wij je dit stap voor stap uitleggen zodat je nog meer gaat genieten van je kop koffie (en ook weet waarom). In dit artikel leggen wij haarfijn uit hoe je koffie proeven het beste aanpakt.

Wil jij als Manners-lezer een exclusieve Manners x Nespresso Masterclass tasting bijwonen? Lees verder om erachter te komen hoe jij en jouw ‘plus een’ hier bij kunnen zijn.

Kennis is macht, of in het geval van koffie: kennis is meer genieten. In ons vorige artikel begonnen wij bij de basis: herkomst en terroir. Lees eerst even dit artikel als jij jezelf wilt ontwikkelen tot beginnend koffiekenner. Waar de koffiebonen vandaan komen, in welke omstandigheden de koffieplant heeft gegroeid en hoe zijn bessen zijn verwerkt, zijn namelijk zeer bepalend voor de smaak van de koffie.

In de inleiding haalden wij al even wijn en whisky aan. Deze dranken moet je ‘leren’ drinken, waarmee wij bedoelen: het heeft tijd nodig voordat je alle smaken kunt herkennen en benoemen. Dit geldt ook voor koffie proeven. Wij gaan je in dit artikel handvatten meegeven die je helpen om de smaken en nuances in koffie te herkennen, waardoor je nog meer van je kop koffie gaat genieten. Echter: koffie proeven is vooral heel veel drinken en vergelijken. Vind je vast niet erg.

De Grands Crus van Nespresso lenen zich uitstekend voor een goede thuisproefsessie, bijvoorbeeld met je beste vrienden. Het assortiment bestrijkt namelijk het gehele palet: Van 100% Arabica-bonen tot Arabica en Robusta blends; van ristretto’s tot espresso’s en lungo’s en van bloemig en fruitig tot nootachtig, houtachtig en kruidig.

De herkomst en terroir van Nespresso koffie

Maar dan nu: hoe moet je koffie proeven?

Als je het artikel over herkomst en terroir hebt gelezen, kun je aan de hand van de herkomst van de boon inschatten welke tonen je gaat proeven, maar dat is niet alles. Iemand die al ervaring heeft met koffie proeven (en benoemen) zal waarschijnlijk smaken kunnen benoemen waarvan jij misschien denkt: huh? Dit zit er toch helemaal niet in? Inderdaad: in de koffieblend zitten geen ingrediënten als cacao of citrusvruchten verwerkt, maar de juiste zorg in het brandproces brengt het aromapotentieel van de boon, dat dankzij de omgeving van de koffieplant ontstaat, naar boven: vandaar dat je allerlei smaken in koffie kunt herkennen.

Tijdens het brandproces, dat zo’n 12-20 minuten duurt, ontwikkelen de smaak en het karakter van de bonen. Door de branding ontstaat dus een specifiek karakter en als de bonen vervolgens worden geblend, ontstaat helemaal een koffie met een eigen karakter.

Tips voor koffie proeven

Stap 1: kijken

Koffie proeven (bij proeven drink je een espresso) begint altijd met een kleine visuele inspectie: als je net een verse kop Nespresso hebt gezet, zul je zien dat deze een mooie cremalaag bovenop heeft met fijne luchtbelletjes. Je weet dat je een goed kopje espresso hebt als deze laag een beetje aan het kopje blijft plakken.

Stap 2: ruiken

Reuk is een belangrijk voorstadium van smaak. Door met je neus aroma’s te identificeren, weet je al waar je in de smaak naar moet zoeken. Begin met het ruiken aan de koffie. Wat je bij een vers gezette kop ruikt, zijn de vluchtige aroma’s. Roer nu de koffie door met een lepeltje. Door de cremalaag open te breken, komen de diepere aroma’s vrij. Adem de aroma’s een aantal keer diep in. Het is belangrijk dat je diep inademt om de aroma’s langs de olfactorische bulb te sluizen. Dit gedeelte diep in de neus kan meer dan 10.000 geurmoleculen analyseren. In koffie kun je zo’n 900 aroma’s waarnemen: van vers fruit tot kruiden, hout en cacao.

Stap 3: het proeven

Voordat je de eerste slok koffie neemt, heb je dus al een goed beeld van wat je kunt verwachten omdat je de aroma’s hebt benoemd. Het is belangrijk om de koffie te slurpen. Door te slurpen neem je wat extra zuurstof in de mond, waardoor je beter gaat proeven. Ook laat je op deze manier de vluchtige aroma’s toe in de achterzijde van de neusholte. Als je dit hebt gedaan kun je, eventueel met een nieuwe slok, de koffie goed door je hele mond laten rollen.

Het is belangrijk dat je de koffie echt door je hele mond laat gaan om alle smaken aan bod te laten komen. Koffie heeft veel verschillende smaken (dadelijk nog meer daarover) en die proef je op verschillende plekken in de mond. Zo proef je zoete smaken met de voorzijde van je tong, zoute smaken met het midden van je tong, zure smaken aan weerszijden achterop de tong en bittere smaken in het centrum van het achterste gedeelte van je tong. Giet je een koffie met zoete tonen te snel naar binnen, dan mis je de belangrijkste smaak. Laat je een koffie met een bittertje onvoldoende in je mond rondgaan, dan zul je nooit het bittere accent goed kunnen proeven met de achterkant van je tong.

In dit artikel leer je hoe koffie proeven werkt

Smaken benoemen

De smaak van koffie kun je op meerdere manieren benoemen. Het is handig om dit altijd als volgt aan te pakken:

Concentreer je eerst op de body: de volle smaak van de koffie. Een volle body duidt op een volle, rijke smaak, een lichte body op een subtiele smaak. Probeer één van de vijf basissmaken te benoemen: zuur, bitter, zout, zoet of umami. ‘Wat is umami?’ vraag je: een prachtige Japanse term voor een smaak waar wij niet echt een goed Nederlands woord voor hebben. De Japanners gebruiken het om een smakelijke vorm van hartigheid aan te duiden.

Als je de body tot je hebt genomen, kun je je gaan verdiepen. Welke accenten proef je? Proef je zure smaken in de koffie, dan zoek je wellicht naar hinten van citrusvruchten. Detecteer je een bittertje, dan proef je wellicht cacao of pure chocolade. In een zoute smaak herken je misschien hout- en/of graantonen en een zoete smaak kan je doen denken aan frambozen of aardbeien. Nogmaals: je gebruikt deze smaken om de koffie te duiden, het betekent niét dat deze ingrediënten daadwerkelijk in de koffie zitten. Waar de één een fris limoentje proeft, vindt de ander dit misschien meer naar sinaasappel smaken.

Als je de body en accenten hebt benoemd, ben je nog niet klaar. De afdronk van de koffie is minstens net zo belangrijk. Dit is namelijk de smaak die blijft hangen na het doorslikken van de koffie. Deze kan geheel in lijn zijn met de body, maar het kan ook zo zijn dat de koffie na het doorslikken een andere smaak in de mond achterlaat. Analyseer deze op dezelfde manier als je deed bij de body.

Vergelijken

Probeer wanneer je koffie gaat proeven ook altijd verschillende koffies naast elkaar. Als je een koffie geproefd hebt, neutraliseer dan even je smaak met een paar slokken water (pro tip: en een cream cracker) en proef daarna de volgende koffie. Zorg voor een mooie variëteit en begin altijd met de koffie waarvan je verwacht dat deze de minst intense is en bouw van daaruit op in intensiteit (dit onderscheid herkennen heb je geleerd in de voorgaande stappen). Dit gaat je helpen smaken beter te onderscheiden, te herkennen en te benoemen. Heb je een beetje hulp nodig, gebruik dan de onderstaande afbeelding als cheat sheet.

Woon exclusief de Manners x Nespresso Masterclass bij

Op woensdag 3 mei organiseren Nespresso en Manners een exclusieve Masterclass tasting in de Nespresso Boutique in Utrecht. Onder leiding van twee koffie-experts leer je alles wat je weten moet over koffie. Uiteraard wordt er geproefd én je krijgt een rijkgevulde goodybag mee naar huis. Wil jij erbij zijn, 3 mei van 20:00 – 21:15? Tag dan hier jouw +1 en vertel ons waarom jij bij deze exclusieve tasting voor 8 personen moet zijn.

In samenwerking met Nespresso

17-04-2017 - Mitchell van der Koelen