Redactie
Redactie Media 30 mei 2017

Hoe realistisch is House of Cards? Een politicoloog geeft antwoord

Frank Underwood, het meedogenloze karakter uit de Netflix hitserie House of Cards, schuwt geen (valse) strategische politieke fratsen. Sterker nog: in veel gevallen gaat hij zelfs een flinke stap te ver om zijn doelen te bereiken. Anderzijds zijn er duidelijke overeenkomsten met echte Amerikaanse politieke situaties.

Naar aanleiding van het het vijfde seizoen van House of Cards (nu te zien op Netflix) geven politicoloog Feddo Timmerman en geschiedkunde Vincent Melgers antwoord op prangende vragen.

Frank is een meester in het manipuleren van alles en iedereen om hem heen. Is dat hoe politiek werkt?
Vincent: ‘Er wordt weleens gezegd dat politiek een spel is. Een moeilijk spel, waarin je uiterst gewiekst moet zijn. Frank Underwood heeft dat woord zo’n beetje uitgevonden. Ik denk wel, dat dit niet is hoe politiek primair zou moeten werken. Maar, dat het werkt, is een gegeven.’
Feddo: ‘Ach, het is natuurlijk ook zoals we graag over politiek willen denken. Dit wordt gevoed door series als House of Cards maar ook door het afnemende vertrouwen in onze eigen politieke instituties. Natuurlijk is er op alle niveaus sprake van beïnvloeding en manipulatie. En er zijn politici met de skills van Frank Underwood. Zijn personage komt niet uit de lucht vallen.’

Iedereen vraagt zich bij het kijken van House of Cards af: in hoeverre is de situatie in de serie gelijk aan de politieke situatie in de VS…
Feddo: ‘Er zijn zeker grote gelijkenissen. Er zijn ontzettend veel tegenstrijdige belangen die schreeuwen om vertegenwoordiging op het hoogste politieke niveau. Dit leidt tot conflicterende belangen en volharding in de eigen standpunten. Compromissen sluiten is haast onbegonnen werk.’
Vincent: ‘Wat Feddo zegt klopt, compromissen zijn tegenwoordig zeldzaam in de Amerikaanse politiek. Zeker de afgelopen jaren is de Amerikaanse politiek een mijnenveld.’

Frank verliest nooit zijn eigen doelen uit het oog

Is het realistisch dat een politicus op deze manier succesvol wordt?
Feddo: ‘Het is natuurlijk niet uit de lucht gegrepen dat Frank Underwood in House of Cards op deze manier het presidentschap binnensleept. Er zit een grote kern van waarheid in. Maar ook in Amerika geldt niet alleen het recht van de beste manipulator, maar is uiteindelijk de stem van de kiezer doorslaggevend. En niet geheel onbelangrijk: de steun van je eigen partij.’
Vincent: ‘Ja en nee. Het kan, door zijn briljante skills om mensen voor zijn karretje te spannen en door feilloos aan te voelen wat op een zeker moment voor hem het handigst is om te zeggen of te doen. Toch moeten we in ons achterhoofd houden dat het wel een televisieprogramma blijft. De man heeft nu moorden op zijn geweten en andere bokkensprongen uitgehaald die het daglicht echt niet kunnen verdragen. Dus dat is wel een beetje onrealistisch.’

Buiten het manipuleren om is Frank een meester onderhandelaar. Wat zijn z’n sterke punten?
Vincent: ‘Verdeel en heers!’
Feddo: ‘Frank is een meester in het uitspelen van verschillende partijen tegen elkaar, zolang hij zijn eigen plannen maar weet te realiseren. Frank verliest nooit zijn eigen doelen uit het oog. Dit is zijn kracht in onderhandelingen: links of rechtsom, onderhandelingen resulteren altijd in een overwinning voor Frank. Een sterk punt waar elke politicus een natte droom van krijgt.’

We gaan een nog meedogenlozere Frank meemaken

Wat is een typische techniek die Frank vaker gebruikt?
Feddo: ‘Frank weet alles van zijn tegenstander. Van trieste familieomstandigheden tot aan discutabel gedrag als alcohol– en drugsmisbruik en hoerenloperij. Hij zoekt altijd je zwakke plek. Hij probeert zijn tegenstander eerst te paaien, en als deze vervolgens niet meebeweegt, drukt hij genadeloos hard op de zwakke plek(ken) van zijn opponent.’
Vincent: ‘Daarnaast kan Frank Underwood zichzelf ook als een hulpbehoevende neerzetten. Dat doet hij ook feilloos. Mensen zien dan doorgaans te laat dat ze een loer zijn gedraaid, maar dan heeft Frank natuurlijk al wat hij wilde! In de gevallen die Feddo beschrijft, plaats hij zich als enige redder of enige optie. Daarmee weet hij precies iemand te bespelen.’

Als jullie Frank moet vergelijken met een bestaande Nederlandse politicus, wie zou het dan zijn?
Feddo: ‘Haha, lastige vraag! Misschien is onze eigen Mark Rutte wel de ultieme Frank Underwood. Ben benieuwd naar Vincent zijn antwoord, alhoewel, ik denk al te weten wie er bovenaan zijn lijstje staat!’
Vincent: ‘Frans Timmermans. Frans Timmermans. Frans Timmermans. Had ik trouwens al Frans Timmermans gezegd?’

Herkenen jullie situaties uit House of Cards uit echte politieke situaties?
Feddo: ‘Zeker. Veel uit de serie is gebaseerd op hedendaagse politieke vraagstukken, met name vanuit Amerikaans perspectief. Hoe om te gaan met een opstandig Congress die op allerlei mogelijke manieren wetgeving tegenhouden? Hoe om te gaan met Rusland in een onzekere wereld vol terrorisme? Hoe om te gaan met een opstandige vrouw….oh nee, dat valt dan weer binnen het privé domein, haha.’
Vincent: ‘Absoluut. De eeuwige conflicten, het schipperen tussen de partijen, het onder tafel onderhandelen om samen tot iets wenselijks te komen. Het blijft natuurlijk een uitvergroting van de slangenkuil der politiek, maar het is zeker op de waarheid gebaseerd.’

Reageer op artikel:
Hoe realistisch is House of Cards? Een politicoloog geeft antwoord
Sluiten