Thomas Aalderink Geld & Carrière 8 aug 2025, 10:52

Leestijd: 4 minuten

Zoveel euro heeft de energiecrisis jou gekost, en dat was niet nodig

De afgelopen jaren is zo’n beetje alles duurder geworden, maar de prijsstijging die we bij energie zagen, spant toch echt de kroon. Vooral tussen 2021 en 2023 schoten de prijzen van met name gas en stroom omhoog. Inmiddels is de energiecrisis enigszins achter de rug. Tijd om de schade in kaart te brengen.

Dat doen we op basis van het energie-inflatierapport van De Nederlandsche Bank. Daarin wordt tot in detail gekeken naar de impact van de energiecrisis op huishoudens. Het is een behoorlijk uitgebreid en complex document, dus wij hebben het voor je versimpeld: wat heeft de energiecrisis jou gekost in keiharde euro’s?

De financiële gevolgen van de energiecrisis

Dit gebeurde er met onze koopkracht

In het rapport kijkt De Nederlandsche Bank vooral naar de gevolgen voor onze koopkracht. Hun conclusie: een gemiddeld huishouden heeft 5,5% koopkracht verloren door de energiecrisis. Dat is veel, maar het had nog veel erger kunnen zijn. Zonder overheidssteun was het verlies namelijk 7,3% geweest.

Toch vertellen deze cijfers niet het hele verhaal, want zoals zo vaak is de pijn niet gelijk verdeeld. Huishoudens met een laag inkomen zijn in verhouding een veel groter deel van hun inkomen kwijt aan energie: meestal zo’n 8%, terwijl dat bij hoge inkomens nog niet eens 2% is.

Hierdoor kwam de energiecrisis extra hard aan bij mensen die al minder te besteden hebben. Zonder overheidssteun zouden zij meer dan 20% van hun koopkracht zijn kwijtgeraakt. Dankzij de genomen maatregelen bleef hen dat deels bespaard, al was de uiteindelijke pijn voor deze groep (11,8% koopkrachtverlies) nog altijd veel groter dan voor mensen met een hoger inkomen, die er gemiddeld nog geen 3% op achteruitgingen.

Zoveel euro heeft de energiecrisis jou (en de rest van Nederland) gekost

Tot zover de pijn in procenten, maar wat betekent dit in euro’s? In het rapport van De Nederlandsche Bank vind je dat niet terug, dus hebben we zelf de rekenmachine erbij gepakt. In onderstaande tabel en grafiek zie je hoeveel euro de energiecrisis per inkomensgroep heeft gekost, en welk effect de steunmaatregelen hebben gehad.

De inkomens in de tabel en bijbehorende grafiek zijn gebaseerd op het gemiddelde netto jaarinkomen in Nederland, met schattingen voor lage en hoge inkomens op basis van CBS-verhoudingen. De percentages zijn 1-op-1 uit het DNB-rapport gehaald.

De enorme verschillen tussen arm en rijk

Hoewel het op basis van de beschikbare gegevens onmogelijk is om een volledig exact beeld te geven, schetst deze berekening wel een duidelijk beeld van hoeveel de energiecrisis de Nederlander heeft gekost. Wat het vooral laat zien, is hoe groot het verschil in impact is tussen arm en rijk.

Het DNB-rapport toont aan dat de energiecrisis onevenredig zwaar drukte op lage inkomens, zowel relatief als absoluut. Voor hoge inkomens was de crisis vooral vervelend, maar voor lage inkomens financieel ontwrichtend. Zonder gerichte steun was de koopkrachtschade nog veel groter geweest voor de mensen die het al niet breed hadden.

De oplossing voor de volgende energiecrisis

Kunnen we hier een les uit trekken voor de toekomst? In ieder geval dat je bij steunmaatregelen moet kijken waar het geld terechtkomt. De lumpsum die we in 2022 allemaal kregen, is bijvoorbeeld een dure maatregel die grotendeels bij mensen belandde die het niet nodig hadden. Een energietoeslag op basis van inkomen werkt al een stuk gerichter.

Misschien nog wel belangrijker: gebruik de energiecrisis als motivatie om te verduurzamen. Huishoudens met een lager inkomen zijn vaak relatief meer geld kwijt aan energie omdat hun woningen minder duurzaam zijn. Ze hebben geen of minder zonnepanelen en hun woning is vaak slecht geïsoleerd.

Zo voorkom je koopkrachtverlies bij een volgende crisis

Het gezegde ‘je moet het dak repareren als de zon schijnt’ is hier toepasselijker dan ooit. Het is beter om nu te investeren in duurzame, energiezuinige woningen, zodat we minder afhankelijk worden van grillige energieprijzen. Dat is een veel betere investering dan straks opnieuw inefficiënt miljoenen uitgeven om de volgende energiecrisis te doorstaan.

Wil je niet wachten op hulp van buitenaf? Kijk dan zelf alvast wat je kunt doen om je huis duurzamer te maken. Isolatie is meestal de beste plek om te beginnen. Kijk hier welke (gratis) isolatiemogelijkheden er allemaal zijn en hoeveel je ermee bespaart.