Mike Plevier Investeren & Beleggen 1 sep 2025, 22:39

Leestijd: 2 minuten

Zoveel zou het eerste aandeel waard zijn na 419 jaar inflatie

De geschiedenis van aandelenhandel begon in Nederland met de oprichting van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) in 1602. Maar bestaat dit aandeel nog en wat is anno 2025 de fictieve waarde na eeuwen aan inflatie?

Even voor degenen die totaal onbekend zijn met beleggen. Een aandeel is een eigendomsbewijs van een deel van een bedrijf. Je kunt een of meerdere aandelen kopen. Als aandeelhouder ben je dus mede-eigenaar van dat bedrijf. Je deelt mee in de winst (via dividend) en draagt de risico’s als het bedrijf minder goed presteert. Dit principe is dus in Nederland tot wasdom gekomen.

Oudste VOC-aandeel in 1606 gekocht voor 12,50 gulden

Het eerste aandeel ter wereld werd uitgegeven door de VOC op 20 maart 1602 in Nederland. De VOC, opgericht om handelsreizen naar Azië te financieren, was de eerste onderneming die aandelen uitgaf aan een breed publiek, waarmee het de basis legde voor de moderne aandelenmarkt (denk aan verhandeling via AEX, S&P, Nasdaq, et cetera).

In augustus 1602 werd in zes VOC-kamers (Amsterdam, Zeeland, Delft, Rotterdam, Hoorn en Enkhuizen) voor 6,5 miljoen gulden ingetekend. Het oudste bekende aandeel, ontdekt in 2010 door geschiedenisstudent Ruben Schalk in het Westfries Archief, werd op 9 september 1606 uitgegeven aan Pieter Harmensz in Enkhuizen. Voor in totaal 150 gulden ontving hij 12 aandelen van 12,50 gulden per stuk. Dit document, een stortingsbewijs, wordt erkend als het oudste aandeel ter wereld.

Bestaan de aandelen van Pieter Harmensz nog?

De VOC werd op 31 december 1799 opgeheven vanwege wanbeheer en te hoge schulden. Hierdoor bestaan VOC-aandelen niet meer als actieve beleggingsinstrumenten. Fysieke documenten, zoals het aandeel van Pieter Harmensz, zijn bewaard in archieven zoals het Westfries Archief, maar hebben geen financiële waarde meer, behalve als historische documenten.

Fictieve waarde in 2025 op basis van 419 jaar inflatie

De waarde van een VOC-aandeel van toen en nu is lastig exact te bepalen (we hebben immers ook geen koersgrafiek), maar ik laat er toch even een rekensom op los. Pieter Harmensz betaalde 150 gulden in 1606 voor 12 aandelen à 12,50 gulden. Als we daar 419 jaar aan gemiddelde inflatie (2%) op loslaten, zou de totale waarde nu 22.754 euro per aandeel zijn (12,50 omgerekend naar euro’s = 5,67 * 1,02 ^ 419 jaar) anno 2025.

Maar als je spit in de archieven, lees je terug dat de waarde van VOC-aandelen erg snel in waarde stegen destijds en in 1720 piekten met een stijging van 1200%. Dit kwam toen al neer op een waarde van 18.000 gulden voor de totale investering van 150 gulden.

Conclusie

Het eerste aandeel werd in 1602 uitgegeven door de VOC, met het oudste bewaard gebleven document uit 1606. De VOC bestaat niet meer sinds 1799, en haar aandelen hebben geen financiële waarde meer. Wel zijn het waardevolle historische documenten. Een aandeel van 12,50 gulden zou vandaag, na eeuwen inflatie, maar liefst 22.754 euro waard zijn geweest zonder eventuele groei van het bedrijf meegerekend.