Michiel Hekkens Samenleving 2 aug 2025, 12:27

Leestijd: 3 minuten

In dit land zijn nu 98 procent minder moorden, maar vraag niet hoe

Nergens ter aarde werd er zo lustig op los gemoord als in El Salvador, een republiek in Centraal-Amerika, maar in de recente jaren vond een spectaculaire ommekeer plaats. Van moordenaarsnest veranderde het land in een van de veiligste plekken van de regio. Helaas betalen tienduizenden Salvadoranen hiervoor een torenhoge prijs, die misschien wel erger is dan de dood.

El Salvador was lange tijd zo ongezellig als Ameland met Sunneklaas. In 2015 werden er in de Centraal-Amerikaanse republiek 6.657 mensen vermoord – goed voor een moordcijfer van 107 per 100.000 inwoners. Ter vergelijking: in Nederland ligt dat cijfer rond de 0,8. De overheid greep in, en wel met de meest rigoureuze maatregelen. Deze bleken extreem effectief. In negen jaar tijd nam het aantal moorden af tot 1,9 per 100.000 – een daling van 98 procent. Tegenwoordig heb je minder kans om vermoord te worden in El Salvador dan in Amsterdam, dat de nummer 1 onveiligste plek van Nederland is.

El Salvador: moordlustig land maakt rigoureuze ommekeer

De belangrijkste oorzaak van het extreme geweld in El Salvador lag bij de beruchte straatbendes Mara Salvatrucha (MS-13) en 18th Street, die jarenlang vrij spel hadden. Zij vochten hun territoriumoorlog niet uit met een paar lullige Cobraatjes in elkaars brievenbus, maar met automatische wapens. Toen in 2015 een vuurgevecht tussen MS-13 en de politie uitmondde in een bloedbad, koos de regering ervoor om de bokshandschoenen uit te trekken en all in te gaan.

Onder leiding van president Nayib Bukele werd de republiek omgetoverd tot een politiestaat. Tot de tanden bewapende eenheden trokken de wijken in. Elk bendelid dat ze konden vinden werd preventief opgepakt en opgesloten. Dat zij vaak de naam van hun bende op hun lijf of kale knar hadden getatoeëerd, bleek nu niet zo’n slimme zet. Maar hier bleef het niet bij.

Er bleek ook een knul te zijn opgepakt vanwege een onschuldige tatoeage van een roos op zijn arm. Andere jonge mannen werden ingerekend vanwege een gekke kapsel of een foute gezichtsuitdrukking. Zonder proces, advocaat of uitleg verdwenen zij in een wreed gevangenisregime. Hier zitten de meesten nog steeds. Er is maar één manier om hier weer uit te komen, zo pochen de gevangenisbazen, en dat is tussen zes planken.

Resultaat: aantal moorden spectaculair afgenomen

Het resultaat is statistisch gezien bijna ongelooflijk: in tien jaar tijd daalde het aantal moorden van 6.657 naar 107 per jaar – een afname van ruim 98%. El Salvador is tegenwoordig veiliger dan veel delen van de Verenigde Staten of Europa. Maar die indrukwekkende cijfers komen met een prijs. Sinds 2022 is de rechtsstaat opgeschort. Meer dan 80.000 mensen zijn opgepakt, in de meeste gevallen zonder bewijs of proces. Hier zitten naar verwachting vele duizenden jongemannen bij die niks verkeerd hebben gedaan.

In negen jaar tijd zijn door het terugdringen van het aantal moorden zo’n 50.000 levens gespaard, maar tevens 80.000 levens van mannen verwoest. Zij brengen de rest van hun leven in een kooi door. Heiligt het doel de middelen? De meeste Salvadoranen vinden van wel. Zij kunnen eindelijk veilig over straat. Meer dan 90 procent van de bevolking staat achter het beleid van president Bukele, die hiermee te boek staat als de meest populaire leider ter wereld.