Michiel Hekkens Gezondheid Bijgewerkt: 28 feb 2026, 16:51

Leestijd: 2 minuten

Fors meer lithium in drinkwater: de gevolgen voor je gezondheid

Zonder dat we er iets aan kunnen doen, krijgen we in Nederland de komende jaren via ons drinkwater fors meer lithium binnen. Dat is mogelijk schadelijk voor onze gezondheid, maar zou tegelijkertijd gunstig kunnen uitpakken voor de samenleving. Lithium zorgt als medicijn namelijk voor minder agressie, minder verward gedrag en minder zelfdodingen.

De kwaliteit van het Nederlandse drinkwater staat al geruime tijd onder druk. Chemicaliën, pesticiden en meststoffen zorgen ervoor dat Nederland niet langer tot de top twintig van landen met het veiligste drinkwater behoort. Daar komt nu een extra factor bij: lithium. In het NTR-programma Focus stellen wetenschappers dat het lithiumgehalte in ons drinkwater de komende jaren mogelijk verdrievoudigt, terwijl we nu al boven de veilig geachte norm zitten.

Meer lithium in drinkwater door energietransitie

De stijging vindt plaats tegen de achtergrond van geopolitieke spanningen. Europa wil minder afhankelijk zijn van China voor zeldzame aardmetalen, waaronder lithium. Daarom worden verspreid over het continent lithiummijnen geopend en accurecyclingfabrieken gebouwd. Dat heeft onvermijdelijk milieugevolgen. Fabrieken in Duitsland zorgen ervoor dat het lithiumgehalte in de Rijn oploopt, en dat water stroomt door naar Nederland.

Momenteel bevat het water in de Rijn ongeveer 13 microgram lithium per liter. Dat ligt boven de gestelde veilige norm van 11 microgram. De verwachting is dat deze concentratie in de komende jaren kan verdrievoudigen tot circa 39 microgram per liter. Wat betekent dat voor onze gezondheid?

Gevolgen voor de gezondheid: nierschade, maar mogelijk ook minder verward gedrag

Hoewel nog niet precies duidelijk is hoe schadelijk langdurige blootstelling aan dergelijke concentraties lithium is, die nog steeds als laag worden beschouwd, wordt het in verband gebracht met schade aan nieren, lever en hersenen. Tegelijkertijd zijn wetenschappers geïnteresseerd in mogelijke maatschappelijke bijwerkingen van deze onbedoelde vorm van massa-medicalisering.

Lithium als medicijn

Lithium wordt immers al decennialang gebruikt als medicijn in de psychiatrie. Het beïnvloedt de signaaloverdracht tussen hersencellen en verlaagt daarmee agressie en impulsiviteit. Ook stabiliseert de inname van lithium stemmingswisselingen en vermindert de kans op zelfdoding.

In de jaren tachtig kregen gedetineerden in sommige gevangenissen lithiumtabletten toegediend, zodat ze minder agressief waren en beter onder controle gehouden konden worden. Al gauw werd deze vorm van onvrijwillige medicatie als onethisch beschouwd.

In zekere zin staat heel Nederland straks hetzelfde lot te wachten. Hoewel het nog steeds om veel lagere concentraties gaat dan bij medicinale toepassing, verwachten sommige wetenschappers dat ook kleine toenames van lithiuminname op populatieniveau meetbare maatschappelijke effecten kunnen hebben. Eerdere studies suggereerden al dat regio’s met relatief lithiumrijk drinkwater lagere suïcidecijfers hebben.

Misschien wordt Nederland binnenkort wel weer het lieve land dat het nooit is geweest, waar de mensen niet meer massaal verward raken, maar emotioneel stabiel en wars van agressie zijn. Conducteurs kunnen zonder angst onze kaartjes knippen en thuis- en uitfans nemen gebroederlijk naast elkaar plaats in het voetbalstadion. Wat Manners betreft is dat best een beetje nierschade waard.